મહાભારત · અધ્યાય 4.30

તતો દુર્યોધનો રાજા શ્રુત્વા તેષાં વચસ્તદા ।
ચિરમન્તર્મના ભૂત્વા ઇદમાહ સભાસદઃ ॥ 1 ॥

અશક્યં ખલુ કાર્યસ્ય ગતિં જ્ઞાતું હિ તત્વતઃ ।
તસ્માત્સર્વે પરીક્ષધ્વં ક્વનુ સ્યુઃ પાણ્ડવા ગતાઃ ॥ 2 ॥

અલ્પાવશિષ્ટઃ કાલસ્તુ ગતો ભૂયિષ્ઠ એવ ચ ।
તેષામજ્ઞાતચર્યાયામસ્મિન્વર્ષે ત્રયોદશે ॥ 3 ॥

અપિ વર્ષસ્ય શેષં તે હ્યતીયુરિહ પાણ્ડવાઃ ।
નિવૃત્તસમયાસ્તે હિ સત્યવ્રતપરાયણાઃ ॥ 4 ॥

ક્ષરન્ત ઇવ નાગેન્દ્રાઃ સર્વે હ્યાશીવિષોપમાઃ ।
દુઃખાદ્ભવેયુઃ સંરબ્ધાઃ કૌરવાન્પ્રતિ તે ધ્રુવમ્ ॥ 5 ॥

વિજ્ઞાતવ્યા મનુષ્યેન્દ્રાસ્તર્કયા સુપ્રણીતયા ।
નિપુણૈશ્ચારપુરુષૈઃ પ્રાજ્ઞૈર્દક્ષૈઃ સુસંવૃતૈઃ ॥ 6 ॥

અજ્ઞાતસમયે જ્ઞાતાઃ કૃચ્છ્રરૂપસમાશ્રિતાઃ ।
પ્રવિશેયુર્જિતક્રોધાસ્તાવદેવ પુનર્વનમ્ ॥ 7 ॥

તસ્માત્ક્ષિપ્રં વિચિન્વધ્વં યથા ચાત્યન્તમવ્યયમ્ ।
રાજ્યં નિર્દ્વન્દ્વમવ્યગ્રં નિઃસપત્નં ચિરં ભવેત્ ॥ 8 ॥

દુર્યોધનેનૈવમુક્તે વચનેઽતીવ દુઃખિના ।
તતઃ કર્ણોઽબ્રવીદ્વાક્યં સત્યધર્માર્થસંયુતમ્ ॥ 9 ॥

એતે પુનર્ન ગચ્છન્તુ અન્યે ગચ્છન્તુ ભારત ।
શીઘ્રવૃત્તા નરા યોગ્યા નિપુણાશ્છન્નચારિણઃ ॥ 10 ॥

ચરન્તુ દેશાન્વિવિધાન્સ્ફીતાઞ્જનપદાકુલાન્ ।
તત્ર ગોષ્ઠીષુ રમ્યાસુ સિદ્ધા બ્રાહ્મણરૂપિણઃ ॥ 11 ॥

પરિવાહેષુ તીર્થેષુ વિવિધેષ્વાકરેષુ ચ ।
અન્વેષ્ટવ્યા મનુષ્યેન્દ્ર પાણ્ડવાશ્છન્નચારિણઃ ॥ 12 ॥

નદીકુઞ્જેષુ તીર્થેષુ ગ્રામેષુ નગરેષુ ચ ।
આશ્રમેષુ ચ રમ્યેષુ પર્વતેષુ ગુહાસુ ચ ॥ 13 ॥

વિજ્ઞાતવ્યા મનુષ્યેન્દ્ર તર્કયા સુવિનૂતયા ।
વિવિધૈસ્તત્પરૈઃ સમ્યઙ્વિપુણૈસ્તજ્જ્ઞસમ્મતૈઃ ॥ 14 ॥

અથાગ્રજાનન્તરજો ભ્રાતુઃ પ્રિયહિતે રતઃ ।
જ્યેષ્ઠં દુઃશાસનસ્તત્ર ભ્રાતા ભ્રાતરમબ્રવીત્ ॥ 15 ॥

યેષુ નઃ પ્રત્યયો રાજંશ્ચારેષુ મનુજાધિપ ।
તે યાન્તુ દત્તદેયા વૈ ભૂયસ્તાન્પરિમાર્ગિતુમ્ ॥ 16 ॥

યદાહ કર્ણો રાજેન્દ્ર સર્વમેતદવેક્ષ્યતામ્ ।
યથોદ્દિષ્ટં ચરાઃ સર્વે મૃગયન્તુ યતસ્તતઃ ॥ 17 ॥

ઘ્રાણૈઃ પશ્યન્તિ પશવો વેદૈરેવ દ્વિજોત્તમાઃ ।
ચારૈઃ પશ્યન્તિ રાજાનશ્ચક્ષુર્ભ્યામિતરે જનાઃ ॥ 18 ॥

યથોક્તાશ્ચારપુરુષા મૃગયન્તુ પુનઃપુનઃ ।
એતે ચાન્યે ચ બહવો દેશાંશ્ચ નગરાણિ ચ ॥ 19 ॥

ન હિ તેષાં ગતિર્વાસઃ પ્રવૃત્તિર્વોપલભ્યતે ।
અત્યન્તં વા નિગૂઢાસ્તે પારં વોર્મિમતો ગતાઃ ॥ 20 ॥

વ્યાલૈર્વાઽપિ મહારણ્યે ભક્ષિતાઃ શૂરમાનિનઃ ।
દ્વીપં વા પરમં પ્રાપ્તા ગિરિદુર્ગવનેષ્વપિ ॥ 21 ॥

હીનદર્પા નિરાશાસ્તે ભક્ષિતા વાઽપિ રાક્ષસૈઃ ।
અથવા વિષમં પ્રાપ્ય વિનષ્ટાઃ શાશ્વતીઃ સમાઃ ॥ 22 ॥

તસ્માન્માનસમવ્યગ્રં કૃત્વાઽત્માનં નિયમ્ય ચ ।
કુરુ કાર્યં મહોત્સાહં મન્યસે યન્નરાધિપ ॥ 23 ॥