મહાભારત · અધ્યાય 5.186

પ્રત્યક્ષમેતલ્લોકાનાં સર્વેષામેવ ભામિનિ ।
યથાશક્ત્યા મયા યુદ્ધં કૃતં વૈ પૌરુષં પરમ્ ॥

ન ચૈવમપિ શક્નોમિ ભીષ્મં શસ્ત્રભૃતાં વરમ્ ।
વિશેષયિતુમત્યર્થમુત્તમાસ્ત્રાણિ દર્શયન્ ॥

એષા મે પરમા શક્તિરેતન્મે પરમં બલમ્ ।
યથેષ્ટં ગમ્યતાં ભદ્રે કિમન્યદ્વા કરોમિ તે ॥

ભીષ્મમેવ પ્રપદ્યસ્વ ન તેઽન્યા વિદ્યતે ગતિઃ ।
નિર્જિતો હ્યસ્મિ ભીષ્મેણ મહાસ્ત્રાણિ પ્રમુઞ્ચતા ॥

એવમુક્ત્વા તતો રામો વિનિઃશ્વસ્ય મહામનાઃ ।
તૂષ્મીમાસીત્તતઃ કનક્યા પ્રોવાચ ભૃગુનન્દનમ્ ॥

ભગવન્નેવમેવૈતદ્યથાઽહ ભગવાંસ્તથા ।
અજેયો યુધિ ભીષ્મોઽયમપિ દેવૈરુદારધીઃ ॥

યથાશક્તિ યથોત્સાહં મમ કાર્યં કૃતં ત્વયા ।
અનિવાર્યં રણે વીર્યમસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ ॥

ને ચૈવ શક્યતે યુદ્ધે વિશેષયિતુમન્તતઃ ।
ન ચાહમેનં યાસ્યામિ પુનર્ભીષ્મં કથઞ્ચન ॥

ગમિષ્યામિ તુ તત્રાહં યત્ર ભીષ્મં તપોધન ।
સમરે પાતયિષ્યામિ સ્વયમેવ ભૃગૂદ્વહ ॥

એવમુક્ત્વા યયૌ કન્યા રોષવ્યાકુલલોચના ।
તાપસ્યે ધૃતસન્કલ્પા સા મે ચિન્તયતી વધમ્ ॥

તતો મહેન્દ્રં સહિતૈરમુનિભિર્ભૃગુસત્તમઃ ।
યથાઽગતં તથા સોઽગન્મામુપામન્ત્ર્ય ભારત ॥

તતો રથં સમારુહ્ય સ્તૂયમાનો દ્વિજાતિભિઃ ।
પ્રવિશ્ય નગરં માત્રે સત્યવત્યૈ ન્યવેદયમ્ ॥

યથાવૃત્તં મહારાજ સા ચ માં પ્રત્યનન્દત ।
પુરુષાંશ્ચાદિશં પ્રાજ્ઞાન્કન્યાવૃત્તાન્તકર્મણિ ॥

દિવસે દિવસે હ્યસ્યા ગતિજલ્પિતચેષ્ટિતમ્ ।
પ્રત્યાહરંશ્ચ મે યુક્તાઃ સ્થિતાઃ પ્રિયહિતે સદા ॥

યદૈવ હિ વનં પ્રાયાત્સા કન્યા તપસે ધૃતા ।
તદૈવ વ્યથિતો દીનો ગતચેતા ઇવાભવમ્ ॥

ન હિ માં ક્ષત્રિયઃ કશ્ચિદ્વીર્યેણ વ્યજયદ્યુધિ ।
ઋતે બ્રહ્મવિદસ્તાત તપસા સંશિતવ્રતાત્ ॥

અપિ ચૈતન્મયા રાજન્નારદેઽપિ નિવેદિતમ્ ।
વ્યાસે ચૈવ તથા કાર્યં તૌ ચોભૌ મામવોચતામ્ ॥

ન વિષાદસ્ત્વયા કાર્યો ભીષ્મ કાશિસુતાં પ્રતિ ।
દૈવં પુરુષકારેણ કો નિવર્તિતુમુત્સહેત્ ॥

સા કન્યા તુ મહારાજ પ્રવિશ્યાશ્રમમણ્ડલમ્ ।
યમુનાતીરમાશ્રિત્ય તપસ્તેપેઽતિમાનુષમ્ ॥

નિરાહારા કૃશા રૂક્ષા જટિલા મલપઙ્કિની ।
ષણ્માસાન્વાયુભક્ષા ચ સ્થાણુભૂતા તપોધના ॥

યમુનાજલમાશ્રિત્ય સંવત્સરમથાઽપરમ્ ।
ઉદવાસં નિરાહારા પારયામાસ ભામિની ॥

શીર્ણપર્ણેન ચૈકેન પારયામાસ સા પરમ્ ।
સંવત્સરં તીવ્રકોપા પાદાઙ્ગુષ્ઠાગ્રધિષ્ઠિતા ॥

