મહાભારત · અધ્યાય 4.62

એવં વિદ્રાવ્ય તત્સૈન્યં પાર્થો ભીષ્મમુપાદ્રવત્ ।
ત્રસ્તેષુ સર્વસૈન્યેષુ કૌરવ્યસ્ય મહાત્મનઃ ॥

બાણાન્ધનુષિ સન્ધાય ચતુરઃ પાકશાસનિઃ ।
ભીષ્મં ચ પ્રાહિણોદ્ભીતસ્તં દ્વાભ્યામભ્યવાદયત્ ॥

તસ્ય કર્ણાન્તિકં ગત્વા દ્વાવબ્રૂતાં ચ કૌશલમ્ ।
સોઽપ્યાશીરવદદ્ભીષ્મઃ કૌન્તેયો જયતામિતિ ॥

નરસિંહમુપાયાન્તં જિગીષન્તં પરાન્રણે ।
વૃષસેનોઽભ્યયાત્તૂર્ણં યોદ્ધુકામો ધનઞ્જયમ્ ॥

વૈકર્તનાત્મજો વીરઃ સન્ગ્રામે લોકવિશ્રુતઃ ।
શૌર્યવીર્યાદિભિઃ કર્ણાદ્બિમ્બાદ્વિમ્બ ઇવોદ્ધૃતઃ ॥

આત્મના યુધ્યતસ્તસ્ય વૃષસેનસ્ય પાણ્ડવઃ . મુહૂર્તં તસ્ય તદ્દૃષ્ટ્વા હસ્તલાઘવપૌરુષે ।
તુતોષ ચ તતઃ પાર્થો વૃષસેનપરાક્રમમ્ ॥

તસ્ય પાર્થસ્તદા ક્ષિપ્રં ક્ષુરધારેણ કાર્મુકમ્ ।
ન્યકૃન્યદ્ગૃધ્રપત્રેણ જામ્બૂનદપરિષ્કૃતમ્ ॥

અથૈનં પઞ્ચભિર્ભૂયઃ પ્રત્યવિધ્યત્સ્તનાન્તરે ।
સ પાર્થબાણાભિહતો રથાત્પ્રસ્કન્દ્ય દુદ્રુવે ॥

દુઃશાસનો વિકર્ણશ્ચ શકુનિશ્ચ વિવિંશતિઃ ।
આયાન્તં ભીમધન્વાનં પર્યકીર્યન્ત પાણ્ડવમ્ ॥

તેષાં પાર્થો રણે ક્રુદ્ધઃ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ।
યુગં ધ્વજં શરાસં ચ ચિચ્છેદ તરસા રણે ॥

તે નિકૃત્તધ્વજાઃ સર્વે છિન્નકાર્મુકવેષ્ટનાઃ ।
રણમધ્યાદપયયુઃ પાર્થબાણાભિપીડિતાઃ ॥

તતઃ પ્રહસ્ય બીભત્સુર્વૈરાટિમિદમબ્રવીત્ ।
એતં મે પ્રાપયેદાનીં તાલં સૌવર્ણમુચ્છ્રિતમ્ ॥

મેઘમધ્યે યથા વિદ્યુદુજ્જ્વલન્તી પુનઃ પુનઃ ।
અસૌ શાન્તનવો ભીષ્મસ્તત્ર યાહિ પરન્તપ ॥

અસ્રાણિ તસ્ય દિવ્યાનિ દર્શયિષ્યામિ સંયુગે ।
ઘોરરૂપાણિ ચિત્રાણિ લઘૂનિ ચ ગુરૂણિ ચ ॥

અસ્માકં પોષકો નિત્યમાબાલ્યાન્મત્સ્યભૂમિપ ।
શ્રેયસ્કામી સદાઽસ્માકં યોગક્ષેમકરઃ સદા ॥

તસ્યાઙ્કે વિર્ધિતો બાલ્યે તદ્યોત્સ્યેઽનેન સામ્પ્રતમ્ ।
અસ્માકં ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં શમકામો દિવાનિશમ્ ॥

વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વૈરાટિઃ પાર્થસારથિઃ ।
વાહયચ્ચોદિતસ્તેન રથં ભીષ્મરથં પ્રતિ ॥

તં રથં ચોદિતં દૃષ્ટ્વા ફલ્ગુનસ્ય રથોત્તમમ્ . વાયુનેવ મહામેઘં સહસાઽભિસમીરિતમ્ ।
તં પ્રત્યયાચ્ચ ગાઙ્ગેયો રથેનાદિત્યવર્ચસા ॥

