મહાભારત · અધ્યાય 4.49

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા નીતિશાસ્ત્રવિશારદઃ ।
આચાર્યઃ કુરુવીરાણાં કૃપઃ શારદ્વતોઽબ્રવીત્ ॥

સદૈવ તવ રાધેય યુદ્ધે ક્રૂરતરા મતિઃ ।
નાર્થાનાં પ્રકૃતિં વેત્સિ નાનુબન્ધમવેક્ષસે ॥

નયા હિ બહવઃ સન્તિ શાસ્ત્રાણ્યાશ્રિત્ય ચિન્તિતાઃ ।
તેષાં યુદ્ધં સુપાપિષ્ઠં વેદયન્તિ પુરાવિદઃ ॥

દેશકાલેન સંયુક્તં યુદ્ધં વિજયદં ભવેત્ ।
હીનકાલં તદેવેહ અનર્થાયોપકલ્પતે ॥

દેશે કાલે ચ વિક્રાન્તં કલ્યાણાય વિધીયતે ।
આનુકૂલ્યેન કાર્યાણામુત્તરં તુ વિધીયતે ॥

ભારં હિ રથકારસ્ય ન વ્યવસ્યન્તિ પણ્ડિતાઃ ।
પરિચિન્ત્ય તુ પાર્થેન સન્નિપાતો ન નઃ ક્ષમઃ ॥

એકો હિ શત્રૂન્સમરે સમર્થઃ પ્રતિબાધિતુમ્ ।
એકઃ કુરૂનભ્યરક્ષદેકશ્ચાગ્નિમતર્પયત્ ॥

એકશ્ચ પઞ્ચ વર્ષાણિ બ્રહ્મચર્યમધારયત્ ।
એકઃ સુભદ્રામારોપ્ય દ્વૈરથે કૃષ્ણમાહ્વયમ્ ॥

સૈન્ધવં વનવાસે તુ જિત્વા કૃષ્ણામથાનયત્ ।
એકશ્ચ પઞ્ચ વર્ષાણિ શક્રાદસ્રાણ્યશિક્ષત ॥

એકઃ સપત્નાઞ્જિત્વા તુ કુરૂણામકરોદ્યશઃ . એકો ગન્ધર્વરાજાનં ચિત્રસેનમરિન્દમઃ ।
વિજિગ્યે તરસા સઙ્ખ્યે સેનાં ચાસ્ય સુદુર્જયામ્ ॥

પાઞ્ચાલી શ્રીમતી પ્રાપ્તા ક્ષત્રં જિત્વા સ્વયંવરે ।
આદાય ગતવાન્પાર્થો ભવાન્ક્વનુ ગતસ્તદા ॥

તથા નિવાતકવચાઃ કાલકેયાશ્ચ દાનવાઃ ।
દૈવતૈરપ્યવધ્યાસ્તે એકેન યુધિ પાતિતાઃ ॥

એકેન હિ ત્વયા કર્ણ કિં નામેહ કૃતં પુરા ।
એકૈકેન યથા તેષાં ભૂમિપાલા વશે કૃતાઃ ॥

ઇન્દ્રોપિ હિ ન પાર્થેન સંયુગે યોદ્ધુમર્હતિ ।
યસ્તેનાશંસતે યોદ્ધું કર્તવ્યં તસ્ય ભેષજમ્ ॥

આશીવિષસ્ય ક્રુદ્ધસ્ય પાણિમુદ્યમ્ય દક્ષિણમ્ ।
અવમુચ્ય પ્રદેશિન્યા દંષ્ટ્રામાદાતુમિચ્છસિ ॥

અથવા કુઞ્જરં મત્તમેકમેકચરં વને ।
નિરઙ્કુશં સમારુહ્ય નગરં યાતુમિચ્છસિ ॥

સમિદ્ધં પાવકં ચાપિ ઘૃતમેદોવસાહુતમ્ ।
ઘૃતાક્તશ્ચીરવાસાસ્ત્વં મધ્યેનોત્સર્તુમિચ્છસિ ॥

આત્માનં યઃ સમાબધ્ય કણ્ઠે બદ્ધ્વા તથા શિલામ્ ।
સમુદ્રં પ્રતરેદ્દોર્ભ્યાં તત્ર કિં કર્ણ પૌરુષમ્ ॥

અકૃતાસ્ત્રઃ કૃતાસ્ત્રં વૈ બલવન્તં સુદુર્બલઃ ।
તાદૃશં કર્ણ યઃ પાર્થં યોદ્ધુમિચ્છેત્સ દુર્મતિઃ ॥

અસ્માભિરેવ નિકૃતો વર્ષાણીહ ત્રયોદશ ।
સિંહઃ પાશવિનિર્મુક્તો ન નઃ શેષં કરિષ્યતિ ॥

એકાન્તે પાર્થમાસીનં કૂપેઽગ્નિમિવ સંવૃતમ્ ।
અજ્ઞાનાદભ્યવસ્કન્દ્ય પ્રાપ્તાઃ સ્મો ભયમુત્તમમ્ ॥

ઉત્સૃષ્ટં તૂલરાશૌ તુ એકોઽગ્નિં શમયેત્કથમ્ ।
સહ યુદ્ધ્યામહે પાર્થમાગતં યુદ્ધદુર્મદમ્ ॥

યત્તા વયં પરાક્રાન્તા વ્યૂઢાનીકાઃ પ્રહારિણઃ ।
યુદ્ધાયાવસ્થિતં પાર્થમાગતં પાકશાસનિમ્ ॥

યત્તાઃ સર્વે રથશ્રેષ્ઠં પરિવાર્ય સમન્તતઃ ।
ષડ્રથાઃ પરિકીર્યન્તાં વજ્રપાણિમિવાસુરાઃ ॥

દ્રોણો દુર્યોધનો ભીષ્મો ભવાન્દ્રૌણિસ્તથા વયમ્ ।
સર્વે યુદ્ધ્યામહે પાર્થં કર્ણ મા સાહસં કૃથાઃ ॥

ન હ્યસન્ગત્ય સમરે પાર્થં જેષ્યામહે વયમ્ ।
સન્ગત્ય સમરે પાર્થં સર્વે જેષ્યમાહે વયમ્ ॥ 26 ॥