મહાભારત · અધ્યાય 5.185

તતો હલહલાશબ્દો દિવિ રાજન્મહાનભૂત્ ।
પ્રસ્વાપં ભીષ્મ મા સ્રાક્ષીરિતિ કૌરવનન્દન ॥

અયુઞ્જમેવ ચૈવાહં તદસ્ત્રં ભૃગુનન્દને ।
પ્રસ્વાપં માં પ્રયુજ્જાનં નારદો વાકયમબ્રવીત્ ॥

એતે વિયતિ કરવ્ય દિવિ દેવગણાઃ સ્થિતાઃ ।
તે ત્વાં નિવારયન્ત્યદ્ય પ્રસ્વાપં મા પ્રયોજય ॥

રામસ્તપસ્વી બ્રહ્મણ્યો બ્રાહ્મણશ્ચ ગુરુશ્ચ તે ।
તસ્યવમાનં કૌરવ્ય માસ્મ કાર્ષીઃ કથઞ્ચન ॥

તતોઽપશ્યં દિવિષ્ઠાન્વૈ તાનષ્ટૌ બ્રહ્મવાદિનઃ ।
તે માં સ્મયન્તો રાજેન્દ્ર શનકૈરિદમબ્રુવન્ ॥

યથાઽહ ભરતશ્રેષ્ઠ નારદસ્તત્તથા કુરુ ।
એતદ્ધિ પરમં શ્રેયો લોકાનાં ભરતર્ષભ ॥

તતશ્ચ પ્રતિસંહૃત્ય તદસ્ત્રં સ્વાપનં મહત્ ।
બ્રહ્માસ્ત્રં દીપયાઞ્ચક્રે તસ્મિન્યુધિ યથાવિધિ ॥

તતો રામો હૃષિતો રાજસિંહ દૃષ્ટ્વા તદસ્ત્રં વિનિવર્તિતં વૈ ।
જિતોઽસ્મિ ભીષ્મેણ સુમન્દબુદ્ધિ- રિત્યેવ વાક્યં સહસા વ્યમુઞ્ચત્ ॥

તતોઽપશ્યત્પિતરં જામદગ્ન્યઃ પિતુસ્તથા પિતરં ચાસ્ય માન્યમ્ ।
તે તત્ર ચૈનં પરિવાર્ય તસ્થુ- રૂચુશ્ચૈનં સાન્ત્વપૂર્વં તદનીમ્ ॥
પિતર ઊચુઃ ।

મા સ્મૈવં સાહસં તાત પુનઃ કાર્ષીઃ કથઞ્ચન ।
ભીષ્મેણ સંયુગં ગન્તું ક્ષત્રિયેણ વિશેષતઃ ॥

ક્ષત્રિયસ્ય તુ ધર્મોઽયં યદ્યુદ્ધં ભૃગુનન્દન ।
સ્વાધ્યાયો વ્રતચર્યાઽથ બ્રાહ્મણાનાં પરં ધનમ્ ॥

ઇદં નિમિત્તે કસ્મિંશ્ચિદસ્માભિઃ પ્રાગુદાહૃતમ્ ।
શસ્ત્રધારણમત્યુગ્રં તચ્ચાકાર્યં કૃતં ત્વયા ॥

વત્સ પર્યાપ્તમેતાવદ્ભીષ્મેણ સહ સંયુગે ।
વિમર્દસ્તે મહાબાહો વ્યપયાહિ રણાદિતઃ ॥

પર્યાપ્તમેતદ્ભદ્રં તે તવ કાર્મુકધારણમ્ ।
વિસર્જયૈતદ્દુર્ધર્ષ તપસ્તપ્યસ્વ ભાર્ગવ ॥

એષ ભીષ્મઃ શાન્તનવો દેવૈઃ સર્વૈર્નિવારિતઃ ।
નિવર્તસ્વ રણાદસ્માદિતિ ચૈવ પ્રસાદિતઃ ॥

રામેણ સહ માયોત્સીર્ગુરુણેતિ પુનઃ પુનઃ ।
ન હિ રામો રણે જેતું ત્વયા ન્યાય્યઃ કુરૂદ્વહ ॥

માનં કુરુષ્વ ગાઙ્ગેય બ્રાહ્મણસ્ય રણાજિરે ।
વયં તુ ગુરવસ્તુભ્યં તસ્માત્ત્વાં વારયામહે ॥

ભીષ્મો વસૂનામન્યતમો દિષ્ટ્યા જીવસિ પુત્રક ।
ગાઙ્ગેયઃ શન્તનોઃ પુત્રો વસુરેષ મહાયશાઃ ॥

