મહાભારત · અધ્યાય 5.27

ધર્મનિત્યા પાણ્ડવ તે વિચેષ્ટા લોકે શ્રુતા દૃશ્યતે ચાપિ પાર્થ ।
મહાશ્રાવં જીવિત ચાપ્યનિત્યં સમ્પશ્ય ત્વં પાણ્ડવ મા વ્યનીનશઃ ॥

નચેદ્ભાગં કુરવોઽન્યત્ર યુદ્ધા- ત્પ્રયચ્છેરંસ્તુભ્યમજાતશત્રો ।
ભૈક્ષચર્યામન્ધકવૃષ્ણિરાજ્યે શ્રેયો મન્યે ન તુ યુદ્ધેન રાજ્યમ્ ॥

અલ્પકાલં જીવિતં યન્મનુષ્યે મહાસ્રાવં નિત્યદુઃખં ચલં ચ ।
ભૂયશ્ચ તદ્યશસો નાનુરૂપં તસ્માત્પાપં પાણ્ડવ મા કૃથાસ્ત્વમ્ ॥

કામા મનુષ્યં પ્રસજન્ત એતે ધર્મસ્ય યે વિઘ્નમૂલં નરેન્દ્ર ।
પૂર્વં નરસ્તાન્મતિમાન્પ્રણિઘ્નન્ લોકે પ્રશંસાં લભતેઽનવદ્યામ્ ॥

નિબન્ધની હ્યર્થતૃષ્ણેહ પાર્થ તામિચ્છતાં બાધ્યતે ધર્મ એવ ।
ધર્મં તુ યઃ પ્રણૃણીતે સ બુદ્ધઃ કામે ગૃધ્નો હીયતેઽર્થાનુરોધાત્ ॥

ધર્મં કૃત્વા કર્મણાં તાત મુખ્યં મહાપ્રતાપઃ સવિતેવ ભાતિ ।
હીનો હિ ધર્મેણ મહીમપીમાં લબ્ધ્વા નરઃ સીદતિ પાપબુદ્ધિઃ ॥

વેદોઽધીતશ્ચરિતં બ્રહ્મચર્યં યજ્ઞૈરિષ્ટં બ્રાહ્મણેભ્યશ્ચ દત્તમ્ ।
પરં સ્થાનં મન્યમાનેન ભૂય આત્મા દત્તો વર્ષપૂગં સુખેભ્યઃ ॥

સુખપ્રિયે સેવમાનોઽતિવેલં યોગાભ્યાસે યો ન કરોતિ કર્મ ।
વિત્તક્ષયે હીનસુખોઽતિવેલં દુઃખં શેતે કામવેગપ્રણુન્નઃ ॥

એવં પુનર્બ્રહ્મચર્યાઽપ્રસક્તો હિત્વા ધર્મં યઃ પ્રકરોત્યધર્મમ્ ।
અશ્રદ્દધત્પરલોકાય મૂઢો હિત્વા દેહં તપ્યતે પ્રેત્ય મન્દઃ ॥

ન કર્મણાં વિપ્રણાશોઽસ્ત્યમુત્ર પુણ્યાનાં વાઽપ્યથવા પાપકાનામ્ ।
પૂર્વં કર્તુર્ગચ્છતિ પુણ્યપાપં પશ્ચાત્ત્વેનમનુયાત્યેવ કર્તા ॥

ન્યાયોપેતં બ્રાહ્મણેભ્યોઽથ દત્તં શ્રદ્ધાપૂતં ગન્ધરસોપપન્નમ્ ।
અન્વાહાર્યેષૂત્તમદક્ષિણેષુ તથારૂપં કર્મ વિખ્યાયતે તે ॥

ઇહ ક્ષેત્રે ક્રિયતે પાર્થ કાર્યં ન વૈ કિઞ્ચિત્ક્રિયતે પ્રેત્ય કાર્યમ્ ।
કૃતં ત્વયા પારલોક્યં ચ કર્મ પુણ્યં મહત્સદ્ભિરતિપ્રશસ્તમ્ ॥

જહાતિ મૃત્યું ચ જરાં ભયં ચ ન ક્ષુત્પિપાસે મનસોઽપ્રિયાણિ ।
ન કર્તવ્યં વિદ્યતે તત્ર કિઞ્ચિ- દન્યત્ર વૈ ચેન્દ્રિયપ્રીણનાદ્ધિ ॥

