મહાભારત · અધ્યાય 4.77

યચ્ચ વક્ષ્યામ્યહં તેઽદ્ય મા શઙ્કેથા યુધિષ્ઠિર । ઇદં સનગરં રાષ્ટ્રં સજનં સવધૂજનમ્ ।
યુષ્યભ્યં સમ્પ્રદાસ્યામિ ભોક્ષ્યામ્યુચ્છિષ્ટમેવ ચ ॥

અહં વદ્ધશ્ચિરં રાજન્ભુક્તભોગશ્ચિરં સુખમ્ ।
રાજ્યં દત્ત્વા તુ યુષ્મભ્યં પ્રવ્રજિષ્યામિ કાનનમ્ ॥

ઉત્તરાં પ્રતિગૃહ્ણાતુ સવ્યસાચી ધનઞ્જયઃ ।
અયં હ્યૌપયિકો ભર્તા તસ્યાઃ પુરુષસત્તમઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્તો ધર્મરાજઃ પાર્થપૈક્ષદ્વનઞ્જયમ્ ।
ઈક્ષિતં ચાર્જુનો જ્ઞાત્વા માત્સ્યં વચનમબ્રવીત્ ॥

વયં વનાન્તરાત્પ્રાપ્તા ન તે રાજ્યં ગૃહામહે ।
કિન્તુ દુર્યોધનાદીનાં રાજ્ઞાં રાજ્યં ગૃહામહે ॥

પ્રતિગૃહ્ણામ્યહં રાજન્સ્રુષં દુહિતરં તવ ।
યુક્તો હ્યાવાં હિ સમ્બન્ધો માત્સ્યભારતવંશયોઃ ॥
વિરાટ ઉવાચ ।

કિમર્થં પાણ્ડવશ્રેષ્ઠ ભાર્યાં દુહિતરં મમ ।
પ્રતિગ્રહીતું નેમાં ત્વં મયા દત્તમિહેચ્છસિ ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

અન્તઃપુરેઽહમુષિતઃ સદા પશ્યન્સુતાં તવ ।
સહસ્યં ચ પ્રકાશં ચ વિશ્વસ્તા પિતૃવન્મયિ ॥

પ્રિયો બહુમતશ્ચાહં નર્તને ગીતવાદિતે ।
આચાર્યવચ્ચ માં નિત્યં મન્યતે દુહિતા તવ ॥

વયસ્યયા તયા રાજન્સહ સંવત્સરોષિતઃ ।
અતિશઙ્કા તતોઽસ્થાને તવ લોકસ્ય ચ પ્રભો ॥

તસ્માદામન્ત્રયે ત્વાઽદ્ય પુત્રાર્થં મે વિશામ્પતે ।
સુદ્ધં જિતેન્દ્રિયં મન્યે તસ્યાઃ શુદ્ધિઃ કૃતા મયા ॥

સ્નુષાયાં દુહિતુર્વાપિ પુત્રે ચાત્મનિ વા પુનઃ ।
અતિશઙ્કાં ન પશ્યામિ તેન શુદ્ધિર્ભવિષ્યતિ ॥

અભિષઙ્ગાદહં ભીતો મિથ્યાચારાત્પરન્તપ ।
સ્રુષાર્થમુત્તરાં રાજન્પ્રતિગૃહ્ણામિ તે સુતામ્ ॥

સ્વસ્ત્રીયો વાસુદેવસ્ય સાક્ષાદ્દેવસુતો યથા ।
દયિતશ્ચક્રહસ્તસ્ય બલવાનસ્ત્રકોવિદઃ ॥

અભિમન્યુર્ગહાબાહુઃ પુત્રો મમ વિશામ્પતે ।
જામાતા તવ યુક્તો વૈ ભર્તા ચ દુહિતુસ્તવ ॥
વિરાટ ઉવાચ ।

ઉપપન્નં કુરુશ્રેષ્ઠે કુન્તીપુત્રે ધનઞ્જયે ।
સદૈવ ધર્મનિત્યશ્ચ જ્ઞાતજ્ઞાનશ્ચ પાણ્ડવઃ ॥

યત્કૃત્યં મન્યસે પાર્થ ક્રિયતાં તદનન્તરમ્ ।
સર્વે કામાઃ સમૃદ્ધા મે સમ્બન્ધી યસ્ય મેઽર્જુનઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવં બ્રુવતિ રાજેન્દ્રે કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ।
અન્વજાનત સમ્બન્ધં સમયે કૃષ્ણમાત્સ્યયોઃ ॥

દૂતાન્સર્વેષુ મિત્રેષુ વાસુદેવે ચ ભારત । પ્રેષયામાસ કૌન્તેયો વિરાટશ્ચ મહીપતિઃ ।

પ્રતિગૃહ્ય સ્નુષાર્થં વૈ દર્શયન્વ્રતમાત્મનઃ ।
શીલશૌચસમાચારં લોકસ્યાવેદ્ય ફલ્ગુનઃ ॥

લોકે વિખ્યાપ્ય માહાત્મ્યં યશશ્ચ સ પરન્તપઃ ।
કૃતાર્થઃ શુચિરવ્યગ્રસ્તુષ્ટિમાનભવત્તદા ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

રાજન્પ્રીતોસ્મિ ભદ્રં તે સખા મેઽસિ પરન્તપ ।
સુખમધ્યુષિતાઃ સર્વે અજ્ઞાતાસ્ત્વયિ પાર્થિવ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

