મહાભારત · અધ્યાય 3.35

સન્ધિં કૃત્વૈવ કાલેન હ્યન્તકેન પતત્રિણા ।
અનન્તેનાપ્રમેયેણ સ્રોતસા સર્વહારિણા ॥

પ્રત્યક્ષં મન્યસે કાલં મર્ત્યઃ સન્કાલબન્ધનઃ ।
ફેનધર્મા મહારાજ ફલધર્મા તથૈવ ચ ॥

નિમેષાદપિ કૌન્તેય યસ્યાયુરપચીયતે ।
સૂચ્યેવાઞ્જનચૂર્ણાનિ કિમિતિ પ્રતિપાલયેત્ ॥

યો નૂનમમિતાયુઃ સ્યાદથવાઽયુઃપ્રમાણવિત્ ।
સ કાલં વૈ પ્રતીક્ષેત સર્વપ્રત્યક્ષદર્શિવાન્ ॥

પ્રતીક્ષ્યમાણઃ કાલો નઃ સમા રાજંસ્ત્રયોદશ ।
આયુષોપચયં કૃત્વા મરણાયોપનેષ્યતિ ॥

શરીરિણાં હિ મરણં શરીરે નિત્યમાશ્રિતમ્ ।
પ્રાગેવ મરણાત્તસ્માદ્રાજ્યાયૈવ ઘટામહે ॥

યો ન યાતિ પ્રસંખ્યાનમસ્પષ્ટો ભૂમિવર્ધનઃ ।
અયાતયિત્વા વૈરાણિ સોઽવસીદતિ ગૌરિવ ॥

યો ન યાતયતે વૈરમલ્પસત્વોદ્યમઃ પુમાન્ ।
અફલં જન્મ તસ્યાહં મન્યે દુર્જાતજીવિનઃ ॥

હૈરણ્યૌ ભવતો બાહૂ શ્રુતિર્ભવતિ પાર્થિવી ।
હત્વા દ્વિષન્તં સન્ગ્રામે ભુઙ્ક્ષ્વ બાહુજિતં વસુ ॥

હત્વા વૈ પુરુષો રાજન્નિકર્તારમરિન્દમ્ ।
અહ્નાય નરકં ગચ્છેત્સ્વર્ગેણાસ્ય સ સમ્મિતઃ ॥

અમર્ષજો હિ સન્તાપઃ પાવકાદ્દીપ્તિમત્તરઃ ।
યેનાહમભિસન્તપ્તો ન નક્તં ન દિવા શયે ॥

અયં ચ પાર્થો બીભત્સુર્વરિષ્ઠો જ્યાવિકર્ષણે ।
આસ્તે પરમસન્તપ્તો નૂનં સિંહ ઇવાશયે ॥

યોઽયમેકો નુદેત્સર્વાંલ્લોકે રાજન્ધનુર્ભૃતઃ ।
સોયમાત્મજમૂષ્માણં ગ્રહાહસ્તીવ યચ્છતિ ॥

નકુલઃ સહદેવશ્ચ વૃદ્ધા માતા ચ વીરસૂઃ ।
તવૈવ પ્રિયમિચ્છન્ત આસતે જડમૂકવત્ ॥

સર્વે તેઽપ્રિયમિચ્છન્તિ બાન્ધવાઃ સહ સૃઞ્જયૈઃ ।
અહમેકશ્ચ સન્તપ્તો માતા ચ પ્રતિબિન્ધ્યતઃ ॥

પ્રિયમેવ તુ સર્વેષાં યદ્બ્રવીમ્યુત કિઞ્ચન ।
સર્વે હિ વ્યસનં પ્રાપ્તાઃ સર્વે યુદ્ધાભિનન્દિનઃ ॥

નાતઃ પાપીયસી કાચિદાપદ્રાજન્ભવિષ્યતિ ।
યન્નો નીચૈરલ્પબલૈ રાજ્યમાચ્છિદ્ય ભુજ્યતે ॥

શીલદોષાદ્ધૃણાવિષ્ટ આનૃશંસ્યાત્પરન્તપ ।
ક્લેશાંસ્તિતિક્ષસે રાજન્નાન્યઃ કશ્ચિત્પ્રશંસતિ ॥

