મહાભારત · અધ્યાય 5.191

તતઃ શિખણ્ડિનો માતા યથાતત્ત્વં નરાધિપ ।
આચચક્ષે મહાબાહો ભર્ત્ર કન્યાં શિખણ્ડિનીમ્ ॥

અપુત્રયા મયા રાજન્સપત્નીનાં ભયાદિદમ્ ।
કન્યા શિખણ્ડિની જાતા પુરુષો વૈ નિવેદિતા ॥

ત્વયા ચૈવ નરશ્રેષ્ઠ તન્મે પ્રીત્યાઽનુમોદિતમ્ ।
પુત્રકર્મ કૃતં ચૈવ કન્યાયાઃ પાર્થિવર્ષભ ॥

ભાર્યા ચોઢા ત્વયા રાજન્દશાર્ણાધિપતેઃ સુતા । મયા ચ પ્રત્યભિહિતં દેવવાક્યાર્થદર્શનાત્ ।
કન્યા ભૂત્વા પુમાન્ભાવીત્યેવં ચૈતદુપેક્ષિતમ્ ॥

એતચ્છ્રુત્વા દ્રુપદો યજ્ઞસેનઃ સર્વં તત્ત્વં મન્ત્રવિદ્ભ્યો નિવેદ્ય ।
મન્ત્રં રાજા મન્ત્રયામાસ રાજન્ યથાયુક્તં રક્ષણે વૈ પ્રજાનામ્ ॥

સમ્બન્ધકં ચૈવ સમર્થ્ય તસ્મિન્ દાશાર્ણકે વૈ નૃપતૌ નરેન્દ્ર ।
સ્વયં કૃત્વા વિપ્રલમ્ભં યથાવ- ન્મન્ત્ર્યૈકાગ્રો નિશ્ચયં વૈ જગામ ॥

સ્વભાવગુપ્તં નગરમાપત્કાલે તુ ભારત ।
ગોપયામાસ રાજેન્દ્ર સર્વતઃ સમલઙ્કૃતમ્ ॥

આર્તિં ચ પરમાં રાજા જગામ સહ ભાર્યયા ।
દશાર્ણપતિના સાર્ધં વિરોધે ભરતર્ષભ ॥

કથં સમ્બન્ધિના સાર્ધં ન મે સ્યાદ્વિગ્રહો મહાન્ ।
ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય મનસા દેવતામર્ચયત્તદા ॥

તં તુ દૃષ્ટ્વા તદા રાજન્દેવી દેવપરં તદા ।
અર્ચાં પ્રયુઞ્જાનમથો ભાર્યા વચનમબ્રવીત્ ॥

દેવાનાં પ્રતિપત્તિશ્ચ સત્યં સાધુમતા સતામ્ ।
કિમુ દુઃસ્વાર્ણવં પ્રાપ્ય તસ્માદર્ચયતાં ગુરૂન્ ॥

દૈવતાનિ ચ સર્વાણિ પૂજ્યનાં ભૂરિદક્ષિણમ્ ।
અગ્નયશ્ચાપિ હૃયન્તાં દાશાર્ણપ્રતિષેધને ॥

અયુદ્ધેન નિવૃત્તિં ચ મનસા ચિન્તય પ્રભો ।
દેવતાનાં પ્રસાદેન સર્વમેતદ્ભવિષ્યતિ ॥

મન્ત્રિભિર્મન્ત્રિતં સાર્ધં ત્વયા પૃથુલલોચન ।
પુરસ્યાસ્યાવિનાશાય યચ્ચ રાજંસ્તથા કુરુ ॥

દૈવં હિ માનુષોપેતં ભૃશં સિદ્ધ્યતિ પાર્થિવ ।
પરમ્પરવિરોધાદ્ધિ સિદ્ધિરસ્તિ ન ચૈતયોઃ ॥

તસ્માદ્વિધાય નગરે વિધાનં સચિવૈઃ સહ ।
અર્ચયસ્વ યથાકામં દૈવતાનિ વિશામ્પતે ॥

એવં સમ્ભાષમાણૌ તુ દૃષ્ટ્વા શોકપરાયણૌ ।
શિખણ્ડિની તદા કન્યા વ્રીડિતેવ તપસ્વિની ॥

તતઃ સા ચિન્તયામાસ મન્કૃતે દુઃખિતાવુભૌ ।
ઇમાવિતિ તતશ્ચક્રે મતિં પ્રાણવિનાશને ॥

એવં સા નિશ્ચયં કૃત્વા ભૃશં શોકપરાયણા ।
નિર્જગામ ગૃહં ત્યક્ત્વા ગહનં નિર્જનં વનમ્ ॥

યક્ષેણર્દ્ધિમતા રાજન્સ્થૂણાકર્ણેન પાલિતમ્ ।
તદ્ભયાદેવ ચ જનો વિસર્જયતિ તદ્વનમ્ ॥

તત્ર ચ સ્થૂણભવનં સુધામૃત્તિકલેપનમ્ ।
લાજોલ્લાપિકધૂમાઢ્યમુચ્ચપ્રાકારતોરણમ્ ॥

તન્પ્રવિશ્ય શિખણ્ડી સા દ્રુપદસ્યાત્મજા નૃપ ।
અનશ્નાના બહુતિથં શરીરમુદશોપયત્ ॥

દર્શયામાસ તાં યક્ષઃ સ્થૂણો માર્દવસંયુતઃ ।
કિમર્થોઽયં તવારમ્ભઃ કરિષ્યે બ્રૂહિ માચિરમ્ ॥

અશક્યયિતિ સા યક્ષં પુનઃ પુનરુવાચ હ ।
કરિષ્યામીતિ વૈ ક્ષિપ્રં પ્રત્યુવાચાથ ગુહ્યકઃ ॥

ધનેશ્વરસ્યાનુચરો વરદોઽસ્મિ નૃપાત્મજે ।
અદેયમપિ દાસ્યાદિ બ્રૂહિ યત્તે વિવક્ષિતમ્ ॥

તતઃ શિખણ્ડી તત્સર્વમખિલેન ન્યવેદયત્ ।
તસ્મૈ યક્ષપ્રધાનાય સ્થૂણાકર્ણાય ભારત ॥
શિખણ્ડ્યુવાચ ।

આપન્નો મે પિતા યક્ષ ન ચિરાન્નાશમેષ્યતિ ।
અભિયાસ્યતિ સક્રોધો દશાર્ણાધિપતિર્હિ તમ્ ॥

મન્નિમિત્તં મહોત્સાહઃ સહેમકવચો નૃપઃ ।
તસ્માદ્રક્ષસ્વ માં યક્ષ માતરં પિતરં ચ મે ॥

પ્રતિજ્ઞાતો હિ ભવતા દુઃખપ્રતિશમો મમ ।
ભવેયં પુરુષો યક્ષ ત્વત્પ્રસાદાદનિન્દિતઃ ॥

યાવદેવ સ રાજા વૈ નોપયાતિ પુરં મમ ।
તાવદેવ મહાયક્ષ પ્રસાદં કુરુ ગુહ્યક ॥