મહાભારત · અધ્યાય 4.68

તતો વિજિત્ય સન્ગ્રામે કુરુગોવૃષભેક્ષણઃ ।
સમાનયામાસ તદા વિરાટસ્ય ધનં મહત્ ॥

મતષુ ચ પ્રભગ્નેષુ ધાર્તરાષ્ટ્રેષુ સર્વશઃ । વનાન્નિષ્ક્રમ્ય ગહનાદ્બહવઃ કુરુસૈનિકાઃ ।
ભયાત્સન્ત્રસ્તમનસઃ સમાજગ્મુસ્તતસ્તતઃ ॥

મુક્તકેશાઃ પ્રદૃશ્યન્તે સ્થિતાઃ પ્રાઞ્જલયસ્તદા । ક્ષુત્પિણસાપરિશ્રાન્તા વિદેશસ્થા વિચેતસઃ ।
ઊચુઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે પાર્થ કિં કરવામહે ॥

પ્રાણાનન્તર્મનોયાતાન્પ્રયાચિષ્યામહે વયમ્ ।
વયં ચાર્જુન તે દાસા હ્યનુરક્ષ્યા હ્યનાથકાઃ ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

અનાથાન્દુઃખિતાન્દીનાન્કૃશાન્વૃદ્ધાન્પરાજિતાન્ ।
ન્યસ્તશસ્ત્રાન્નિરાશાંશ્ચ નાહં હન્મિ કૃતાઞ્જલીન્ ॥

ભવન્તો યાન્તુ વિસ્રબ્ધા નિર્ભયા અમૃતા યથા ।
મમ પાદરજોલક્ષ્મ્યા જીવન્તુ સુચિરં ભુવિ ॥

તસ્ય તામભયાં વાચં શ્રુત્વા યોધાઃ સમાગતાઃ ।
આયુઃ કીર્તિયશોભિસ્તે તમાશીર્ભિરવર્ધયન્ ॥

તતો નિવૃત્તાઃ કુરવો યગ્નાશ્ચ દિવમાસ્થિતાઃ ।
પ્રયાતાઃ સર્વતસ્તત્ર નમસ્કૃત્ય ધનઞ્જયમ્ ॥

એવં દત્તાભયાસ્તેન તતો યાતાઃ કુરૂન્પ્રતિ ॥

સ કર્મ કૃત્વા પરમાર્યકર્મા નિહત્ય શત્રૂન્દ્વિષતાં નિહન્તા ।
યાતો મહામેઘ ઇવાતપાન્તે વિદ્રાવ્ય પાર્થઃ કુરુસૈન્યમેકઃ ॥

તં માત્સ્યપુત્રં દ્વિષતાં નિહન્તા વચોઽબ્રવીત્સમ્પરિગૃહ્ય રાજન્ ॥

પિતુઃ સકાશે તવ તાત સર્વે વસન્તિ પાર્થા વિદિતં ત્વયેતિ ।
તાન્માસ્મ શંસીર્નગરં પ્રવિશ્ય ભીતઃ પ્રણશ્યેત્સ ચ મત્સ્યરાજઃ ॥

મયા જિતા સા ધ્વજિની કુરૂણાં મયા હિ ગાવો વિજિતા દ્વિષદ્ભ્યઃ ।
એવં તુ કામં નગરં પ્રવિશ્ય ત્વમાત્મના કર્મ કૃતં બ્રવીહિ ॥
ર ઉવાચ ।

યત્તે કૃતં કર્મ ન વારણીયં તત્કર્મ કર્તું મમ નાસ્તિ શક્તિઃ ।
ન ત્વાં પ્રવક્ષ્યામિ પિતુઃ સકાશે યાવન્ન માં વક્ષ્યસિ સવ્યસાચિન્ ॥
પાયન ઉવાચ ।

સ શત્રુસેનાં તરસા વિજિત્ય આચ્છિદ્ય સર્વં તુ ધનં કુરૂણામ્ ।
શ્મશાનમાગમ્ય પુનઃ શમીં તામભ્યેત્ય તસ્થૌ શરવિક્ષતાઙ્ગઃ ॥

તતઃ સ વહ્નિપ્રતિમો મહાકપિઃ સહૈવ ભૂતૈર્દિવમુત્પપાત ।
તથા ચ માયા વિહિતા બભૂવ સા ધ્વજં ચ સિંહં યુયુજે રથે પુનઃ ॥

નિધાય તચ્ચાયુધમાજિમર્દનઃ કુરૂત્તમાનામિષુધીન્ધ્વજાંસ્તથા ।
પ્રાયાત્સ માત્સ્યો નગરં પ્રવેષ્ટું કિરીટિના સારથિના મહાત્મા ॥

પાર્થશ્ચ કૃત્વા પરમાર્યકર્મ નિહત્ય શત્રૂન્દ્વિષતાં નિહન્તા । વિધાય ભૂયશ્ચ તથૈવ વેષં જગ્રાહ રશ્મીન્પુનરુત્તરસ્ય ।
બૃહન્નલારૂપમથો વિધાય પ્રાયાત્ય માત્સ્યો નગરં પ્રવેષ્ટુમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતો નિવૃત્તાઃ કુરવઃ પ્રભગ્નાઃ શમમાસ્થિતાઃ ।
પરસ્પરમવેક્ષ્યૈવ જગ્મુસ્તે હૃતવાસસઃ ॥

પન્થાનમુપસન્ગમ્ય ફલ્ગુનો વાક્યમબ્રવીત્ । રાજપુત્ર પ્રપદ્યસ્વ ધનાનીમાનિ સર્વશઃ ।
ગોકુલાનિ મહાબાહો વીરગોપાલકૈઃ સહ ॥

તતોઽપરાહ્ણે યાસ્યામો વિરાટનગરં પ્રતિ । આશ્વાસ્ય પાયયિત્વા ચ પરિપ્લાવ્ય ચ વાજિનઃ ।

ગચ્છન્તુ ત્વરિતં દૂતા ગોપાલાઃ પ્રેષિતાસ્ત્વયા ।
નગરે પ્રિયમાખ્યાતું ઘોષયન્તુ ચ તે જયમ્ ॥

ઉત્તરસ્ત્વરમાણોઽથ દૂતાનાજ્ઞાપયત્તતઃ ।
વચનાદર્જુનસ્યૈવ હ્યાચક્ષધ્વં જયં મમ ॥

મયા જિતા સા ધ્વજિની કુરુણં મયા ચ ગાવો વિજિતા દ્વિષદ્ભ્યઃ ।
એવં તુ કામં નગરં પ્રવિશ્ય મયાઽત્મના કર્મ કૃતં બ્રવીત ॥