મહાભારત · અધ્યાય 5.155

વ્યુષ્ટાયાં વૈ રજન્યાં હિ રાજા દુર્યોધનસ્તતઃ ।
વ્યભજત્તાન્યનિકાનિ દશ ચૈકં ચ ભારત ॥

નરહસ્તિરથાશ્વાનાં સારં મધ્યં ચ ફલ્ગુ ચ ।
સર્વેષ્વેતેષ્વનીકેષુ સન્દિદેશ નરાધિપઃ ॥

સાનુકર્ષાઃ સતૂણીરાઃ સવરૂથાઃ સતોમરાઃ । સોપાસઙ્ગાઃ સશક્તીકાઃ સનિષઙ્ગાઃ સહર્ષ્ટયઃ ।

સધ્વજાઃ સપતાકાશ્ચ સશરાસનતોમરાઃ ।
રજ્જુભિશ્ચ વિચિત્રાભિઃ સપાશાઃ સપરિચ્છદાઃ ॥

સકચગ્રહવિક્ષેપાઃ સતૈલગુડવાલુકાઃ ।
સાશીવિષઘટાઃ સર્વે સસર્જરસપાંસવઃ ॥

સઘણ્ટફલકાઃ સર્વે સાયોગુડજલોપલાઃ ॥
સશાલભિન્દિપાલાશ્ચ સમધૂચ્છિષ્ટમુદ્ગરાઃ ॥

સકાણ્ડદણ્ડકાઃ સર્વે સસીરવિષતોમરાઃ ।
સશૂર્પપિટકાઃ સર્વે સદાત્રાઙ્કુશતોમરાઃ ॥

સકીલકવચાઃ સર્વે વાશીવૃક્ષાદનાન્વિતાઃ ।
વ્યાઘ્રચર્મપરીવારા દ્વીપિચર્માવૃતાશ્ચ તે ॥

સહર્ષ્ટયઃ સશ્રૃઙ્ગાશ્ચ સપ્રાસવિવિધાયુધાઃ ।
સકુઠારાઃ સકુદ્દાલાઃ સતૈલક્ષૌમસર્પિષઃ ॥

રુક્મજાલપ્રતિચ્છન્ના નાનામણિવિભૂષિતાઃ ।
ચિત્રાનીકાઃ સુવપુષો જ્વલિતા ઇવ પાવકાઃ ॥

તથા કવચિનઃ શૂરાઃ શસ્ત્રેષુ કૃતનિશ્ચયાઃ ।
કુલીના હયયોનિજ્ઞાઃ સારથ્યે વિનિવેશિતાઃ ॥

બદ્ધારિષ્ટા બદ્ધકક્ષા બદ્ધધ્વજપતાકિનઃ ।
બદ્ધાભરણનિર્યૂહા બદ્ધચર્માસિપટ્ટિશાઃ ॥

ચતુર્યુજો રથાઃ સર્વે સર્વે ચોત્તમવાજિનઃ ।
સપ્રાસઋષ્ટિકાઃ સર્વે સર્વે શતશરાસનાઃ ॥

ધુર્યયોર્હકયયોરેકસ્તથાન્યૌ પર્ષ્ણિસારથી ।
તૌ ચાપિ રથિનાં શ્રેષ્ઠૌ રથી ચ હયવિત્તથા ॥

નગરાણીવ ગુપ્તાનિ દુરાધર્ષાણિ શત્રુભિઃ ।
આસન્રથસહસ્રાણિ હેમમાલીનિ સર્વશઃ ॥

યથા રથાસ્તથા નાગા બદ્ધકક્ષાઃ સ્વલઙ્કૃતાઃ ।
બભૂવુઃ સપ્તપુરુષા રત્નવન્ત ઇવાદ્રયઃ ॥

દ્વાવઙ્કુશધરૌ તત્ર દ્વાવુત્તમધનુર્ધરૌ ।
દ્વૌ વરાસિધરૌ રાજન્નેકઃ શક્તિપિનાકધૃત્ ॥

ગજૈર્મત્તૈઃ સમાકીર્ણં સર્વમાયુધકોશકૈઃ ।
તદ્બભૂવ બલં રાજન્કૌરવ્યસ્ય મહાત્મનઃ ॥

આમુક્તકવચૈર્યુક્તૈઃ સપતાકૈઃ સ્વલઙ્કૃતૈઃ ।
સાદિભિશ્ચોપપન્નાસ્તુ તથા ચાયુતશો હયાઃ ॥

