મહાભારત · અધ્યાય 5.47

એવં સનત્સુજાતેન વિદુરેણ ચ ધીમતા ।
સાર્ધં કથયતો રાજ્ઞઃ સા વ્યતીયય સર્વરી ॥

તસ્યાં રજન્યાં વ્યુષ્ટાયાં રાજાનઃ સર્વ એવ તે ।
સભામાવિવિશુર્હૃષ્ટાઃક સૂતસ્યોપદિદૃક્ષયા ॥

શુશ્રૂષમાણાઃ પાર્થાનાં વાચો ધર્માર્થસંહિતાઃ ।
ધૃતરાષ્ટ્રમુખાઃ સર્વે યયૂ રાજન્સભાં શુભામ્ ॥

સુધાવદાતાં વિસ્તીર્ણાં કનકાજિરભૂષિતામ્ ।
ચન્દ્રપ્રભાં સુરુચિરાં સિક્તાં ચિન્દનવારિણા ॥

રુચિરૈરાસનૈઃ સ્તીર્ણાં કાઞ્ચનૈર્દારવૈરપિ ।
અશ્મસારમયૈર્દાન્તૈઃક સ્વાસ્તીર્ણૈઃ સોત્તરચ્છદૈઃ ॥

ભીષ્મો દ્રોણઃ કૃપઃ શલ્યઃ કૃતવર્મા જયદ્રથઃ . અશ્વત્થામા વિકર્ણશ્ચ સોમદત્તશ્ચ બાહ્લિકઃ ।

વિદુરશ્ચ મહાપ્રાજ્ઞો યુયુત્સુશ્ચ મહારથઃ । સર્વે ચ સહિતાઃ શૂરાઃ પાર્થિવા ભરતર્ષભ ।
ધૃતરાષ્ટ્રં પુરસ્કૃત્ય વિવિશુસ્તાં સભાં શુભામ્ ॥

દુઃશાસનશ્ચિત્રસેનઃ શકુનિશ્ચાપિ સૌબલઃ ।
દુર્મુખો દુઃસહઃ કર્ણ ઉલૂકોઽથ વિવિંશતિઃ ॥

કુરુરાજં પુરસ્કૃત્ય દુર્યોધનમમર્ષણમ્ ।
વિવિશુસ્તાં સભાં રાજન્સુરાઃ શક્રસદો યથા ॥

આવિશદ્ભિસ્તદા રાજઞ્શૂરૈઃ પરિઘબાહુભિઃ ।
શુશુભે સા સભા રજન્સિંહૈરિવ ગિરેર્ગુહા ॥

તે પ્રવિશ્ય મહેષ્વાસાઃ સભાં સર્વે મહૌજસઃ ।
આસનાનિ વિચિત્રાણિ ભેજિરે સૂર્યવર્ચસઃ ॥

આસનસ્થેષુ સર્વેષુ તેષુ રાજસુ ભારત ।
દ્વાઃસ્થો નિવેદયામાસ સૂતપુત્રમુપસ્થિતમ્ ॥

અયં સરથ આયાતિ યોઽયાસીત્પાણ્ડવાન્પ્રતિ ।
દૂતો નસ્તૂર્ણમાયાતિ સૈન્ધવૈઃ સાધુવાહિભિઃ ॥

॥ પેયાય સ તુ ક્ષિપ્રં રથાત્પ્રસ્કન્દ્ય કુણ્ડલી ।
પ્રવિવેશ સભાં પૂર્ણાં મહીપાલૈર્મહાત્મભિઃ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

પ્રાપ્તોઽસ્મિ પાણ્ડવાન્ગત્વા તં વિજાનીત કૌરવાઃ ।
યથાવયઃ કુરૂન્સર્વાન્પ્રતિનન્દન્તિ પાણ્ડવાઃ ॥

અભિવાદયન્તિ વૃદ્ધાંશ્ચ વયસ્યાંશ્ચ વયસ્યવત્ ।
પુનશ્ચાભ્યવદન્પાર્થાઃ પ્રતિપૂજ્ય યથાવયઃ ॥

યથાહં ધૃતરાષ્ટ્રેણ શિષ્ટઃ પૂર્વમિતો ગતઃ ।
અબ્રવં પાણ્ડવાન્ગત્વા નાત્ર કિઞ્ચન હાપિતમ્ ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ।

પૃચ્છામિ ત્વાં સઞ્જય રાજમધ્યે યદબ્રવીદ્વાક્યમદીનસત્વઃ ।
જનાર્દનસ્તાત યુધાં પ્રણેતા દુરાત્મનાં જીવિતચ્છિન્મહાત્મા ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

આગુલ્ફેભ્યોઽભિસંવીતઃ પ્રયતોઽહં કૃતાઞ્જલિઃ ।
શુદ્ધાન્તં પ્રાવિશં રાજન્નાખ્યાતો નરસિંહયોઃ ॥