શ્રોત્રિયસ્યેવ તે રાજન્મન્દકસ્યાવિપશ્ચિતઃ ।
અનુવાકહતા બુદ્ધિર્નૈષા તત્ત્વાર્થદર્શિની ॥

ઘૃણી બ્રાહ્મણરૂપોસિ કથં ક્ષત્રેષ્વજાયથાઃ ।
અસ્યાં હિ યોનૌ જાયન્તે પ્રાયશઃ ક્રૂરબુદ્ધયઃ ॥

અશ્રૌષીસ્ત્વં રાજધર્માન્યથા વૈ મનુરબ્રવીત્ ।
ક્રૂરાન્નિકૃતિસમ્પન્નાન્વિહિતાનશમાત્મકાન્ ॥

ધાર્તરાષ્ટ્રાન્મહારાજ ક્ષમસે કિં દુરાત્મનઃ ।
કર્તવ્યે પુરુષવ્યાઘ્ર કિમાસ્સે પીઠસર્પવત્ ॥

બુદ્ધ્યા વીર્યેણ સંયુક્તઃ શ્રુતેનાભિજનેન ચ । તૃણાનાં મુષ્ટિનૈકેન હિમવન્તં ચ પર્વતમ્ ।
છન્નમિચ્છસિ કૌન્તેય યોઽસ્માન્સંવર્તુમિચ્છસિ ॥

અજ્ઞાતચર્યાગૂઢેન પૃથિવ્યાં વિશ્રુતેન ચ ।
દિવીવ પાર્થ સૂર્યેણ ન શક્યાઽચરિતું ત્વયા ॥

બૃહત્સાલ ઇવાનૂપે શાખાપુષ્પપલાવાન્ ।
હસ્તી શ્વેત ઇવાજ્ઞાતઃ કથં જિષ્ણુશ્ચરિષ્તિ ॥

ઇમૌ ચ સિંહસન્કાશૌ ભ્રાતરૌ સહિતૌ શિશૂ ।
નકુલઃ સહદેવશ્ચ કથં પાર્થ ચરિષ્યતઃ ॥

પુણ્યકીર્તી રાજપુત્રી દ્રૌપદી વીરસૂરિયમ્ ।
વિશ્રુતા કથમજ્ઞાતા કૃષ્ણા પાર્થ ચરિષ્યતિ ॥

માં ચાપિ રાજઞ્જાનન્તિ હ્યાકુમારમિમાઃ પ્રજાઃ ।
અજ્ઞાતચર્યાં પશ્યન્તિ મેરોરિવ નિગૂહનમ્ ॥

તથૈવ બહવ્રોઽસ્માભી રાષ્ટ્રેભ્યો વિપ્રવાસિતાઃ ।
રાજાનો રાજપુત્રાશ્ચ ધાર્તરાષ્ટ્રમનુવ્રતાઃ ॥

ન હિ તેઽપ્યુપશામ્યન્તિ નિકૃતા વા નિરાકૃતાઃ ।
અવશ્યં તૈર્નિકર્તવ્યમસ્માકં તત્પ્રિયૈષિભિઃ ॥

તેઽપ્યસ્માસુ પ્રયુઞ્જીરન્પ્રચ્છન્નાન્સુબહૂંશ્ચરાન્ ।
આચક્ષીરંશ્ચ નો જ્ઞાત્વા તતઃ સ્યાત્સુમહદ્ભયમ્ ॥

અસ્માભિરુષિતાઃ સમ્યગ્વને માસાસ્ત્રયોદશ ।
પરિમાણએન તાન્પશ્ય તાવતઃ પરિવત્સરાન્ ॥

અસ્તિ માસઃ પ્રતિનિધિર્યથા પ્રાહુર્મનીષિણઃ ।
પૂતિકાનિવ સોમસ્ય તથેદં ક્રિયતામિતિ ॥

અથવાઽનડુહે રાજન્સાધને સાધુવાહિને ।
સૌહિત્યદાનાદેતસ્માદેનસઃ પ્રતિમુચ્યતે ॥

તસ્માચ્છત્રુવધે રાજન્ક્રિયતાં નિશ્ચયસ્ત્વયા । ક્ષત્રિયસ્ય હિ સર્વસ્ય નાન્યો ધર્મોસ્તિ સંયુગાત્ ॥