મહાભારત · અધ્યાય 4.2

નિવૃત્તવનવાસાસ્તે સત્યસન્ધા મનસ્વિનઃ ।
અકુર્વત પુનર્મન્ત્રં સહ ધૌમ્યેન પાણ્ડવાઃ ॥ 1 ॥

અથાબ્રવીદ્ધર્મરાજઃ કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ।
ભ્રાતૄન્કૃષ્ણાં ચ સન્ગ્રેક્ષ્ય ધૌમ્યં ચ કુરુનન્દનઃ ॥ 2 ॥

દ્વાદશેમાનિ વર્ષાણિ રાજ્યાદ્વિપ્રોષિતા વયમ્ । ત્રયોદશોઽયં સમ્પ્રાપ્તઃ કૃચ્છ્રાત્પરમદુર્વસઃ ।
સ સાધુ કૌન્તેય ઇતો વાસમર્જુન રોચય ॥ 3 ॥

ત્રયોદશમિદં પ્રાપ્તં ક્વનુ વત્સ્યામહેઽર્જુન ।
અબુદ્ધા ધાર્તરાષ્ટ્રૈશ્ચ સમગ્રાઃ સહ કૃષ્ણયા ॥ 4 ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

તસ્યૈવ વરદાનેન ધર્મસ્ય મનુજાધિપ ।
અજ્ઞાતા વિચરિષ્યામો નરાણાં ભરતર્ષભ ॥ 5 ॥

યાનિ રાષ્ટ્રાણિ વાસાય કીર્તયિષ્યામિ કાનિચિત્ ।
રમણીયાનિ ગુપ્તાનિ તેષાં કિઞ્ચિત્તુ રોચય ॥ 6 ॥

રમ્યા જનપદાઃ સન્તિ બહવસ્ત્વભિતઃ કુરૂન્ . પાઞ્ચાલાશ્ચૈવ મત્સ્યાશ્ચ સાલ્વવૈદેહબાહ્લિકાઃ ।
દશાર્ણાઃ શૂરસેનાશ્ચ કલિઙ્ગા માગધા અપિ ॥ 7 ॥

વિરાટનગરં ચાપિ શ્રૂયતે શત્રુસૂદન ।
રમણીયં જનાકીર્ણં સુભિક્ષં સ્ફીતમેવ ચ ॥ 8 ॥

નાનારાષ્ટ્રાણિ ચાન્યાનિ શ્રૂયન્તે સુબહૂનિ ચ ।
યત્ર તે રોચતે રાજંસ્તત્ર ગચ્છામહે વયમ્ ॥ 9 ॥

કતમસ્મિઞ્જનપદે મહારાજ નિવત્સ્યસિ ।
મા વિષાદે મનઃ કાર્યં રાજ્યભ્રંશ ઇતિ ક્વચિત્ ॥ 10 ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

એવમેતન્મહાબાહો યથા સ ભગવાન્પ્રભુઃ ।
અબ્રવીત્સર્વભૂતેશસ્તથૈતન્ન તદન્યથા ॥ 11 ॥

અવશ્યં ત્વેવ વાસાર્થં રમણીયં શિવં સુખમ્ ।
સમ્મન્ત્ર્ય સહિતૈઃ સર્વૈર્દ્રવ્યમકુતોઽભયમ્ ॥ 12 ॥

માત્સ્યો વિરાટો બલવાનભિરક્તોથ પાણ્ડવાન્ ।
ધર્મશીલો વદાન્યશ્ચ વૃદ્ધઃ સત્સ્વપિ સમ્મતઃ ॥ 13 ॥

ગુણવાઁલ્લોકવિખ્યાતો દૃઢભક્તિર્જિતેન્દ્રિયઃ ।
તત્ર મે રોચતે પાર્થ મત્સ્યરાજાન્તિકેઽનઘ ॥ 14 ॥

વિરાટનગરે તાત માસાન્દ્વાદશસમ્મિતાન્ ।
કુર્વન્તસ્તસ્ય કર્માણિ વસામો યદિ રોચતે ॥ 15 ॥

