મહાભારત · અધ્યાય 5.63

સદૃશાનાં મનુષ્યેષુ સર્વેષાં તુલ્યજન્મનામ્ ।
કથમેકાન્તતસ્તેષાં પાર્થાનાં મન્યસે જયમ્ ॥

વયં ચ તેઽપિ તુલ્યા વૈ વીર્યેણ ચ પરાક્રમૈઃ ।
સમેન વયસા ચૈવ પ્રાતિભેન શ્રુતેન ચ ॥

અસ્ત્રેણ યોધયુગ્યા ચ શીઘ્રત્વે કૌશલે તથા ।
સર્વે સ્મ સમજાતીયાઃ સર્વે માનુષયોનયઃ ॥

પિતામહ વિજાનીષે પાર્થેષુ વિજયં કથમ્ ।
નાહં ભવતિ ન દ્રોણે ન કૃપે ન ચ બાહ્લિકે ॥

અન્યેષુ ચ નરેન્દ્રેષુ પરાક્રમ્ય સમારભે ।
અહં વૈકર્તનઃ કર્ણો ભ્રાતા દુઃશાસનશ્ચ મે ॥

પાણ્ડવાન્સમરે પઞ્ચ હનિષ્યામઃ શિતૈઃ શરૈઃ ।
તતો રાજન્મહાયજ્ઞૈર્વિવિધૈર્ભૂરિદક્ષિણૈઃ ॥

બ્રાહ્મણાંસ્તર્પયિષ્યામિ ગોભિરશ્વૈર્ધનેન ચ . યદા પરિકરિષ્યન્તિ ઐણેયાનિવ તન્તુના ।
અતરિત્રાનિવ જલે બાહુભિર્મામકા રણે ॥

પશ્યન્તસ્તે પરાંસ્તત્ર રથનાગસમાકુલાન્ ।
તદા દર્પં વિમોક્ષ્યન્તિ પાણ્ડવાઃ સ ચ કેશવઃ ॥

સુખાન્યવાપ્ય સહિતાઃ કૃત્વા કર્મ સુદુસ્તરમ્ ।
વિસ્રબ્ધાસ્તુ ભવિષ્યામઃ પ્રાપ્તે કાલે ગતજ્વરાઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

અથાબ્રવીન્મહારાજો ધૃતરાષ્ટ્રઃ સુદુર્મનાઃ ।
વિદુરં વિદુષાં શ્રેષ્ઠં સર્વપાર્થિવસન્નિધૌ ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ।

મોહિતો મૃત્યુપાશેન કાલસ્ય વશમાગતઃ । તાત કર્ણેન સહિતઃ પુત્રો દુર્યોધનો મમ ॥
વિદુર ઉવાચ ।

ઇહ નિઃશ્રેયસં પ્રાહુર્વૃદ્ધા નિશ્ચિતદર્શિનઃ ।
બ્રાહ્મણસ્ય વિશેષેણ દમો ધર્મઃ સનાતનઃ ॥

તસ્ય દાનં ક્ષમા સિદ્ધિર્યથાવદુપપદ્યતે ।
દમો દાનં તપો જ્ઞાનમધીતં ચાનુવર્તતે ॥

દમસ્તેજો વર્ધયતિ પવિત્રં દમ ઉત્તમમ્ ।
વિપાપ્મા વૃદ્ધતેજાસ્તુ પુરુષો વિન્દતે મહત્ ॥

ક્રવ્યાદ્ભ્ય ઇવ ભૂતાનામદાન્તેભ્યઃ સદા ભયમ્ ।
યેષાં ચ પ્રતિષેધાર્થં ક્ષત્રં સૃષ્ટં સ્વયમ્ભુવા ॥

આશ્રમેષુ ચતુર્ષ્વાહુર્દમમેવોત્તમં વ્રતમ્ ।
તસ્ય લિઙ્ગં પ્રવક્ષ્યામિ યેષાં સમુદયો દમઃ ॥

ક્ષમા ધૃતિરહિંસા ચ સમતા સત્યમાર્જવમ્ ।
ઇન્દ્રિયાભિજયો ધૈર્યં માર્દવં હ્રીરચાપલમ્ ॥

અકાર્પણ્યમસંરમ્ભઃ સન્તોષં શ્રદ્દધાનતા ।
એતાનિ યસ્ય રાજેન્દ્ર સ દાન્તઃ પુરુષઃ સ્મૃતઃ ॥

કામો લોભશ્ચ દર્પશ્ચ મન્યુર્નિદ્રા વિકત્થનમ્ । માન ઈર્ષ્યાં ચ શોકશ્ચ નૈતદ્દાન્તો નિષેવતે ।
અજિહ્મમશઠં શુદ્ધમેતદ્દાન્તસ્ય લક્ષણમ્ ॥

અલોલુપસ્તથાઽલ્પેપ્સુઃ કામાનામવિચિન્તિતા ।
સમુદ્રકલ્પઃ પરુષઃ સ દાન્તઃ પરિકીર્તિતઃ ॥

સુવૃત્તઃ શીલસમ્પન્નઃ પ્રસન્નાત્માઽત્મવિદ્બુધઃ ।
પ્રાપ્યેહ લોકે સમ્માનં સુગતિં પ્રેત્ય ગચ્છતિ ॥

અભયં યસ્ય ભૂતેભ્યઃ સર્વેષામભયં યતઃ ।
સ વૈ પરિણતપ્રજ્ઞઃ પ્રખ્યાતો મનુજોત્તમઃ ॥

સર્વભૂતહિતો મૈત્રસ્તસ્માન્નોદ્વિજતે જનઃ ।
સમુદ્ર ઇવ ગમ્ભીરઃ પ્રજ્ઞાતૃપ્તઃ પ્રશામ્યતિ ॥

કર્મણાઽચરિતં પૂર્વં સદ્ભિરાચરિતં ચ યત્ ।
તદેવાસ્થાય મોદન્તે દાન્તાઃ શમપરાયણાઃ ॥

નૈષ્કર્મ્યં વા સમાસ્થાય જ્ઞાનતૃપ્તો જિતેન્દ્રિયઃ ।
કાલાકાઙ્ક્ષી ચરઁલ્લોકે બ્રહ્મભૂયાય કલ્પતે ॥

શકુનીનામિવાકાશે પદં નૈવોપલભ્યતે ।
એવં પ્રજ્ઞાનતૃપ્તસ્ય મુનેર્વર્ત્મ ન દૃશ્યતે ॥

ઉત્સૃજ્યૈવ ગૃહાન્યસ્તુ મોક્ષમેવાભિમન્યતે ।
લોકાસ્તેજોમયાસ્તસ્ય કલ્પન્તે શાશ્વતા દિવિ ॥