મહાભારત · અધ્યાય 3.295

અથ મદ્રાધિપો રાજા નારદેન સમાગતઃ ।
ઉપવિષ્ટઃ સભામધ્યે કથાયોગેન ભારત ॥

તતોઽભિગમ્ય તીર્થાનિ સર્વાણ્યેવાશ્રમાંસ્તથા ।
આજગામ પિતુર્વેશ્મ સાવિત્રી સહ મન્ત્રિભિઃ ॥

નારદેન સહાસીનં સા દૃષ્ટ્વા પિતરં શુભા ।
ઉભયોરેવ શિરસા ચક્રે પાદાભિવાદનમ્ ॥
નારદ ઉવાચ ।

ક્વ ગતાઽભૂત્સુતેયં તે કુતશ્ચૈવાગતા નૃપ ।
કિમર્થં યુવતીં ભદ્ર ન ચૈનાં સમ્પ્રયચ્છસિ ॥
અશ્વપતિરુવાચ ।

કાર્યેણ ખલ્વનેનૈવ પ્રેષિતાદ્યૈવ ચાગતા ।
એતસ્યાઃ શૃણુ દેવર્ષે ભર્તારં યોઽનયા વૃતઃ ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ।

સા બ્રૂહિ વિસ્તરેણેતિ પિત્રા સંયોદિતા શુભા ।
તદૈવ તસ્ય વચનં પ્રતિગૃહ્યેદમબ્રવીત્ ॥

આસીત્સાલ્વેષુ ધર્માત્મા ક્ષત્રિયઃ પૃથિવીપતિઃ ।
દ્યુમત્સેન ઇતિ ખ્યાતઃ પશ્ચાચ્ચાન્ધો બભૂવ હ ॥

વિનષ્ટચક્ષુષસ્તસ્ય બાલપુત્રસ્ય ધીમતઃ ।
સામીપ્યેન હૃતં રાજ્યં છિદ્રેઽસ્મિન્પૂર્વવૈરિણા ॥

સ બાલવત્સયા સાર્ધં ભાર્યયા પ્રસ્થિતો વનમ્ ।
મહારણ્યં ગતશ્ચાપિ પસ્તેષે મહાવ્રતઃ ॥

તસ્ય પુત્રઃ પુરે જાતઃ સંવૃદ્ધશ્ચ તપોવને ।
સત્યવાનનુરૂપો મે ભર્તેતિ મનસા વૃતઃ ॥
નારદ ઉવાચ ।

અહો વત મહત્પાપં સાવિત્ર્યા નૃપતે કૃતમ્ ।
અજાનન્ત્યા યદનયા ગુણવાન્સત્યવાન્વૃતઃ ॥

સત્યં વદત્યસ્ય પિતા સત્યં માતા પ્રભાષતે ।
તથાઽસ્ બ્રાહ્મણાશ્ચક્રુર્નામૈતત્સત્યવાનિતિ ॥

બાલસ્યાશ્વાઃ પ્રિયાશ્ચાસ્ય કરોત્યશ્વાંશ્ચ મૃન્મયાન્ ।
ચિત્રેઽપિ વિલિખત્યશ્વાંશ્ચિત્રાશ્વ ઇતિ ચોચ્યતે ॥
રાજોવાચ ।

અપીદાનીં સ તેજસ્વી બુદ્ધિમાન્વા નૃપાત્મજઃ ।
ક્ષમાવાનપિ વા શૃરઃ સત્યવાન્પિતૃવત્સલઃ ॥
નારદ ઉવાચ ।

વિવસ્વાનિવ તેજસ્વી વૃહસ્પતિસમો મતૌ ।
મહેન્દ્ર ઇવન વીરશ્ચ વસુધેવ ક્ષમાન્વિતઃ ॥
અશ્વપતિરુવાચ ।

અપિ રાજાત્મજો દાતા બ્રહ્મણ્યશ્ચાપિ સત્યવાન્ ।
રૂપવાનપ્યુદારો વાઽપ્યથવા પ્રિયદર્શનઃ ॥
નારદ ઉવાચ ।

સાન્કૃતે રન્તિદેવસ્ સ્વશક્ત્યા દાનતઃ સમઃ ।
બ્રહ્મણ્યઃ સત્યવાદી ચ શિબિરૌશીનરો યથા ॥