કથં શક્યસ્ત્વયા જેતું નિવર્તસ્વેહ ભાર્ગવ ।
અર્જુનઃ પાણ્ડવશ્રેષ્ઠઃ પુરન્દરસુતો બલી ॥

નરઃ પ્રજાપતિર્વીરઃ પૂર્વદેવઃ સનાતનઃ । સવ્યસાચીતિ વિખ્યાતસ્ત્રિષુ લોકેષુ વીર્યવાન્ ।
ભીષ્મમૃત્યુર્યથાકાલં વિહિતો વૈ સ્વયમ્ભુવા ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

એવમુક્તઃ સ પિતૃભિઃ પિતૄન્રામોઽબ્રવીદિદમ્ । નાહં યુધિ નિવર્તેયમિતિ મે વ્રતમાહિતમ્ ।
ન નિવર્તિતપૂર્વશ્ચ કદાચિદ્રણમૂર્ધનિ ॥

નિવર્ત્યતામાપગેયઃ કામં યુદ્ધાત્પિતામહાઃ ।
ન ત્વહં વિનિવર્તિષ્યે યુદ્ધાદસ્માત્કથઞ્ચન ॥

તતસ્તે મુનયો રાજન્નૃચીકપ્રમુખાસ્તદા ।
નારદેનૈવ સહિતાઃ સમાગમ્યેદમબ્રુવન્ ॥

નિવર્તસ્વ રણાત્તાત માનયસ્વ દ્વિજોત્તમમ્ ।
ઇત્યવોચમહં તાંશ્ચ ક્ષત્રધર્મવ્યપેક્ષયા ॥

મમ વ્રતમિદં લોકે નાહં યુદ્ધાત્કદાચન ।
વિમુખો વિનિવર્તેયં પૃષ્ઠતોઽભ્યાહતઃ શરૈઃ ॥

નાહં લોભાન્ન કાર્પણ્યાન્ન ભયાન્નાર્થકારણાત્ ।
ત્યજેયં શાશ્વતં ધર્મમિતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ ॥

તતસ્તે મુનયઃ સર્વે નારદપ્રમુખા નૃપ ।
ભાગીરથી ચ મે માતા રણમધ્યં પ્રપેદિરે ॥

તથૈવાત્તશરો ધન્વી તથૈવ દૃઢનિશ્ચયઃ ।
સ્થિતોઽહમાહવે યોદ્ધું તતસ્તે રામમબ્રુવન્ ॥

સમેત્ય સહિતા ભૂયઃ સમરે ભૃગુનન્દનમ્ ।
નાવનીતં હિ હૃદયં વિપ્રાણાં શામ્ય ભાર્ગવ ॥

રામ રામ નિવર્તસ્વ યુદ્ધાદસ્માદ્દ્વિજોત્તમ ।
અવધ્યો વૈ ત્વયા ભીષ્મસ્ત્વં ચ ભીષ્મસ્ય ભાર્ગવ ॥

એવં બ્રુવન્તસ્તે સર્વે પ્રતિરુદ્ધ્ય રણાજિરમ્ ।
ન્યાસયાઞ્ચક્રિરે શસ્ત્રં પિતરો ભૃગુનન્દનમ્ ॥

તતોઽહં પુનરેવાથ તાનષ્ટૌ બ્રહ્મવાદિનઃ ।
અદ્રાક્ષં દીપ્યમાનાન્વૈ ગ્રહાનષ્ટાવિવોદિતાન્ ॥

તે માં સપ્રણયં વાક્યમબ્રુવન્સમરે સ્થિતમ્ ।
પ્રૈહિ રામં મહાબાહો ગુરું લોકહિતં કુરુ ॥

દૃષ્ટ્વા નિવર્તિતં રામં સુહૃદ્વાક્યેન તેન વૈ ।
લોકાનાં ચ હિતં કુર્વન્નહમપ્યાદદે વચઃ ॥

તતોઽહં રામમાસાદ્ય વવન્દે ભૃશવિક્ષતઃ ।
રામશ્ચાભ્યુત્સ્મયન્પ્રેમ્ણા મામુવાચ મહાતપાઃ ॥

ત્વત્સમો નાસ્તિ લોકેઽસ્મિન્ક્ષત્રિયઃ પૃથિવીચરઃ ।
ગમ્યતાં ભીષ્મ યુદ્ધેઽસ્મિંસ્તોષિતોઽહં ભૃશં ત્વયા ॥

મમ ચૈવ સમક્ષં તાં કન્યામાહૂય ભાર્ગવઃ ।
ઉક્તવાન્દીનયા વાચા મધ્યે તેષાં મહાત્મનામ્ ॥