મહાભારત · અધ્યાય 3.9

ભગવન્નાહમપ્યેતદ્રોચયે દ્યૂતસમ્ભવમ્ ।
મન્યે તદ્વિધિનાઽકૃષ્ય કારિતોસ્મીતિ વૈ મુને ॥

નૈતદ્રોચયતે ભીષ્મો ન દ્રોણો વિદુરો ન ચ ।
ગાન્ધાર્યા નેષ્યતે દ્યૂતં તત્ર મોહાત્પ્રવર્તિતમ્ ॥

પરિત્યક્તું ન શક્નોમિ દુર્યોધનમચેતનમ્ ।
પુત્રસ્નેહેન ભગવઞ્જાનન્નપિ યતવ્રત ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

વૈચિત્રવીર્ય નૃપતે સત્યમાહ યથા ભવાન્ ।
દૃઢં વિઝઃ પરં પુત્રં પરં પુત્રાન્ન વિદ્યતે ॥

ઇન્દ્રોપ્યશ્રુનિપાતેન સુરભ્યા પ્રતિબોધિતઃ । અન્યૈઃ સમૃદ્ધૈરપ્યર્થૈર્ન સુતાનમન્યતે પરમ્ ।

અત્ર તે વર્તયિષ્યામિ ગહદાખ્યાનમુત્તમમ્ ।
સુરભ્યાશ્ચૈવ સંવાદમિન્દ્રસ્ય ચ વિશામ્પતે ॥

ત્રિવિષ્ટપગતા રાજન્સુરભી પ્રારુદત્કિલ ।
ગવાં માતા પુરા તાત તામિન્દ્રોઽન્વકૃપાયત ॥
ઇન્દ્ર ઉવાચ ।

કિમિદં રોદિષિ શુભે કચ્ચિત્ક્ષેમં દિવૌકસામ્ ।
મનુષ્યેષ્વથવા ગોષુ નૈતદલ્પં ભવિષ્યતિ ॥
સુરભિરુવાચ ।

વિનિપાતો ન વઃ કશ્ચિદ્દૃશ્યતે ત્રિદશાધિપ ।
અહં તુ પુત્રં શોચામિ તેન રોદિમિ કૌશિક ॥

પશ્યૈનં કર્ષકં ક્ષુદ્રં દુર્બલં મમ પુત્રકમ્ । પ્રતોદેનાભિનિઘ્નન્તં લાઙ્ગલેન ચ પીડિતમ્ ।
નિષીદમાનં સોત્કણ્ઠં વધ્યમાનં સુરાધિપ ॥

એનં દૃષ્ટ્વા ભૃશં શ્રાન્તં વધ્યમાનં સુરાધિપ । કૃપાવિષ્ટાઽસ્મિ દેવેન્દ્ર મનશ્ચોદ્વેપતે મમ ॥

એકસ્તત્રબલોપેતો ધુરમુદ્વહતેઽધિકામ્ । અપરોપ્યબલપ્રાણઃ કૃશો ધમનિસન્તતઃ ।
કૃચ્છ્રાદુદ્વહતે ભારં તં વૈ શોચામિ વાસવ ॥

વધ્યમાનઃ પ્રતોદેન તુદ્યમાનઃ પુનઃ પુનઃ ।
નૈવ શક્નોતિ તં ભારમુદ્વોઢું પશ્ય વાસવ ॥

તતોઽહં તસ્ય શોકાર્તા વિરૌમિ ભૃશદુઃખિતા ।
અશ્રૂણ્યાવર્તયન્તી ચ નેત્રાભ્યાં કરુણાયતી ॥
શક્ર ઉવાચ ।

તવ પુત્રસહસ્રેષુ પીડ્યમાનેષુ શોભને ।
કિં કૃપાયિતવત્યત્ર પુત્ર એકો નિપીડ્યતે ॥
સુરભિરુવાચ ।

યદિ પુત્રસહસ્રાણિ સર્વત્રસમતૈવ મે ।
દીનસ્ય તુ સતઃ શક્ર પુત્રસ્યાભ્યધિકાકૃપા ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

તદિન્દ્રઃ સુરભેર્વાક્યં નિશમ્ય ભૃશવિસ્મિતઃ ।
જીવિતેનાપિ કૌરવ્ય મેનેઽભ્યધિકમાત્મજમ્ ॥

પ્રવવર્ષ ચ તત્રૈવ સહસા તોયમુલ્વણમ્ ।
કર્ષકસ્યાચરન્વિઘ્નં ભગવાન્પાકશાસનઃ ॥

તદ્યથા સુરભિઃ પ્રાહ સમમેવાસ્તુ તે તથા ।
સુતેષુ રાજન્સર્વેષુ હીનેષ્વભ્યધિકા કૃપા ॥

યાદૃશો મે સુતઃ પાણ્ડુસ્તાદૃશો મેઽસિ પુત્રક ।
વિદુરશ્ચ મહાપ્રાજ્ઞઃ સ્નેહાદેતદ્બ્રવીમ્યહમ્ ॥

ચિરાય તવ પુત્રાણાં શતમેકશ્ચ ભારત ।
પાણ્ડૌઃ પઞ્ચૈવ લક્ષ્યન્તે તેઽપિ મન્દાઃસુદુઃખિતાઃ ॥

કથં જીવેયુરત્યન્તં કથં વર્ધેયુરિત્યપિ ।
ઇતિ દીનેષુ પાર્થેષુ મનો મે પરિતપ્યતે ॥

યદિ પાર્થિવ કૌખ્યાઞ્જીવમાનાનિહેચ્છસિ । દુર્યોધનસ્તવ સુતઃ શમં ગચ્છતુ પાણ્ડવૈઃ ॥