મહાભારત · અધ્યાય 5.45

શોકઃ ક્રોધશ્ચ લોભશ્ચ કામો માનઃ પરાસુતા ।
ઈર્ષ્યા મોહો વિવિત્સા ચ કૃપાઽસૂયા જુગુપ્સુતા ॥

દ્વાદશૈતે મહાદોષા મનુષ્યપ્રાણનાશનાઃ । એકૈકમેતે રાજેન્દ્ર મનુષ્યાન્પર્યુપાસતે ।
યૌરાવિષ્ટો નરઃ પાપં મૂઢસઞ્જ્ઞો વ્યવસ્યતિ ॥

સ્પૃહયાલુરુગ્રઃ પરુષો વા વદાન્યઃ ક્રોધં બિભ્રન્મનસા વૈ વિકત્થી ।
નૃશંસધર્માઃ ષડિમે જના વૈ પ્રાપ્યાપ્યર્થં નોત સભાજયન્તે ॥

સમ્ભોગસંવિદ્વિષમોઽતિમાની દત્ત્વા વિકત્થી કૃપણો દુર્બલશ્ચ ।
બહુપ્રશન્કસી વનિતાદ્વિટ્ સદૈવ સપ્તૈવોક્તાઃ પાપશીલા નૃશંસાઃ ॥

ધર્મશ્ચ સત્યં ચ તપો દમશ્ચ અમાત્સર્યં હ્રીસ્તિતિક્ષાનસૂયા ।
દાનં શ્રુતં ચૈવ ધૃતિઃ ક્ષમા ચ મહાવ્રતા દ્વાદશ બ્રાહ્મણસ્ય ॥

યો નૈતેભ્યઃ પ્રચ્યવેદ્દ્વાદશભ્યઃ સર્વામપીમાં પૃથિવીં સ શિષ્યાત્ ।
ત્રિભિર્દ્વાભ્યામેકતો વાર્થિતો યો નાસ્ય સ્વમસ્તીતિ ચ વેદિતવ્યમ્ ॥

દમસ્ત્યાગોઽથાપ્રમાદ ઇત્યેતેષ્વમૃતં સ્થિતમ્ ।
એતાનિ બ્રહ્મમુખ્યાનાં બ્રાહ્મણાનાં મનીષિણામ્ ॥

સદ્વાઽસદ્વા પરીવાદે બ્રાહ્મણસ્ય ન શસ્યતે ।
નરકપ્રતિષ્ઠાસ્તે સ્યુર્ય એવં કુરુતે જનાઃ ॥

મદોઽષ્ટાદશદોષઃ સ સ્યાત્પુરા યોઽપ્રકીર્તિતઃ ।
લોકદ્વેષ્યં પ્રતિકૂલ્યમભ્યસૂયા મૃષાવચઃ ॥

કામક્રોધૌ પારતન્ત્ર્યં પરિવાદોઽથ પૈશુનમ્ ।
અર્થહાનિર્વિવાદશ્ચ માત્સર્યં પ્રાણિપીડનમ્ ॥

ઈર્ષ્યા મોદોઽતિવાદશ્ચ સઞ્જ્ઞાનાશોઽભ્યસૂયિતા ।
તસ્માત્પ્રાજ્ઞો ન માદ્યેત સદા હ્યેતદ્વિગર્હિતમ્ ॥

સૌહૃદે વૈ ષઙ્ગુણા વેદિતવ્યઃ પ્રિયે હૃષ્યન્ત્યપ્રિયે ચ વ્યથન્તે ।
સ્યાદાત્મનઃ સુચિરં યાચતે યો દદાત્યયાચ્યમપિ દેયં ખલુ સ્યાત્ । ઇષ્ટાન્પુત્રાન્વિભવાન્સ્વાંશ્ચ દારા- નભ્યર્થિતશ્ચાર્હતિ શુદ્ધભાવઃ ॥

ત્યક્તદ્રવ્યઃ સંવસેન્નેહ કામા- દ્ભિઙ્ક્તે કર્મસ્વાશિષં બાધતે ચ ॥

દ્રવ્યવાન્ગુણવાનેવં ત્યાગી ભવતિ સાત્વિકઃ ।
પઞ્ચભૂતાનિ પઞ્ચભ્યો નિવર્તયતિ તાદૃશઃ ॥

એતત્સમૃદ્ધમપ્યૃદ્ધં તપો ભવતિ કેવલમ્ ।
સત્વાત્પ્રચ્યવમાનાનાં સઙ્કલ્પેન સમાહિતમ્ ॥

યતો યજ્ઞઃ પ્રવર્ધન્તે મત્યસ્યૈવાવરોધનાત્ ।
મનસાન્યસ્ય ભવતિ વાચ્યન્યસ્યાથ કર્મણા ॥

સઙ્કલ્પસિદ્ધં પુરુષમસઙ્કલ્પોઽધિતિષ્ઠતિ ।
બ્રાહ્મણસ્ય વિશેષેણ કિઞ્ચાન્યદપિ મે શ્રૃણુ ॥

અધ્યાપયેન્મહદેતદ્યશસ્યં વાચો વિકરાઃ કવયો વદન્તિ ।
અસ્મિન્યોગે સર્વમિદં પ્રતિષ્ઠિતં યે તદ્વિદુરમૃતાસ્તે ભવન્તિ ॥

ન કર્મણા સુકૃતેનૈવ રાજન્ સત્યં જયેજ્જુહુયાદ્વા યજેદ્વા ।
નૈતેન વાલોઽમૃત્યુમભ્યેતિ રાજન્ રતિં ચાસૌ ન લભત્યન્તકાલે ॥

તૃષ્ણીમેક ઉપાસીત ચેષ્ટેત મનસાપિ ન ।
તથા સંસ્તુતિનિન્દાભ્યાં પ્રીતિરોષૌ વિવર્જયેત્ ॥

અત્રૈવ તિષ્ઠન્ક્ષત્રિય બ્રહ્માવિશતિ પશ્યતિ ।
વેદેષુ ચાનુપૂર્વ્યેણ એતદ્વિદ્વન્બ્રવીમિ તે ॥