મહાભારત · અધ્યાય 5.92

તં ભુક્તવન્તમાશ્વસ્તં નિશાયાં વિદુરોઽબ્રવીત્ ।
નેદં સમ્યગ્વ્યવસિતં કેશવાગમનં તવ ॥

અર્થધર્માતિગો મન્દઃ સંરમ્ભી ચ જનાર્દન ।
માનઘ્નો માનકામશ્ચ વૃદ્ધાનાં શાસનાતિગઃ ॥

ધર્મશાસ્ત્રાતિગો મૂઢો દુરાત્મા પ્રગ્રહં ગતઃ ।
અનેયઃ શ્રેયસાં મન્દો ધાર્તરાષ્ટ્રો જનાર્દન ॥

કામાત્મા પ્રાજ્ઞમાની ચ મિત્રધ્રુક્સર્વશઙ્કિતા ।
અકર્તા ચાકૃતજ્ઞશ્ચ ત્યક્તધર્મા પ્રિયાનૃતઃ ॥

મૂઢશ્વાકૃતબુદ્ધિશ્ચ ઇન્દ્રિયાણામનીશ્વરઃ ।
કામાનુસારી કૃત્યેષુ સર્વેષ્વકૃતનિશ્ચયઃ ॥

એતૈશ્ચાન્યૈશ્ચ બહુભિર્દોષૈરેવ સમન્વિતઃ ।
ત્વયોચ્યમાનઃ શ્રેયોઽપિ સંરમ્ભાન્ન ગ્રહીષ્યતિ ॥

ભીષ્મે દ્રોણે કૃપે કર્ણે દ્રોણપુત્રે જયદ્રથે ।
ભૂયસીં વર્તતે વૃત્તિં ન શમે કુરુતે મનઃ ॥

નિશ્ચિતં ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં સકર્ણાનાં જનાર્દન ।
ભીષ્મદ્રોણમુખાન્પાર્થા ન શક્તાઃ પ્રતિવીક્ષિતુમ્ ॥

સેનાસમુદયં કૃત્વા પાર્થિવં મધુસૂદન ।
કૃતાર્થં મન્યતે બાલ આત્માનમવિચક્ષણાઃ ॥

એકઃ કર્ણઃ પરાઞ્જેતું સમર્થ ઇતિ નિશ્ચિતમ્ ।
ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય દુર્બુદ્ધેઃ સ શમં નોપયાસ્યતિ ॥

સંવિચ્ચ ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં સર્વેષામેવ કેશવ ।
શમે પ્રયતમાનસ્ય તવ સૌભ્રાત્રકાઙ્ક્ષિણઃ ॥

ન પાણ્ડવાનામસ્માભિઃ પ્રતિદેયં યથોચિતમ્ ।
ઇતિ વ્યવસિતાસ્તેષુ વચનં સ્યાન્નિરર્થકમ્ ॥

યત્ર સૂક્તં દુરુક્તં ચ સમં સ્યાન્મધુસૂદન ।
ન તત્ર પ્રલપેત્પ્રાજ્ઞો બધિરેષ્વિવ ગાયનઃ ॥

અવિજાનત્સુ મૂઢેષુ નિર્મર્યાદેષુ માધવ ।
તત્ત્વં વાક્યં બ્રુવન્નિન્દ્યશ્ચણ્ડાલેષુ દ્વિજો યથા ॥

સોઽયં બલસ્થો મૂઢશ્ચન કરિષ્યતિ તે વચઃ ।
તસ્મિન્નિરર્થકં વાક્યમુક્તં સમ્પત્સ્યતે તવ ॥

તેષાં સમુપવિષ્ટાનાં સર્વેષાં પાપચેતસામ્ ।
તવ મધ્યાવતરણં મમ કૃષ્ણ ન રોચતે ॥

દુર્બુદ્ધીનામશિષ્ટાનાં બહૂનાં દુષ્ટચેતસામ્ ।
પ્રતીપં વચનં મધ્યે તવ કૃષ્ણ ન રોચતે ॥

અનુપાસિતવૃદ્ધત્વાચ્છ્રિયો દર્પાચ્ચ મોહિતઃ ।
વયોદર્પાદમર્ષાચ્ચ ન તે શ્રેયો ગ્રહીષ્યતિ ॥

બલં બલવદપ્યસ્ય યદિ વક્ષ્યસિ માધવ ।
ત્વય્યસ્ય મહતી શઙ્કા ન કરિષ્યતિ તે વચઃ ॥

નેદમદ્ય યુધા શક્યમિન્દ્રેણાપિ સહામરૈઃ ।
ઇતિ વ્યવસિતાઃ સર્વે ધાર્તરાષ્ટ્રા જનાર્દન ॥

તેષ્વેવમુપપન્નેષુ કામક્રોધાનુવર્તિષુ ।
સમર્થમપિ તે વાક્યમસમર્થં ભવિષ્યતિ ॥

મધ્યે તિષ્ઠન્હસ્ત્યનીકસ્ય મન્દો રથાશ્વયુક્તસ્ય બલસ્ય મૂઢઃ ।
દુર્યોધનો મન્યતે બીતભીતિઃ કૃત્સ્ના મયેયં પૃથિવી જિતેતિ ॥

આશંસતે વૈ ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રો મહારાજ્યમસપત્નં પૃથિવ્યામ્ ।
તસ્મિઞ્શમઃ કેવલો નોપલભ્યો બદ્ધં સન્તં મન્યતે લબ્ધમર્થમ્ ॥

પર્યસ્તેયં પૃથિવી કાલપક્વા દુર્યોધનાર્થે પાણ્ડવાન્યોદ્ધુકામાઃ ।
સમાગતાઃ સર્વયોધાઃ પૃથિવ્યાં રાજાનશ્ચ ક્ષિતિપાલૈઃ સમેતાઃ ॥

સર્વે ચૈતે કૃતવૈરાઃ પુરસ્તા- ત્ત્વયા રાજાનો હૃતસારાશ્ચ કૃષ્ણ ।
તવોદ્વેગાત્સંશ્રિતા ધાર્તરાષ્ટ્રા- ન્સુસંહતાઃ સહ કર્ણેન વીરાઃ ॥

ત્યક્તાત્માનઃ સહ દુર્યોધનેન હૃષ્ટા યોદ્ધું પાણ્ડવાન્સર્વયોધાઃ ।
મૃત્યુર્જયો વેતિ કૃતૈકભાવાઃ કામાત્માનો મન્યુવશાવિનીતાઃ ॥ તેષાં મધ્યે પ્રવિશેથા યદિ ત્વં ન તન્મતં મમ દાશાર્હવીર ॥

તેષાં સમુપવિષ્ટાનાં બહૂનાં દુષ્ટચેતસામ્ ।
કથં મધ્યં પ્રપદ્યેથાઃ શત્રૂણાં શત્રુકર્શન ॥

સર્વથા ત્વં મહાબાહો દેવૈરપિ દુરુત્સહઃ ।
પ્રભાવં પૌરુષં બુદ્ધિં જાનામિ તવ શત્રુહન્ ॥

યા મે પ્રીતિઃ પાણ્ડવેષુ ભૂયઃક સા ત્વયિ માધવ ।
પ્રેમ્ણા ચ બહુમાનાચ્ચ સૌહૃદાચ્ચ બ્રવીમ્યહમ્ ॥

યા મે પ્રીતિઃ પુષ્કરાક્ષ ત્વદ્દર્શનસમુદ્ભવા ।
સા કિમાખ્યાયતે તુભ્યમન્તરાત્માઽસિ દેહિનાં ॥