અસઙ્ગ્રાહાઃ સુસમ્પન્ના હેમભાણ્ડપરિચ્છદાઃ ।
અનેકશતસાહસ્રાઃ સર્વે સાદિવશે સ્થિતાઃ ॥

નાનારૂપવિકારાશ્ચ નાનાકવચશસ્ત્રિણઃ ।
પદાતિનો નરાસ્તત્ર બભૂવુર્હેમમાલિનઃ ॥

રથસ્યાસન્દશ ગજા ગજસ્ય દશ વાજિનઃ ।
નરા દશ હયસ્યાસન્પાદરક્ષાઃ સમન્તતઃ ॥

રથસ્ય નાગાઃ પઞ્ચાશન્નાગસ્યાસઞ્શતં હયાઃ ।
હયસ્ય પુરુષાઃ સપ્ત ભિન્નસન્ધાનકારિણઃ ॥

સેના પઞ્ચશતં નાગા રથાસ્તાવન્ત એવ ચ ।
દશસેના ચ પૃતના પૃતના દશ વાહિની ॥

સેના ચ વાહિની ચૈવ પૃતના ધ્વજિની ચમૂઃ ।
અક્ષૌહિણીતિ પર્યાયૈર્નિરુક્તા ચ વરૂથિની ॥

એવં વ્યૂઢાન્યનીકાનિ કૌરવેયેણ ધીમતા ।
અક્ષૌહિણ્યો દશૈકા ચ સઙ્ખ્યાતાઃ સપ્ત ચૈવ હ ॥

અક્ષૌહિણ્યસ્તુ સપ્તૈવ પાણ્ડવાનામભૂદ્બલમ્ ।
અક્ષૌહિણ્યો દશૈકા ચ કૌરવાણામભૂદ્બલમ્ ॥

નરાણાં પઞ્ચપઞ્ચાશદેષા પત્તિર્વિધીયતે ।
સેનામુખં ચ તિસ્રસ્તા ગુલ્મ ઇત્યભિશબ્દિતમ્ ॥

ત્રયો ગુલ્મા ગણસ્ત્વાસીદ્ગણાસ્ત્વયુતશોઽભવન્ ।
દુર્યોધનસ્ય સેનાસુ યોત્સ્યમાનાઃ પ્રહારિણઃ ॥

તત્ર દુર્યોધનો રાજા શૂરાન્બુદ્ધિમતો નરાન્ । પ્રસમીક્ષ્ય મહાબાહુશ્ચક્રે સેનાપતીંસ્તદા ।

પૃથગક્ષૌહિણીનાં ચ પ્રણેતૄન્નરસત્તમાન્ ।
વિધિવત્પૂર્વમાનીય પાર્થિવાનભ્યષેચયત્ ॥

કૃપં દ્રોણં ચ શલ્યં ચ સૈન્ધવં ચ જયદ્રથમ્ ।
સુદક્ષિણં ચ કામ્ભોજં કૃતવર્માણમેવ ચ ॥

દ્રોણપુત્રં ચ કર્ણં ચ ભૂરિશ્રવસમેવ ચ ।
શકુનિં સૌબલં ચૈવ બાહ્લીકં ચ મહાબલમ્ ॥

દિવસે દિવસે તેષાં પ્રતિવેલં ચ ભારત ।
ચક્રે સ વિવિધાઃ પૂજાઃ પ્રત્યક્ષં ચ પુનઃ પુનઃ ॥

તથા વિનિયતાઃ સર્વે યે ચ તેષાં પદાનુગાઃ ।
બભૂવુઃ સૈનિકા રાજ્ઞાં પ્રિયં રાજ્ઞશ્ચિકીર્ષવઃ ॥