એવંરૂપં કર્મફલં નરેન્દ્ર માતાપિત્રોર્હૃદયસ્યાપ્રિયેણ ।
ત્યજ ક્રોધં પાણ્ડવ હર્ષજં ચ લોકાવુભૌ મા પ્રહાસીશ્ચિરાયા ॥

અન્તં ગત્વા કર્મણાં યા પ્રશંસા સત્યં દમં ચાર્જવમાનૃશંસ્યમ્ ।
અશ્વમેધં રાજસૂયં તથેષ્ટ્વા પાપસ્યાન્તં કર્મણો મા પુનર્ગાઃ ॥

તચ્ચેદેવં દ્વેષરૂપેણ પાર્થાઃ કરિષ્યધ્વં કર્મ પાપં ચિરાય ।
નિવસધ્વં વર્ષપૂગાન્વનેષુ દુઃખં વાસં પાણ્ડવા ધર્મ એવ ॥

પ્રવ્રજ્યયા યાતયિત્વા પુરસ્તા- દાત્માધીનં યદ્બલં તે તદાઽસીત્ ।
નિત્યં ચ વશ્યાઃ સચિવાસ્તવેમે જનાર્દનો યુયુધાશ્ચ વીરઃ ॥

મત્સ્યો રાજા રુક્મરથઃ સપુત્રઃ પ્રહારિભિઃ સહપુત્રૈર્વિરાટઃ ।
રાજાનસ્તે યે વિજિતાઃ પુરસ્તા- ત્ત્વામેવ તે સંશ્રયેયુઃ સમસ્તાઃ ॥

મહાસહાયઃ પ્રતપન્બલસ્થઃ પુરસ્કૃતો વાસુદેવાર્જુનાભ્યામ્ ।
વરાન્હનિષ્યન્દ્વિષતો રઙ્ગમધ્યે વ્યનેષ્યથા ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય દર્પમ્ ॥

બલં કસ્માદ્વર્ધયિત્વા પરસ્ય નિજાન્કસ્માત્કર્શયિત્વા સહાયાન્ ।
નિરુષ્ય કસ્માદ્વર્ષપૂગાન્વનેષુ યુયુત્સસે પાણ્ડવ હીનકાલે ॥

અપ્રાજ્ઞો વા પાણ્ડવ યુદ્ધ્યમાનો- ઽધર્મજ્ઞો વા ભૂતિમથોઽભ્યુપૈતિ ।
પ્રજ્ઞાવાન્વા બુદ્ધ્યમાનોઽપિ ધર્મં સંસ્તમ્ભાદ્વા સોઽપિ ભૂતેરપૈતિ ॥

નાધર્મે તે ધીયતે પાર્થ બુદ્ધિ- ર્ન સંરમ્ભાત્કર્મ ચકર્થ પાપમ્ ।
આત્થ કિં તત્કારણં યસ્ય હેતોઃ પ્રજ્ઞાવિરુદ્ધં કર્મ ચિકીર્ષસીદમ્ ॥

અવ્યાધિજં કટુકં શીર્ષરોગિ યશોમુષં પાપફલોદયં વા ।
સતાં પેયં યન્ન પિબન્ત્યસન્તો મન્યું મહારાજ પિબ પ્રશામ્ય ॥

પાપાનુબન્ધં કો નુ તં કામયેત ક્ષમૈવ તે જ્યાયસી નોત ભોગાઃ ।
યત્ર ભીષ્મઃ શાન્તનવો હતઃ સ્યા- દ્યત્ર દ્રોણઃ સહપુત્રો હતઃ સ્યાત્ ॥

કૃપઃ શલ્યઃ સૌમદત્તિર્વિકર્ણો વિવિંશતિઃ કર્ણદુર્યોધનૌ ચ ।
એતાન્હત્વા કીદૃશં તત્સુખં સ્યા- દ્યદ્વિન્દેથાસ્તદનુબ્રૂહિ પાર્થ ॥

લબ્ધ્વાઽપીમાં પૃથિવીં સાગરાન્તાં જરામૃત્યૂ નૈવ હિ ત્વં પ્રજહ્યાઃ ।
પ્રિયાપ્રિયે સુખદુઃખે ચ રાજ- ન્નૈવં વિદ્વાન્નૈવ યુદ્ધં કુરુ ત્વમ્ ॥

અમાત્યાનાં યદિ કામસ્ય હેતો- રેવં યુક્તં કર્મ ચિકીર્ષસિ ત્વમ્ ।
અપક્રમેઃ સ્વં પ્રદાયૈવ તેષાં માગાસ્ત્વં વૈ દેવયાનાત્પથોઽદ્ય ॥