મહાભારત · અધ્યાય 4.6

તેઽગ્નિં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા બ્રાહ્મણં ચ પુરોહિતમ્ ।
અભિવાદ્ય તતઃ સર્વે પ્રસ્થાતુમુપચક્રમુઃ ॥ 1 ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

અનુશિષ્ટોસ્મિ ભદ્રં તે નૈતદ્વક્તાઽસ્તિ કશ્ચન ।
કુન્તીમૃતે માતરં નઃ પિતરં ચ યશસ્વિનમ્ ॥ 2 ॥

યદેવાનન્તરં કાર્યં તદ્ભવાન્વક્તુમર્હતિ ।
તારણાય તુ દુઃખસ્ય પ્રસ્થાનાય ભવાય ચ ॥ 3 ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તેષાં પ્રતિષ્ઠમાનાનાં ધૌમ્યો મન્ત્રાનથાજપત્ । સર્વવિઘ્નપ્રશમનાનર્થસિદ્ધિકરાંસ્તથા ।
તતઃ પાવકમુઞ્જ્વાલ્ય મન્ત્રહવ્યપુરુસ્કૃતમ્ ॥ 4 ॥

યાજ્ઞસેનીં પુરસ્કૃત્ય સર્વ એવ મહારથાઃ ।
પ્રાદ્રવન્સહ ધૌમ્યેન બદ્ધશસ્ત્રા વનાદ્વનમ્ ॥ 5 ॥

તે વીરા બદ્ધનિસ્ત્રિંશા ધનુર્બાણકલાપિનઃ ।
અગચ્છન્ભીમધન્વાનઃ કામ્યકાદ્યમુનાં નદીમ્ ॥ 6 ॥

ઉત્તરેણ દશાર્ણાનાં પાઞ્ચાલાન્દક્ષિણેન તુ ।
અન્તરેણ યકૃલ્લોમ્નઃ શૂરસેનાંશ્ચ પાણ્ડવાઃ ॥ 7 ॥

તે તસ્યા દક્ષિણં તીરમન્વગચ્છન્પદાતયઃ ।
તતઃ પ્રત્યક્પ્રયાતાસ્તે સન્ક્રામન્તો વનાદ્વનમ્ ॥ 8 ॥

વસાના વનદુર્ગેષુ રમણીયેષુ ધન્વિનઃ ।
પલ્વલેષુ ચ રમ્યેષુ નદીનાં સન્ગમેષુ ચ ॥ 9 ॥

દ્રુમાન્નાનાવિધાકારાન્નાનાવિધલતાકુલાન્ ।
કુસુમાઢ્યાન્મનઃકાન્તાઞ્શુભગન્ધાન્મનોરમાન્ ॥ 10 ॥

પાર્થા નિરીક્ષમાણાશ્ચ તાન્દ્રુમાન્પુષ્પશાલિનઃ ।
જિઘ્રન્તઃ પુષ્પગન્ધાંશ્ચ ફલગન્ધાન્મનોરમાન્ ॥ 11 ॥

વિધ્યન્તો મૃગજાતાનિ મહેપ્વાસા મહાબલાઃ . ઉપિત્વા દ્વાદશસમા વને પરપુરઞ્જયાઃ ।
લુબ્ધાન્બ્રુવાણા માત્સ્યસ્ય વિપયં પ્રાવિશંસ્તદા ॥ 12 ॥

તત્ર ધૌમ્યં મહેપ્વાસાઃ પાણ્ડવેયા વ્યસર્જયન્ ।
અગ્નિહોત્રં પરિચરન્સોઽબુદ્ધોઽવસદાશ્રમે ॥ 13 ॥

તતસ્તેષુ પ્રયાતેષુ પાણ્ડવેષુ મહાત્મસુ । ઇન્દ્રસેનમુખાશ્ચૈવ યથોક્તં પ્રાપ્ય નિર્વૃતાઃ ।
રથાનશ્વાંશ્ચ રક્ષન્તઃ સુખમૂષુઃ સુસંવૃતાઃ ॥ 14 ॥

તતો જનપદં પ્રાપ્ય કૃષ્ણા રાજાનમબ્રવીત્ ॥ 15 ॥

પશ્યૈકપદ્યો દૃશ્યન્તે ક્ષેત્રે ગોષ્ઠં સમાશ્રિતાઃ ।
વૃક્ષાંશ્ચોપવનોપેતાન્ગ્રામાણાં નગરસ્ય ચ ॥ 16 ॥

વ્યક્તં દૂરે વિરાટમ ॥ .રાજધાની ભવિષ્યતિ ।
વસામેહાપરાં રાત્રિં બલવાન્મે પરિશ્રમઃ ॥ 17 ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

ઇમાં કમલપત્રાક્ષીં દ્રૌપદીં માદ્રિનન્દન ।
મુહૂર્તં પરિગૃહ્યૈનાં ઘાહુભ્યાં નકુલ વ્રજ ॥ 18 ॥

તતોઽદૂરે વિરાટસ્ય નગરં ભરતર્ષભ ।
રાજધાન્યાં નિવત્સ્યામઃ પ્રમુક્તમિવ નો વનમ્ ॥ 19 ॥
નકુલ ઉવાચ ।

પૂર્વાહ્ણે મૃગયાં કૃત્વા મયા વિદ્ધા મૃગા વને ।
અટવી ચ મયા દૂરં ધૃતા મૃગવધેપ્સુના ॥ 20 ॥

વિષમા હ્યતિદુર્ગા ચ વેગવત્પરિધાવતા ।
સોહં ધર્માભિતપ્તો વૈ નૈનામાદાતુમુત્સહે ॥ 21 ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

સહદેવ ત્વમાદાય મુહૂર્તં દ્રૌપદીં નય ।
રાજધાન્યાં નિવત્સ્યામઃ સુમુક્તમિવ નો વનમ્ ॥ 22 ॥
સહદેવ ઉવાચ ।

અહમપ્યસ્મિ તૃષિતઃ ક્ષુધયા પરિપીડિતઃ ।
પરિશ્રાન્તશ્ચ ભદ્રં તે નૈનામાદાતુમુત્સહે ॥ 23 ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

એહિ વીર વિશાલાશ્ચ વીરસિંહ ઇવાર્જુન ।
ઇમાં કમલપત્રાક્ષીં દ્રૌપદીં દ્રુપદાત્મજામ્ ॥ 24 ॥

પરિગૃહ્ય મુહૂર્તં ત્વં બાહુભ્યાં કુશલં વ્રજ ।
રાજધાન્યાં નિવત્સ્યામઃ પ્રમુક્તમિવ નો વનમ્ ॥ 25 ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ગુરોર્વચનમાજ્ઞાય સમ્પ્રહૃષ્ટો જિતેન્દ્રિયઃ । બાહુભ્યાં પરિગૃહ્યાથ રાજપુત્રીમનિન્દિતામ્ ।
પ્રવવ્રાજ મહાબાહુરર્જુનઃ પ્રિયદર્શનામ્ ॥ 26 ॥

જટિલો વલ્કલધરઃ શતતૂણીધનુર્ધરઃ । સ્કન્ધે કૃત્વા વરારોહાં બાલામાયતલોચનામ્ ।

આનીય નગરાભ્યાશમવાતારયદર્જુનઃ ॥ 27 ॥