યાનિયાનિ ચ કર્માણિ તસ્ય શક્ષ્યામહે વયમ્ ।
કર્તું યો યત્સ તત્કર્મ બ્રવીતુ કુરુનન્દન ॥ 16 ॥
અર્જુન ઉવાચ ॥

નરદેવ કથં કર્મ તસ્ય રાષ્ટ્રે કરિષ્યસિ ।
મનુજેન્દ્ર વિરાટસ્ય રંસ્યસે કેન કર્મણા ॥ 17 ॥

અક્લિષ્ટવેષધારી ચ ધાર્મિકો હ્યનસૂયકઃ ।
ન તવાભ્યુચિતં કર્મ નૃશંસં નાપિ કૈતવમ્ ॥ 18 ॥

સત્યવાગસિ યાજ્ઞીકો લોભક્રોધવિવર્જિતઃ ।
મૃદુર્વદાન્યો હ્રીમાંશ્ચ ધાર્મિકઃ સત્યવિક્રમઃ ॥ 19 ॥

સ રાજંસ્તપસા ક્લિષ્ટઃ કથં તસ્ય કરિષ્યસિ । ન દુઃખમુચિતં કિઞ્ચિદ્રાજન્પાપમતેર્યથા ।
સ ઇમામાપદં પ્રાપ્ય કથં ઘોરાં તરિષ્યસિ ॥ 20 ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

અર્જુનેનૈવમુક્તસ્તુ પ્રત્યુવાચ યુધિષ્ઠિરઃ ।
શૃણુ ત્વં યત્કરિષ્યામિ કર્મ વૈ કુરુનન્દન ॥ 21 ॥

વિરાટં સમનુપ્રાપ્ય રાજાનં માત્સ્યનન્દનમ્ ।
સભાસ્તારો ભવિષ્યામિ વિરાટસ્યેતિ મે મતિઃ ॥ 22 ॥

કઙ્કો નામ બ્રુવાણોઽહં મતાક્ષઃ સાધુદેવિતા ।
વૈડૂર્યાન્કાઞ્ચનાન્દાનાન્સ્ફાટિકાન્રાજતાનપિ ॥ 23 ॥

કૃષ્ણાક્ષાઁલ્લોહિતાક્ષાંશ્ચ નિવપ્સ્યામિ મનોરમાન્ ।
અરિષ્ટાન્રાજગોલિઙ્ગાન્દર્શનીયાન્સુવર્ચસઃ ॥ 24 ॥

લોહિતાશ્ચાશ્મગર્ભાશ્ચ સન્તિ તાત ધનાનિ મે ।
દર્શનીયાઃ સભાનન્દાઃ કુશલૈઃ સાધુનિષ્ઠિતાઃ ॥ 25 ॥

અપ્યેતાન્પાણિના સ્પૃષ્ટ્વા સમ્પ્રહૃષ્યન્તિ માનવાઃ ॥ 26 ॥

તાન્વિકીર્ય સમે દેશે રમણીયે વિપાંસુલે ।
દેવિષ્યામિ યથાકામં સ વિહારો ભવિષ્યતિ ॥ 27 ॥

કઙ્કો નામ્ના પરિવ્રાટ્ ચ વિરાટસ્ય સભાસદઃ । જ્યોતિષે શકુનજ્ઞાને નિમિત્તે ચાક્ષકૌશલે ।
બ્રાહ્મે વેદે મયાઽધીતે વેદાઙ્ગેષુ ચ સર્વશઃ ॥ 28 ॥

ધર્મકામાર્થમોક્ષેષુ નીતિશાસ્ત્રેષુ પારગઃ ।
પૃષ્ટોઽહં કથયિષ્યામિ રાજ્ઞઃ પ્રિયતમં વચઃ ॥ 29 ॥

આસં યુધિષ્ઠિરસ્યાહં પુરા પ્રાણસમઃ સખા ।
ઇતિ વક્ષ્યામિ રાજાનં યદિ મામનુયોક્ષ્યતે ॥ 30 ॥

વિરાટનગરે છન્ન એવં યુક્તઃ સદા વસે । ઇત્યેવં મે પ્રતિજ્ઞાતં વિચરિષ્યામ્યહં યથા ॥ 31 ॥