મહાભારત · અધ્યાય 4.75

યદ્યેષ રાજા કૌરવ્યઃ કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ।
કતમોઽસ્યાર્જુનો ભ્રાતા ભીમશ્ચ કતમો બલી ॥

નકુલઃ સહદેવો વા દ્રૌપદી વા યશસ્વિની ।
યદા હ્યક્ષૈર્જિતા હ્યેતે નાન્તરા શ્રૂયતે કથા ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

ય એષ બલલોઽભૂત્તે સૂપકારશ્ચ તે નૃપ ।
એષ ભીમો મહાભાગ ભીમવેગપરાક્રમઃ ॥

એષ ક્રોધવશાન્હત્વા પર્વતે ગન્ધમાદને ।
સૌગન્ધિકાનિ પુષ્પાણિ કૃષ્ણાર્થે સમુપાનયત્ ॥

ગન્ધર્વ એષ વૈ હન્તા કીચકાનાં દુરાત્મનામ્ ।
વ્યાઘ્રાનૃક્ષાન્ગજાંશ્ચૈવ હતવાંશ્ચ પુરે તવ ॥

હિડિમ્બં ચ બકં ચૈવ કિર્મીરં ચ જટાસુરમ્ ।
હત્વા નિષ્કણ્ટકં ચક્રે અરણ્યં સર્વતઃ શુભમ્ ॥

યશ્ચાસીદશ્વબન્ધસ્તે નકુલોઽયં પરન્તપ ।
ગોસઙ્ખ્યઃ સહદેવશ્ચ માદ્રીપુત્રૌ મહાબલૌ ॥

શૃઙ્ગારવેષારણૌ રૂપવન્તૌ મનસ્વિનૌ ।
નાનારથસહસ્રાણાં સમર્થૌ ભરતર્ષભૌ ॥

એષા પદ્મપલાશાક્ષી સુમધ્યા ચારુહાસિની ।
સૈરન્ધ્રી દ્રૌપદી રાજન્યકૃતે કીચકા હતાઃ ॥

દ્રુપદસ્ય પ્રિયા પુત્રી ધૃષ્ટ્યુમ્નસ્ય ચાનુજા ।
અગ્નિકુણ્ડાત્સમુદ્ભૂતા દ્રૌપદી ત્વવગમ્યતામ્ ॥
ભીમ ઉવાચ ।

અસ્ત્રજ્ઞો દુર્લભઃ કશ્ચિત્કેવલં પૃથિવીમનુ ।
ધનુર્ભૃતામતિશ્રેષ્ઠઃ કૌન્તેયોયં ધનઞ્જયઃ ॥

એતેન ખાણ્ડવં તસ્ય હ્યકામસ્ય શતક્રતોઃ ।
દગ્ધં નાગવનં ચૈવ સહ નાગૈર્નરાધિપ ॥

વર્ષં ચ શરવર્ષેણ વારિતં દુર્જયેન વૈ ।
કરમાહારિતાઃ સર્વે પાર્થિવાઃ પૃથિવીતલે ॥

સ્ત્રીવેષં કૃતવાનેષ તવ રાજન્નિવેશને ।
બૃહન્નલેતિ યામાહુરર્જુનં જયતાંવરમ્ ॥

ઉષિતાઃસ્મ સુખં સર્વે તવ રાજન્નિવેશને ।
અજ્ઞાતવાસે નિભૃતા ગર્ભવાસ ઇવ પ્રજાઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

યદાઽર્જુનેન તે વીરાઃ કથિતાઃ પઞ્ચ પાણ્ડવાઃ ।
પુનરેવ ચ તાન્પાર્થાન્દર્શયામાસ ચોત્તરઃ ॥
ઉત્તર ઉવાચ ।

ય એષ જામ્બૂનદશુદ્ધગૌર- તનુર્મહાન્સિંહ ઇવ પ્રવદ્ધઃ ।
પ્રચણ્ડઘોણઃ પૃથુદીર્ઘનેત્ર- સ્તામ્રાયતાક્ષઃ કુરુરાજ એષઃ ॥

અયં પુનર્મત્તગજેન્દ્રગામી પ્રતપ્તચામીકરશુદ્ધગૌરઃ ।
પૃથ્વાયતાંસો ગુરુદીર્ઘબાહુ- ર્વૃકોદરઃ પશ્યત પશ્યતૈનમ્ ॥

યસ્ત્વેવ પાર્શ્વેઽસ્ય મહાધનુષ્મા- ઞ્શ્યામો યુવા વારણયૂથપોપમઃ ।
સિંહોન્નતાંસો ગજરાજગામી પદ્માયતાક્ષોઽર્જુન એષ વીરઃ ॥

