મહાભારત · અધ્યાય 4.73

પ્રદાય વસ્ત્રાણિ કિરીટમાલી વિરાટગેહે મુદિતઃ સખીભ્યઃ ।
કૃત્વા મહર્તર્મ તદાઽજિમધ્યે દિદૃક્ષયા સોઽભિજગામ પાર્થમ્ ॥

તં પ્રેક્ષમાણસ્ત્વથ ધર્મરાજં પપ્રચ્છ પાર્થોઽથ સ ભીમસેનમ્ ।
કિં ધર્મરાજો હિ યથાપુરં માં મુખં પ્રતિચ્છાદ્ય ન ચાહ કિઞ્ચિત્ ॥

તમેવમુક્ત્વા પરિશઙ્કમાનં દૃષ્ટ્વાઽર્જુનં ભીમસેનં ચ રાજા ।
તદાઽબ્રવીત્તાવભિવીક્ષ્ય રાજ- ન્યુધિષ્ઠિરસ્તત્પરિમૃજ્ય રક્તમ્ ॥

દુરાત્મના ત્વય્યભિપૂજ્યમાને વિરાટરાજ્ઞાઽભિહતોઽસ્મિ પાર્થ ।
તસ્માત્પ્રહારાદ્રુધિરસ્ય બિન્દૂ- ન્પશ્યન્ન ચેમે પૃથિવીં સ્પૃશેયુઃ . ઇતિ પ્રતિચ્છાદ્ય મુખં તતોઽહં મન્યું નિયચ્છન્નુપવિષ્ટ આસમ્ ॥

શુભાર્હ રાષ્ટ્રં ન ખિલીકૃતં ભવે- દ્વયં તુ યસ્મિન્સુખિનોઽભવામ ।
ક્રુદ્ધે તુ વીરે ત્વયિ ચાપ્રતીતે રાજા વિરાટો ન લભેત શર્મ ॥

અજાનતા તેન ચ શૌર્યમાજૌ છન્નસ્ય સત્રેણ બલં ચ પાર્થ ।
ઇદં વિરાટેન મયિ પ્રયુક્તં ત્વાં વીક્ષમાણો ન ગતોસ્મિ હર્ષમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ

તેનાપ્રમેયેન મહાબલેન તસ્મિંસ્તથોક્તે શમમાસ્થિતેન ।
તં ભીમસેનો બલવાનમર્ષી ધનઞ્જયં ક્રુદ્ધમુવાચ વાક્યમ્ ॥

ન પાર્થ નિત્યં ક્ષમકાલમાહ બૃહસ્પતિર્જ્ઞાનવતાં વરિષ્ઠઃ ।
ક્ષમીહ સર્વૈઃ પરિભૂયતેસૌ યથા ભુડઙ્ગો વિષવીર્યહીનઃ ॥

વિરાટમદ્યૈવ નિહત્ય શીઘ્રં સપુત્રપૌત્રં સકુલં સસૈન્યમ્ ।
યોક્ષ્યામહે ધર્મસુતં ચ રાજ્યે અદ્યૈવ શીઘ્રં ત્વરિરેષ માત્સ્યઃ ॥

અનેન પાઞ્ચાલસુતાઽથ કૃષ્ણા ઉપેક્ષિતા કીચકેનાભિયુક્તા ।
તસ્માદયં નાર્હતિ રાજશબ્દં રાજા ભવ ત્વં નૃપ પાર્થવીર્યાત્ ॥

રાજા કુરૂણાં ચ યુધિષ્ઠિરોઽયં માત્સ્યેષુ રાજા ભવતુ પ્રવીરઃ
તં માત્સ્યદેહં શતધા ભિનદ્મિ પૂર્ણોદકં કુમ્ભમિવાશ્મનીહ ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

ભવતઃ ક્ષમયા રાજન્ત્સર્વે દોષાશ્ચ નોઽભવન્ । તં માત્સ્યં સબલં હત્વા સપુત્રજ્ઞાતિબાન્ધવમ્ ।
પશ્ચાચ્ચૈવ કુરૂન્સર્વાન્હનિષ્યામિ ન સંશયઃ ॥

ભીમસેનશ્ચ યે ચાન્યે તથૈવેતિ તમબ્રુવન્ ॥

તમબ્રવીદ્ધર્મસુતો મહાત્મા ક્ષમી વદાન્યઃ કુપિતં ચ ભીમમ્ ।
ન પ્રત્યુપસ્થાસ્યતિ ચેત્સદારઃ પ્રસાદને સમ્યગથાસ્તુ વધ્યઃ ॥

ન હન્તવ્યો દુરાત્માઽયં વિરાટશ્ચાપિ તેઽર્જુન ॥

શ્વઃ પ્રભાતે પ્રવેક્ષ્યામઃ સભાં સિંહાસનેષ્વપિ ।
રાજવેષેણ સંયુક્તાઃ સ્થાનમસ્વ સ્વલન્કૃતાઃ ॥

વિરાટો યદિ તત્રસ્થાન્રાજાલઙ્કારશોભિતાન્ । રાજલક્ષણસમ્પન્નાન્યદિ તત્ર ન મંસ્યતે ।
પશ્ચાદ્ધન્યામહે પાર્થ વિરાટં સહબાન્ધવમ્ ॥

ઇતિકર્તવ્યતાં સર્વે મન્ત્રયિત્વા તુ પાણ્ડવાઃ ।
ન્યવસંશ્ચૈવ તાં રાત્રિં ધર્મજ્ઞા ધર્મવત્સલાઃ ॥

સહપુત્રેણ માત્સ્યઃ સ સમ્પ્રહૃષ્ટો નરાધિપઃ ।
તાં રાત્રિમવસત્પ્રીતઃ સમ્પ્રહૃષ્ટેન ચેતસા ॥