આયાન્તમર્જુનં દૃષ્ટ્વા ભીષ્મઃ પરપુઞ્જયઃ ।
પ્રત્યુઞ્જગામ યુદ્ધાર્થી મહર્ષભમિવર્ષભઃ ॥

તથા હિ ગુપ્ત એતેષાં દુરાધર્ષઃ પિતામહઃ ।
હન્યમાનેષુ યોઘેષુ ધનઞ્જયમુપાદ્રવત્ ॥

પ્રગૃહ્ય કાર્મુકશ્રેષ્ઠં જાતરૂપપરિષ્કૃતમ્ ।
શરાનાદાય તીક્ષ્ણાગ્રાન્મર્મદેહપ્રમાથિનઃ ॥

પાણ્ડુરેણાતપત્રેણ ધ્રિયમાણેન મૂર્ધનિ ।
શુશુભે સ નરવ્યાઘ્રો ગિરિઃ સૂર્યોત્તરે યથા ॥

પ્રાધ્માપ્ય શઙ્ખં ગાઙ્ગેયો ધાર્તરાષ્ટ્રાન્પ્રહર્ષયન્ ।
પ્રદક્ષિણમુપાવૃત્ય બીભત્સું પ્રત્યવારયત્ ॥

તમવેક્ષ્ય સમાયાન્તં કૌન્તેયઃ પરવીરહા . પ્રત્યગૃહ્ણાદમેયાત્મા પ્રિયાતિથિમિવાગતમ્ ।
દેવદત્તં મહાશઙ્ખં પ્રદધ્મૌ યુધિ વીર્યવાન્ ॥

તૌ શઙ્ખનાદાવત્યર્થં ભીષ્મપાણ્ડવયોસ્તદા ।
નાદયામાસતુર્દ્યાં ચ ખં ચ ભૂમિં ચ સર્વશઃ ॥

અન્તરિક્ષે ચ જલ્પન્તિ સર્વે દેવાઃ સવાસવાઃ ।
યદર્જુનઃ કુરૂન્સર્વાન્પ્રાકૃન્તચ્છસ્રતેજસા ॥

કુરુશ્રેષ્ઠાવિમૌ વીરૌ રણે ભીષ્મધનઞ્જયૌ ।
સર્વાસ્ત્રકુશલૌ વીરાવપ્રમત્તૌ રણે સદા ॥

ઉભૌ દેવમનુષ્યેષુ વિશ્રુતૌ સ્વપરાક્રમૈઃ ।
ઉભૌ પરમસંરબ્ધાવુભૌ દીપ્તધનુર્ધરૌ ॥

સમાગતૌ નરવ્યાઘ્રૌ વ્યાઘ્રાવિવ તરસ્વિનૌ ।
ઉભૌ સદૃશકર્માણૌ સૂર્યસ્યાગ્નેશ્ચ ભારત ॥

વાસુદેવસ્ય સદૃશૌ કાર્તવીર્યસમાવુભૌ . ઉભૌ વિશ્રુતકર્માણાવુભૌ શૂરૌ મહાબલૌ ।
સર્વાસ્ત્રવિદુષાં શ્રેષ્ઠૌ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરૌ ॥

અગ્નેરિન્દ્રસ્ય સોમસ્ય યમસ્ય વરુણસ્ય ચ ॥
અનયોઃ સદૃશં વીર્યં મિત્રસ્ય વરુણસ્ય ચ ॥

કો વા કુન્તીસુતં યુદ્ધે દ્વૈરથેનોપયાસ્યતિ ।
ઋતે શાન્તનવાદન્યઃ ક્ષત્રિયો ભુવિ વિદ્યતે ॥

ઇતિ સમ્પૂજયામાસુર્ભીષ્મં દૃષ્ટ્વાઽર્જુનં ગતમ્ ।
તં રણે સમ્પ્રહૃષ્યન્તં દૃષ્ટ્વા દેવાઃ સવાસવાઃ ॥

અથ બહુવિધતૂર્યશઙ્ખયોષૈર્વિવિધરવૈઃ સહ સિંહનાદમિશ્રૈઃ ।
કુરુવૃષભમપૂજયત્કુરૂણાં બલમમરાધિપસૈન્યસપ્રભં તત્ ॥