યયાતિરિવ ચોદારઃ સોમવત્પ્રિયદર્શનઃ ।
રૂપેણાન્યતમોઽશ્વિભ્યાં દ્યુમત્સેનસુતો બલી ॥

સ વદાન્યઃ સ તેજસ્વીધીમાંશ્ચૈવ ક્ષમાન્વિતઃ । સ દાન્તઃ સ મૃદુઃ શૂરઃ સ સત્યઃ સંયતેન્દ્રિયઃ ।
સન્મૈત્રઃ સોનસૂયશ્ચ સ હ્રીમાન્દ્યુતિમાંશ્ચ સઃ ॥

નિત્યશશ્ચાર્જવં તસ્મિન્ધૃતિસ્તત્રૈવ ચ ધ્રુવા ।
સન્ક્ષેપતસ્તપોવૃદ્ધૈઃ શીલવૃદ્ધૈશ્ચ કથ્યતે ॥
અશ્વપતિરુવાચ ।

ગુણૈરુપેતં સર્વૈસ્તં ભગવન્પ્રબ્રવીષિ મે ।
દોષાનપ્યસ્ય મે બ્રૂહિ યદિ સન્તીહ કેચન ॥
નારદ ઉવાચ ।

એક એવાસ્ય દોષો હિ ગુણાનાક્રમ્ય તિષ્ઠતિ ।
સ ચ દોષઃ પ્રયત્નેન ન શક્યમતિવર્તિતુમ્ ॥

એકો દોષોઽસ્તિ નાન્યોઽસ્ય સોદ્યપ્રભૃતિ સત્યવાન્ ।
સંવત્સરેણ ક્ષીણાયુર્દેહન્યાસં કરિષ્યતિ ॥
રાજોવાચ ।

એહિ સાવિત્રિ ગચ્છસ્વ અન્યં વરય શોભને ।
તસ્ય દોષો મહાનેકો ગુણાનાક્રમ્ય ચ સ્થિતઃ ॥

યથા મે ભગવાનાહ નારદો દેવસત્કૃતઃ ।
સંવત્સરેણ સોઽલ્પાયુર્દેહન્યાસં કરિષ્યતિ ॥
સાવિત્ર્યુવાચ ।

સકૃદંશો નિપતતિ સકૃત્કન્યા પ્રદીયતે ।
સ કૃદાહ દદાનીતિ ત્રીણ્યેતાનિ સકૃત્સકૃતે ॥

દીર્ઘાયુરથવાઽલ્પાયુઃ સગુણો નિર્ગુણોઽપિ વા ।
સકૃદ્વૃતો મયા ભર્તા ન દ્વિતીયં વૃણોમ્યહમ્ ॥

મનસા નિશ્ચયં કૃત્વાતતો વાચાઽભિધીયતે ।
ક્રિયતે કર્મણા પશ્ચાત્પ્રમાણં મે મનસ્તતઃ ॥
નારદ ઉવાચ ।

સ્થિરા બુદ્ધિર્નરશ્રેષ્ઠ સાવિત્ર્યા દુહિતુસ્તવ ।
નૈષા વારયિતું શક્યા ધર્માદસ્માત્કથઞ્ચન ॥

નાન્યસ્મિન્પુરુષે સન્તિ યે સત્યવતિ વૈ ગુણાઃ ।
પ્રદાનમેવ તસ્માન્મે રોચતે દુહિતુસ્તવ ॥
રાજોવાચ ।

અવિચાલ્યમેતદુક્તં તથ્યં ચ ભવતા વચઃ ।
કરિષ્યામ્યેતદેવં ચ ગુરુર્હિ ભગવાન્મમ ॥
નારદ ઉવાચ ।

અવિઘ્નમસ્તુ સાવિત્ર્યાઃ પ્રદાને દુહિતુસ્તવ ।
સાધયિષ્યામ્યહં તાવત્સર્વેષાં ભદ્રમસ્તુ વઃ ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વા સ્વમુત્પત્ય નારદસ્ત્રિદિવં ગતઃ । રાજાઽપિ દુહિતુઃ સજ્જં વૈવાહિકમકારયત્ ॥