મહાભારત · અધ્યાય 3.51

દમયન્તી તુ તચ્છ્રુત્વા વચો હંસસ્ય ભારત ।
તદા પ્રભૃતિ ન સ્વસ્થા નલં પ્રતિ બભૂવ સા ॥

તતશ્ચિન્તાપરા દીના વિવર્ણવદના કૃશા ।
બભૂવદમયન્તી તુ નિઃશ્વાસપરમા તદા ॥

ઊર્ધ્વદૃષ્ટિર્ધ્યાનપરા બભૂવોન્મત્તદર્શના ।
પાણ્ડુવર્ણા ક્ષણેનાથ હૃચ્છયાવિષ્ટચેતના ॥

ન શય્યાસનભોગેષુ રતિં વિન્દતિ કર્હિચિત્ ।
ન નક્તં ન દિવા શેતે હાહેતિ રુદતી મુહુઃ ॥

તામસ્વસ્થાં તદાકારાં સખ્યસ્તા જજ્ઞિરિઙ્ગિતૈઃ ॥

તતો વિદર્ભપતયે દમયન્ત્યાઃ સખીજનઃ ।
ન્યવેદયત્તામસ્વસ્થાં દમયન્તીં નરેશ્વરઃ ॥

તચ્છ્રુત્વા નૃપતિર્ભીમો દમયન્તીસખીગણાત્ ।
કિમર્થં દુહિતા મેઽદ્યનાતિસ્વસ્થેવ લક્ષ્યતે ॥

સ સમીક્ષ્ય મહીપાલઃ સ્વાં સુતાં પ્રાપ્તયૌવનામ્ ।
અપશ્યદાત્મના કાર્યં દમયન્ત્યાઃ સ્વયંવરમ્ ॥

સ સન્નિપાતયામાસ મહીપાલાન્વિશામ્પતિઃ ।
એષોઽનુભૂયતાં ચીરાઃ સ્વયંવર ઇતિ પ્રભો ॥

શ્રુત્વા તુ પાર્થિવાઃ સર્વે દમયન્ત્યાઃ સ્વયંવરમ્ ।
અભિજગ્મુસ્તતો વીરા રાજાનો ભીમશાસનાત્ ॥

હસ્ત્યશ્વરથઘોષેણ નાદયન્તો વસુન્ધરામ્ ।
વિચિત્રમાલ્યાભરણૈર્બલૈર્દૃશ્યૈઃ સ્વલન્કૃતૈઃ ॥

તેષાં ભીમો મહાબાહુઃ પાર્થિવાનાં મહાત્મનામ્ ।
યથાર્હમકરોત્પૂજાં તેઽવસંસ્તત્ર પૂજિતાઃ ॥

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ સુરાણામૃષિસત્તમૌ ।
અટમાનૌ મહાત્માનાવિન્દ્રલોકમિતો ગતૌ ॥

નારદઃ પર્વતશ્ચૈવ મહાપ્રાજ્ઞૌ મહાવ્રતૌ ।
દેવરાજસ્ ભવનં વિવિશાતે સુપૂજિતૌ ॥

તાવર્ચયિત્વા મઘવા તતઃ કુશલમવ્યયમ્ ।
પપ્રચ્છાનામયં ચાપિ તયોઃ સર્વગતં વિભુઃ ॥
નારદ ઉવાચ ।

આવયોઃ કશલં દેવ સર્વત્રગતમીશ્વર ।
લોકે ચ મઘવન્કૃત્સ્ને નૃપાઃ કુશલિનો વિભો ॥
બૃહદશ્વ ઉવાચ ।

નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પપ્રચ્છ બલવૃત્રહા ।
ધર્મજ્ઞાઃ પૃથિવીપાલાસ્ત્યક્તજીવિતયોધિનઃ ॥

શસ્ત્રેણ નિધનં કાલે યે ગચ્છન્ત્યપરાડ્યુખાઃ ।
અયં લોકોઽક્ષયસ્તેષાં યથૈવ મમ કામધુક્ ॥

ક્વનુ તે ક્ષત્રિયાઃ શૂરા નહિ પશ્યામિ તાનહમ્ ।
આગચ્છતો મહીપાલાન્દયિતામનિથીન્મમ ॥

એવમુક્તસ્તુ શક્રેણ નારદઃ પ્રત્યભાષત ।
શૃણુ મે મઘવન્યેન ન દૃશ્યન્તે મહીક્ષિતઃ ॥

વિદર્ભરાજ્ઞો દુહિતા દમયન્તીતિ વિશ્રુતા ।
રૂપેણ સમતિક્રાન્તા પૃથિવ્યાં સર્વયોષિતઃ ॥

તસ્યાઃ સ્વયંવરઃ શક્ર ભવિતા નચિરાદિવ ।
તત્ર ગચ્છન્તિ રાજાનો રાજપુત્રાશ્ચ સર્વશઃ ॥

તાં રત્નભૂતાં લોકસ્ય પ્રાર્થયન્તો મહીક્ષિતઃ ।
કાઙ્ક્ષન્તિ સ્મ વિશેષેણ બલવૃત્રનિષૂદન ॥

એતસ્મિન્કથ્યમાને તુ લોકપાલાશ્ચ સાગ્નિકાઃ ।
આજગ્મુર્દેવરાજસ્ય સમીપમમરોત્તમાઃ ॥

તતસ્તે શુશ્રુવુઃ સર્વે નારદસ્ય વચો મહત્ ।
શ્રુત્વૈવ ચાબ્રુવન્હૃષ્ટા ગચ્છામો વયમપ્યુત ॥

તતઃ સર્વે મહારાજ સગણાઃ સહવાહનાઃ ।
વિદર્ભાનભિજગ્મુસ્તે યતઃ સર્વે મહીક્ષિતઃ ॥

નલોપિ રાજા કૌન્તેય શ્રુત્વા રાજ્ઞાં સમાગમમ્ ।
અભ્યગચ્છદદીનાત્મા દમયન્તીમનુવ્રતઃ ॥

અથ દેવાઃ પથિ નલં દદૃશુર્ભૂતલે સ્તિતમ્ ।
સાક્ષાદિવ સ્થિતં મૂર્ત્યા મન્મથં રૂપસમ્પદા ॥

તં દૃષ્ટ્વા લોકપાલાસ્તે ભ્રાજમાનં યથા રવિમ્ ।
તસ્થુર્વિગતસન્કલ્પા વિસ્મિતા રૂપસમ્પદા ॥

તતોઽન્તરિક્ષે વિષ્ટભ્ય વિમાનાનિ દિવૌકસઃ ।
અબ્રુવન્નૈષધં રાજન્નવતીર્ય નભસ્તલાત્ ॥

ભોભો નિષધરાજેન્દ્ર નલ સત્યવ્રતો ભવાત્ । અસ્માકં કુરુ સાહાય્યં દૂતો ભવ નરોત્તમ ॥