વિરાટનગરે રાજા ધર્માત્મા સંશિતવ્રતઃ ।
પૂજિતશ્ચાભિષિક્તશ્ચ રત્નૈશ્ચ શતશોર્ચિતઃ ॥

તથા બ્રુવન્તં પ્રસમીક્ષ્ય રાજા પરં પ્રહૃષ્ટઃ સ્વજનેન તેન ।
સ્નેહાત્પરિષ્વજ્ય નૃપો ભુજાભ્યાં દદૌ મહાર્થં કુરુપાણ્ડવાનામ્ ॥

યુદ્ધાત્પ્રયાતાઃ કુરવો હિ માર્ગે સમેત્ય સર્વે હિતમેવ તત્ર ।
આચાર્યપુત્રઃ શકુનિશ્ચ રાજા દુર્યોધનઃ સૂતપુત્રશ્ચ કર્ણઃ । સમ્મન્ત્ર્ય રાજન્સહિતાઃ સમર્થાઃ સમાદિશન્દૂતમથો સમગ્રાઃ ॥

યુધિષ્ઠિરશ્ચાપિ સુસન્ગ્રહૃષ્ટો દુર્યોધનાદ્દૂતમપશ્યદાગતમ્ ।
સ ચાબ્રવીદ્ધર્મરાજં સમેત્ય યુધિષ્ઠિરં પાણ્ડવમુગ્રવીર્યમ્ ॥

ધનઞ્જયેનાસિ પુનર્વનાય પ્રવ્રાજિતઃ સમયે તિષ્ઠ પાર્થઃ ।
ત્રયોદશે હ્યેવ કિરીટમાલી સંવત્સરે પાણ્ડવેયોઽદ્ય દૃષ્ટઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતોઽબ્રવીદ્ધર્મસુતઃ પ્રહસ્ય ક્ષિપ્રં ગત્વા બ્રૂહિ સુયોધનં તમ્ ।
પિતામહઃ શાન્તનવો બ્રવીતુ પૂર્ણો ન પૂર્ણોઽદ્ય ત્રયોદશો નઃ ॥

સંવત્સરાત્તે તુ ધનઞ્જયેન વિષ્ફારિતં ગાણ્ડિવમાજિમધ્યે ।
પૂર્ણો ન પૂર્ણો ન ઇતિ બ્રવીતુ યદસ્ય સત્યં મમ તત્પ્રમાણમ્ ॥

તેનૈવમુક્તઃ સ નિવૃત્ય દૂતો દુર્યોધનં પ્રાપ્ય શશંસ તત્ત્વમ્ ॥

સમેત્ય દૂતેન સ રાજપુત્રો દુર્યોધનો મન્ત્રયામાસ તત્ર ।
ભીષ્મેણ કર્ણેન કૃપેણ ચૈવ દ્રોણેન ભૂરિશ્રવસા ચ સાર્ધમ્ ॥

સમ્મન્ત્ર્ય રાત્રૌ બહુભિઃ સુહૃદ્ભિ- ર્ભીષ્મોઽબ્રવીદ્ધાર્તરાષ્ટ્રં મહાત્મા ।
તીર્ણપ્રતિજ્ઞેન ધનઞ્જયેન વિષ્ફારિતં ગાણ્ડિવમાજિમધ્યે ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

નેચ્છન્ત્યસત્યેન સુરેન્દ્રલોકં પાણ્ડોઃ સુતા બ્રહ્મણશ્ચાપિ લોકમ્ ।
તથ્યં ચ તે પથ્યમહં બ્રવીમિ સ્વર્ગ્યં યશસ્યં પરલોકપથ્યમ્ ॥

કુન્તીસુતૈસ્ત્વં સમુપૈહિ સન્ધિં ભુઙ્ક્ષ્વ સ્વરાજ્યં સહ પાણ્ડવેયૈઃ ।
યુધ્યસ્વ નોચેત્સ્થિરબુદ્ધિરાજૌ કુન્તીસુતૈર્યદ્યપિ રાજ્યમિચ્છેઃ ॥

આન્તં ન શક્યં કપટેન ભોક્તું રાજ્યં પરેષાં મહતાં બલીનામ્ ।
જિત્વા શત્રૂન્ભુઙ્ક્ષ્વ રાજ્યં સમગ્રં હતો ભવાન્ભોક્ષ્યતિ વજ્રિલોકમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતઃ સ ભાગીરથિસૂનુવાક્યં નિશમ્ય ગાન્ધારિતનૂદ્ભવો નૃપઃ ।
ઉવાચ ભીષ્મં પ્રમુખે ચ પિત્રો- ર્મહીં ન દદ્યામણુમાત્રિકામપિ । નિહન્મિ પાણ્ડૂદરસમ્ભવાન્વા હતોસ્મિ તૈર્વા સુરલોકમેમિ ॥

તે ધાર્તરાષ્ટ્રાઃ સમયં નિશમ્ય તીર્ણપ્રતિજ્ઞસ્ય ધનઞ્જયસ્ય
સઞ્ચિન્ત્ય સર્વે સહિતાઃ સુહૃદ્ભિઃ સપાર્થિવાઃ સ્વાનિ ગૃહાણિ જગ્મુઃ ॥