મહાભારત · અધ્યાય 5.104

માતલેર્વચનં શ્રુત્વા નારદો મુનિસત્તમઃ ।
અબ્રવીદ્દેવરાજં તમાર્યકં કુરુનન્દન ॥

સૂતોઽયં માતલિર્નામ શક્રસ્ય દયિતઃ સુહૃત્ ।
શુચિઃ શીલગુણોપેતસ્તેજસ્વી વીર્યવાન્બલી ॥

શક્રસ્યાયં સખા ચૈવ મન્ત્રી સારથિરેવ ચ ।
અલ્પાન્તરપ્રભાવશ્ચ વાસવેન રણે રણે ॥

અયં હરિસહસ્રેણ યુક્તં જૈત્રં રથોત્તમમ્ ।
દેવાસુરેષુ યુદ્ધેષુ મનસૈવ નિયચ્છતિ ॥

અનેન વિજિતાનશ્વૈર્દોર્ભ્યાં જયતિ વાસવઃ ।
અનેન બલભિત્પૂર્વં પ્રહૃતે પ્રહરત્યુત ॥

અસ્ય કન્યા વરારોહા રૂપેણાસદૃશી ભુવિ ।
સત્યશીલગુણોપેતા ગુણકેશીતિ વિશ્રુતા ॥

તસ્યાસ્ય યત્નાચ્ચરતસ્ત્રૈલોક્યમમરદ્યુતે ।
સુમુખો ભવતઃ પૌત્રો રોચતે દુહિતુઃ પતિઃ ॥

યદિ તે રોચતે સમ્યગ્ભુજગોત્તમ મા ચિરમ્ ।
ક્રિયતામાર્યક ક્ષિપ્રં બુદ્ધિઃ કન્યાપરિગ્રહે ॥

યથા વિષ્ણુકુલે લક્ષ્મીર્યથા સ્વાહા વિભાવસોઃ ।
કુલે તવ તથૈવાસ્તુ ગુણકેશી સુમધ્યમા ॥

પૌત્રસ્યાર્થે ભવાંસ્તસ્માદ્ગુણકેશીં પ્રતીચ્છતુ ।
સદૃશીં પ્રતિરૂપસ્ય વાસવસ્ય શચીમિવ ॥

પિતૃહીનમપિ હ્યેનં ગુણતો વરયામહે ।
બહુમાનાચ્ચ ભવતસ્તથૈવૈરાવતસ્ય ચ ॥

સુમુખસ્ય ગુણૈશ્ચૈવ શીલશૌચદમાદિભિઃ . અભિગમ્ય સ્વયં કન્યામયં દાતું સમુદ્યતઃ ।
માતલિસ્તસ્ય સમ્માનં કર્તુમર્હો ભવાનપિ ॥
કણ્વ ઉવાચ ।

સ તુ દીનઃ પ્રહૃષ્ટશ્ચ પ્રાહ નારદમાર્યકઃ ।
વ્રિયમાણે તથા પૌત્રે પુત્રે ચ નિધનં ગતે ॥
આર્યક ઉવાચ ।

મન્યે નૈતદ્બહુમતં મહર્ષે વચનં તવ । સખા શક્રસ્ય સંયુક્તઃ કસ્યાયં નેપ્સિતો ભવેત્ ।
કારણસ્ય તુ દૌર્બલ્યાચ્ચિન્તયામિ મહામુને ॥

અસ્ય દેહકરસ્તાત મમ પુત્રો મહાદ્યુતે ।
ભક્ષિતો વૈનતેયેન દુઃખાર્તાસ્તેન વૈ વયમ્ ॥

પુનરેવ ચ તેનોક્તં વૈનતેયેન ગચ્છતા ।
માસેનાન્યેન સુમુખં ભક્ષયિષ્ય ઇતિ પ્રભો ॥

ધ્રુવં તથા તદ્ભવિતા જાનીમસ્તસ્ય નિશ્ચયમ્ ।
તેન હર્ષઃ પ્રનષ્ટો મે સુપર્ણવચનેન વૈ ॥
કણ્વ ઉવાચ ।

માતલિસ્ત્વબ્રવીદેનં બુદ્ધિરત્ર કૃતા મયા ।
જામાતૃભાવેન વૃતઃ સુમુખસ્તવ પુત્રજઃ ॥

સોઽયં મયા ચ સહિતો નારદેન ચ પન્નગઃ ।
ત્રિલોકેશં સુરપતિં ગત્વા પશ્યતુ વાસવમ્ ॥

શેષેણૈવાસ્ય કાર્યેણ પ્રજ્ઞાસ્વામ્યહમાયુષઃ ।
સુપર્ણસ્ય વિઘાતે ચ પ્રયતિષ્યામિ સત્તમ ॥

સુમુખશ્ચ મયા સાર્ધં દેવેશમિગચ્છતુ ।
કાર્યસંસાધનાર્થાય સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ ભુજઙ્ગમ ॥
કણ્વ ઉવાચ ।

આર્યકેણાભ્યનુજ્ઞાતા ગમ્યતામિતિ ભારત । તતસ્તે સુમુખં ગૃહ્ય સર્વ એવ મહૌજસઃ ।
દદૃશુઃ શક્રમાસીનં દેવરાજં મહાદ્યુતિમ્ ॥

સઙ્ગત્યા તત્ર ભગવાન્વિષ્ણુરાસીચ્ચતુર્ભુજઃ ।
તતસ્તત્સર્વમાચખ્યૌ નારદો માતલિં પ્રતિ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતઃ પુરન્દરં વિષ્ણુરુવાચ ભુવનેશ્વરમ્ ।
અમૃતં દીયતામસ્મૈ ક્રિયતામમરૈઃ સમઃ ॥

માતલિર્નારદશ્ચૈવ સુમુખશ્ચૈવ વાસવ ।
લભન્તાં ભવતઃ કામાત્કામમેતં યથેપ્સિતમ્ ॥

પુરન્દરોઽથ સઞ્ચિન્ત્ય વૈનતેયપરાક્રમમ્ ।
વિષ્ણુમેવાબ્રવીદેનં ભવાનેવ દદાત્વિતિ ॥
વિષ્ણુરુવાચ ।

ઈશસ્ત્વં સર્વલોકાનાં ચરાણામચરાશ્ચ યે ।
ત્વયા દત્તમદત્તં કઃ કર્તુમુત્સહતે વિભો ॥

પ્રાદાચ્છક્રસ્તતસ્તસ્મૈ પન્નગાયાયુરુત્તમમ્ ।
ન ત્વેનમમૃતપ્રાશં ચકાર બલવૃત્રહા ॥

લબ્ધ્વા વરં તુ સુમુખઃ સુમુખઃ સમ્બભૂવ હ ।
કૃતદારો યથાકામં જગામ ચ ગૃહાન્પ્રતિ ॥

નારદસ્ત્વાર્યકશ્ચૈવ કૃતકાર્યૌ મુદા યુતૌ ।
અભિજગ્મતુરભ્યર્ચ્ય દેવરાજં મહાદ્યુતિમ્ ॥