મહાભારત · અધ્યાય 3.5

પાણ્ડવાસ્તુ વને વાસમુદ્દિશ્ય ભરતર્પભાઃ ।
પ્રયયુર્જાહ્નવીકૂલાત્કુરુક્ષેત્રં સહાનુગાઃ ॥

સરસ્વતીદૃપદ્વત્યૌ યમુનાં ચ નિષેવ્ય તે ।
યયુર્વનનૈવ વનં સતતં પશ્ચિમાં દિશમ્ ॥

તતઃ સરસ્વતીકૂલે સમેષુ મરુધન્વસુ ।
કામ્યકં નામ દદૃશુર્વનં મુનિજનપ્રિયમ્ ॥

તત્ર તે ન્યવસન્વીરા વને બહુમૃગદ્વિજે ।
અન્વાસ્યમાના મુનિભિઃ સાન્ત્વ્યમાનાશ્ચ ભારત ॥

વિદુરસ્ત્વથ પાણ્ડૂનાં સદા દર્શનલાલસઃ ।
જગામૈકરથેનૈવ કામ્યકં વનમૃદ્ધિમત્ ॥

તતો ગત્વા વિદુરઃ કામ્યકં ત- ચ્છીઘ્રૈરશ્વૈર્વાહિતઃ સ્યન્દનેન ।
દદર્શાસીનં ધર્માત્માનં વિવિક્તે સાર્ધં દ્રૌપદ્યા ભ્રાતૃભિર્બ્રાહ્મણૈશ્ચ ॥

તતોઽપશ્યદ્વિદુરં તૂર્ણમારા- દભ્યાયાન્તં સત્યસન્ધઃ સ રાજા ।
અથાબ્રવીદ્ધાતરં ભીમસેનં કિન્નુ ક્ષત્તા વક્ષ્યતિનઃ સમેત્ય ॥

કચ્ચિન્નાયં વચનાત્સૌબલસ્ય સમાહ્વાતું દેવનાયોપયાતિ ।
કચ્ચિત્ક્ષુદ્રઃ કુશલી ચાઽયુધાનિ જેષ્યત્યસ્માકં પુનરેવાક્ષવત્યામ્ ॥

સમાહૂતઃ કેનચિદાહવાય નાહં શક્તો ભીમસેનાપયાતુમ્ ।
ગાણ્ડીવે ચ સંશયિતે કથં નુ રાજ્યપ્રાપ્તિઃ સંશયિતા ભવેન્નઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તત ઉત્થાય વિદુરં પાણ્ડવેયાઃ પ્રત્યગૃહ્ણન્નૃપતે સર્વ એવ ।
તૈઃ સત્કૃતઃ સ ચ તાનાજમીઢો યથોચિતં પાણ્ડુપુત્રાન્સમેયાત્ ॥

સમાશ્વસ્તં વિદુરં તે નરર્ષભા- સ્તતોઽપૃચ્છન્નાગમનાય હેતુમ્ ।
સ ચાપિ તેભ્યો વિસ્તરતઃ શશંસ યથાવૃત્તં ધૃતરાષ્ટ્રેઽમ્બિકેયે ॥
વિદુર ઉવાચ ।

અવોચન્માં ધૃતરાષ્ટ્રોઽભિગુપ્ત- મજાતશત્રો પરિગૃહ્યાભિપૂજ્ય ।
એવં ગતે સમતામભ્યુપેત્ય પથ્યં તેષાં મમ ચૈવ બ્રવીહિ ॥

મયાપ્યુક્તં યત્ક્ષમં કૌરવાણાં હિતં પથ્યં ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય ચૈવ ।
તદ્વૈ પથ્યં તન્મનો નાભ્યુપૈતિ તતશ્ચાહં ક્ષમમન્યન્ન મન્યે ॥

પરં શ્રેયઃ પાણ્ડવેયા મયોક્તં ન મે તચ્ચ શુતવાનામ્બિકેયઃ ।
યથાઽતુરસ્યેવ હિ પથ્યમૌપધં ન રોચનતે સ્માસ્ય તદુચ્યમાનમ્ ॥

ન શ્રેયસે યતતેઽજાતશત્રો સ્ત્રી શ્રોત્રિયસ્યેવ ગૃહે પ્રદુષ્ટા ।
ધ્રુવં ન રોચેદ્ભરતર્ષભસ્ય પતિઃ કુમાર્યા ઇવ ષષ્ટિવર્ષઃ ॥

ધ્રુવં વિનાશો નૃપ કૌરવાણાં ન વૈ શ્રેયો ધૃતરાષ્ટ્રઃ પરૈતિ ।
યથા ચ પર્ણે પુષ્કરસ્યાવસિક્તં જલં ન તિષ્ઠેત્પથ્યમુક્તં તથાઽસ્મિન્ ॥

તતઃ ક્રુદ્ધો ધૃતરાષ્ટ્રોઽબ્રવીન્માં યસ્મિઞ્શ્રદ્ધા તવ તત્ર પ્રયાહિ ।
નાહં ભૂયઃ કામયે ત્વાં સહાયં મહીમિમાં પાલયિતું પુરં વા ॥

સોહં ત્યક્તો ધૃતરાષ્ટ્રેણ રાજ્ઞા પ્રશાસિતું ત્વામુપયાતો નરેન્દ્ર ।
તદ્વૈ સર્વં યન્મયોક્તં સભાયાં તદ્ધાર્યતાં યત્પ્રવક્ષ્યામિ ભૂયઃ ॥

ક્લેશૈસ્તીર્વ્રર્યુજ્યમાનઃ સપત્નૈઃ ક્ષમાં કુર્વન્કાલમુપાસતે યઃ ।
સંવર્ધયન્સ્તોકમિવાગ્રિમાત્મવાન્ સ વૈ ભુઙ્ક્તે પૃથિવીમેક એવ ॥

યસ્યાવિભક્તં વસુ રાજન્સહાયૈ- સ્તસ્ય દુઃખસ્યાંશભાજઃ સહાયાઃ ।
સહાયાનામેષ સન્ગ્રગણેઽભ્યુપાયઃ સહાયાપ્તૌ પૃથિવીપ્રાપ્તિમાહુઃ ॥

સત્યં શ્રેષ્ટં પાણ્ડવા નિષ્પ્રલાપં તુલ્યં ચાન્નં સહ ભોજ્યં સહાયૈઃ ।
આત્મા ચૈષામગ્રતો નાતિવર્તે દેવં વૃત્તિર્વર્ધતે ભૂમિપાલ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

એવં કરિષ્યામિ યથા બ્રવીપિ પરાં બુદ્ધિમુપગમ્યાપ્રમત્તઃ ।
યચ્ચાપ્યન્યદ્દેશકાલોપપન્નં તદ્વૈ વાચ્યં તત્કરિષ્યામિ કૃત્સ્નમ્ ॥