એવં દ્વાદશ વર્ષાણિ તાપયામાસ રોદસી ।
નિવર્ત્યમાનાપિ ચ સા જ્ઞાતિભિર્નૈવ શક્યતે ॥

તતોઽગમદ્વત્સભૂમિં સિદ્ધચારણસેવિતામ્ ।
આશ્રમં પુણ્યશીલાનાં તાપસાનાં મહાત્મનામ્ ॥

તત્ર પુણ્યેષુ તીર્થેષુ સાઽપ્લુતાઙ્ગી દિવાનિશમ્ ।
વ્યચરત્કાશિકન્યા સા યથાકામવિચારિણી ॥

નન્દાશ્રમે મહારાજ તથોલૂકાશ્રમે શુભે ।
ચ્યવનસ્યાશ્રમે ચૈવ બ્રહ્મણઃ સ્થાન એવ ચ ॥

ત્રયાગે દેવયજને દેવારણ્યેષુ ચૈવ હ ।
ભોગવત્યાં મહારાજ કૌશિકસ્યાશ્રમે તથા ॥

માણ્ડવ્યસ્યાશ્રમે રાજન્દિલીપસ્યાશ્રમે તથા ।
રામહ્રદે ચ કૌરવ્ય પૈલગર્ગસ્ય ચાશ્રમે ॥

એતેષુ તીર્થેષુ તદા કાશિકન્યા વિશામ્પતે ।
આપ્લાવયત ગાત્રાણિ વ્રતમાસ્થાય દુષ્કરમ્ ॥

તામબ્રવીચ્ચ કૌરવ્ય મમ માતા જલે સ્થિતા ।
કિમર્થં ક્લિશ્યસે ભદ્રે તથ્યમેવ વદસ્વ મે ॥

સૈનામથાબ્રવીદ્રાજન્કૃતાઞ્જલિરનિન્દિતા ભીષ્મેણ સમરે રામો નિર્જિતશ્ચારુલોચનિ ॥

કોઽન્યસ્તમુત્સહેઞ્જેતુમુદ્યતેષું મહીપતિઃ ।
સાહં ભીષ્મવિનાશાય તપસ્તપ્સ્યે સુદારુણમ્ ॥

વિચરામિ મહીં દેવિ યથા હન્યામહં નૃપમ્ ।
એતદ્વ્રતફલં દેવિ પરમસ્મિન્યથા હિ મે ॥

તતોઽબ્રવીત્સાગરગા જિહ્મં ચરસિ ભામિનિ ।
નૈષ કામોઽનવદ્યાઙ્ગિ શક્યઃ પ્રાપ્તું ત્વયાઽબલે ॥

યદિ ભીષ્મવિનાશાય કાશ્યે ચરસિ વૈ વ્રતમ્ ।
વ્રતસ્થા ચ શરીરં ત્વં યદિ નામ વિમોક્ષ્યસિ ॥

નદી ભવિષ્યસિ શુભે કુટિલા વાર્ષિકોદકા ।
દુસ્તીર્થા ન તુ વિજ્ઞેયા વાર્ષિકી નાષ્ટમાસિકી ॥

ભીમગ્રાહવતી ઘોરા સર્વભૂતભયન્કરી ।
એવમુક્ત્વા તતો રાજન્કાશિકન્યાં ન્યવર્તત ॥

માતા મમ મહાભાગા સ્મયમાનેવ ભામિની . કદાચિદષ્ટમે માસિ કદાચિદ્દશમે તથા ।
ન પ્રાશ્નીતોદકમપિ પુનઃ સા વરવર્ણિની ॥

સા વત્સભૂમિં કૌરવ્ય તીર્થલોભાત્તતસ્તતઃ ।
પતિતા પરિધાવન્તી પુનઃ કાશિપતેઃ સુતા ॥

સા નદી વત્સભૂમ્યાં તુ પ્રથિતામ્બેતિ ભારત ।
વાર્ષિકી ગ્રાહબહુલા દુસ્તીર્થા કુટિલા તથા ॥

સા કન્યા તપસા તેન દેહાર્ધેન વ્યજાયત ।
નદી ચ રાજન્વત્સેષુ કન્યા ચૈવાભવત્તદા ॥