ન ચાભિમન્યુર્ન યમૌ તં દેશમભિજગ્મતુઃ ।
યત્ર કૃષ્ણૌ ચ કૃષ્ણા ચ સત્યભામા ચ ભામિની ॥

ઉભૌ મધ્વાસવક્ષીબૌ વરચન્દનરૂષિતૌ ।
સ્ત્રગ્વિણૌ વરવસ્ત્રાઙ્ગૌ વરાભરણભૂષિતૌ ॥

નૈકરત્નવિચિત્રં ચ કાઞ્ચનં ચ વરાસનમ્ ।
નાનાસ્તરણસંસ્તીર્ણં યત્રાસાતે નરર્ષભૌ ॥

સત્યાઙ્કમુપધાનં તુ કૃત્વા શેતે જનાર્દનઃ । અર્જુનાઙ્કગતૌ પાદૌ કેશવસ્યોપલક્ષયે ।
અર્જુનસ્ય ચ કૃષ્ણાયાઃ શુભાયાશ્ચાઙ્કગાવુભૌ ॥

કાઞ્ચનં પાદપીઠં તુ પાર્થો વૈ પ્રાદિશન્મુદા ।
દાસીભ્યામાહૃતં મહ્યં સ્પૃષ્ટ્વા ભૂમાવુપાવિશમ્ ॥

ઊર્ધ્વરેખાઙ્કિતૌ પાદૌ પાર્થસ્ય શુભલક્ષણૌ ।
પાદપીઠાદપહૃતૌ ધારયેતાં વરસ્ત્રિયૌ ॥

ન નૂનં કલ્મષં કિઞ્ચિન્મમ કર્મસુ વિદ્યતે ।
સ્ત્રીરત્નાભ્યાં સમેતૌ યન્મિથો મામભ્યભાષતામ્ ॥

વિસ્મયો મે મહાનાસીદાસ્ત્રં મે બહુસઙ્ગતમ્ ।
હૃષ્ટાનિ ચૈવ રોમાણિ દૃષ્ટ્વા તૌ સહિતાવુભૌ ॥

શ્યામૌ બૃહન્તૌ તરુણૌ નાગાવિવ સમુચ્છ્રિતૌ ।
એકશય્યાગતૌ દૃષ્ટ્વા ભયં મે મહદાવિશત્ ॥

તતોઽભ્યચિન્તયં તત્ર દૃષ્ટ્વા તૌ પુરુષર્ષભૌ . સઙ્કલ્પો ધર્મરાજસ્ય નાનવાપ્યોઽસ્તિ કશ્ચન ।
નિદેશગાવિમૌ યસ્ય નરનારાયણાવુભૌ ॥

સત્કૃતશ્ચાન્નપાનાભ્યામાચ્છન્નો લબ્ધસત્ક્રિયઃ ।
અઞ્જલિં મૂર્ધ્નિ સન્ધાય સન્દેશં ચાભ્યચોદયમ્ ॥

ધનુર્ધરોચિતેનાથ પાણિનૈકં સલક્ષણમ્ ।
પાદમાનાયયત્પાર્થઃ કેશવસ્ય યશસ્વિનઃ ॥

ઇન્દ્રકેતુરિવોત્થાય દિવ્યાભરણભૂષિતઃ ।
ઇન્દ્રવીર્યોપમઃ કૃષ્ણઃ સંવિષ્ટો માઽભ્યભાષત ॥

સ વાચં વદતાં શ્રેષ્ઠ આદદે વચનક્ષમામ્ ।
દીપનીં ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં મૃદુપૂર્વાં સુદારુણામ્ ॥

બહિશ્ચરસ્ય પ્રાણસ્ય પ્રિયસ્ય પ્રિયકારિણઃ ।
મતિમાન્મતિમાસ્થાય કેશવઃ સન્દધે વચઃ ॥

વચનં વચનજ્ઞસ્ય શિક્ષાક્ષરસમન્વિતમ્ ।
મનઃપ્રહ્લાદનં શ્રેષ્ઠં પશ્ચાદ્ધૃદયતાપનમ્ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ ।

સઞ્જયૈતદ્વચો બ્રૂયાઃ પ્રાપ્ય ક્ષત્રિયસંસદમ્ ।
શ્રૃણ્વતઃ કુરુવૃદ્ધસ્ય આચાર્યસ્ય ચ ધીમતઃ ॥

અર્થાંસ્ત્યજત પાર્થેષુ સુખમાપ્નુત કામજમ્ ।
પ્રિયં પ્રિયેભ્યશ્ચરત રાજા હિ ત્વરતે જયે ॥

યજધ્વં વિવિધૈર્યજ્ઞૈર્દક્ષિણાશ્ચ પ્રયચ્છત ।
પુત્રેર્દારૈશ્ચ મોદધ્વમાગતં વો મહદ્ભયમ્ ॥

ઋણં પ્રવૃદ્ધમિવ મે હૃદયાન્નાપસર્પતિ ।
ગોવિન્દેતિ યદાક્રન્દત્કૃષ્ણા માં દૂરવાસિનમ્ ॥

તેજોમયં દુરાધર્પં બિભ્રતા ગાણ્ડિવં ધનુઃ ।
મદ્દ્વિતીયેન પાર્થેન વૈરં વઃ પ્રત્યુપસ્થિતમ્ ॥

કૃષ્ણસ્યૈતદ્વચઃ શ્રુત્વા મહન્મે ભયમાવિશત્ ।
તવ પુત્રસ્ય લોભં ચ વર્ધમાનં પ્રપશ્યતઃ ॥

સોમેન્દ્રસદૃશૌ વીરૌ તૌ મન્દો નાવબુધ્યતે ।
ભીષ્મદ્રોણાશ્રયાચ્ચૈવ કર્ણસ્ય ચ વિકત્થનાત્ ॥