રાજ્ઞઃ સમીપે પુરુષોત્તમૌ તુ યમાવિમૌ વિષ્ણુમહેન્દ્રકલૌ ।
મનુષ્યલોકે સકલે સમોઽસ્તિ યયોર્ન રૂપે ન બલે ન શીલે ॥

આભ્યાં તુ પાર્શ્વે કનકોત્તમાઙ્ગી યૈષા પ્રભા મૂર્તિમતીવ ગૌરી ।
નીલોત્પલાભા સુરદેવતેવ કૃષ્ણા સ્થિતા મૂર્તિમતીવ લક્ષ્મીઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવં નિવેદ્ય તાન્પાર્થાન્પાણ્ડવાન્પઞ્ચ ભૂપતેઃ ।
તતોઽર્જુનસ્ય વૈરાટિઃ કથયામાસ વિક્રમમ્ ॥

અયં સ દ્વિષતાં મધ્યે મૃગાણામિવ કેસરી ।
અચરદ્રથબૃન્દેષુ નિઘ્નંસ્તેષાં પરાવરાન્ ॥

અનેન વિદ્ધા માતઙ્ગા મહામેઘોપમાસ્તદા । હિરણ્યકક્ષ્યાઃ સન્ગ્રામે દન્તાભ્યામગમન્મહીમ્

અનેન વિજિતા ગાવો નિર્જિતાઃ કુરવો યુધિ ।
અસ્ય શઙ્ખસ્ય શબ્દેન કર્ણૌ મે બધિરીકૃતૌ ॥

જાયતે રોમર્ષો મે સંસ્મૃત્યાસ્ય ધનુર્ધ્વનિમ્ ।
ધ્વજસ્ય વાનરં ભૂતૈરાક્રોશન્તં સહાનુગૈઃ ॥

નાદદાનં શરાન્ઘોરાન્ન મુઞ્ચન્તં શરોત્કરાન્ ।
ન કાર્મુકં વિકર્ષન્તમેનં પશ્યામિ સંયુગે ॥

એતદ્ધનુઃપ્રમુક્તાશ્ચ શરાઃ પુઙ્ખાનુપુઙ્ખિનઃ ।
નાલક્ષ્યેષુ રણે પેતુર્નારાચા રક્તભોજનાઃ ॥

તીક્ષ્ણનારાચસન્કૃત્તશિરોબાહૂરુવક્ષસામ્ ।
કલેબરાણિ દૃશ્યન્તે યોધાનાં સાશ્વસાદિનાં ॥

અનેન તટિની તત્ર શોણિતામ્બુપ્રવાહિની । પ્રવર્તિતા ભીમરૂપા યાં સ્મૃત્વાઽદ્યાપિ મે મનઃ ।
પ્રકમ્પતે ચણ્ડવાયુકમ્પિતા કદલી યથા ॥

અનેન રાજન્વીરેણ ભીષ્મદ્રોણમુખા રથાઃ ।
દુર્યોધનેન સહિતા નિર્જિતા ભીમકર્મણા ॥

અયં ભીતં દ્રવન્તં માં દેવપુત્રો ન્યવારયત્ ।
યસ્ય બાહુબલેનાસ્મિ જીવન્પ્રત્યાગતઃ પુરમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા માત્સ્યરાજઃ પ્રતાપવાન્ ।
ધનઞ્જયં પરિષ્વજ્ય પાણ્ડવાનથ સર્વશઃ ॥

ધર્મરાજં નમસ્કૃત્ય રાજા રાજ્યેઽભિષેચિતમ્ ।
નાતૃપ્યદ્દર્શને તેષાં વિરાટો વાહિનીપતિઃ ॥

સમ્પ્રીયમાણો રાજાનાં યુધિષ્ઠિરમથાબ્રવીત્ । દિષ્ટ્યા ભવન્તઃ સમ્પ્રાપ્તાઃ સર્વે કુશલિનો વનાત્ ।
દિષ્ટ્યા વિચરિતં કૃચ્છ્રમજ્ઞાતં ચ દુરાત્મભિઃ ॥ ઇદં રાજ્યં ચ વઃ સર્વં યચ્ચાપિ વસુ કિઞ્ચન . વિભક્તમેતદ્ભવતાં નોત્કણ્ઠાં કર્તુમર્હથ ।
અવિભક્તં ભવદ્ભિર્મે ન સન્દેહો નરાધિપાઃ ॥