મહાભારત · અધ્યાય 3.285

પ્રભૂતાન્નોદકેતસ્મિન્બહુમૂલફલે વને ।
સેનાં નિવેશ્ય કાકુત્સ્થો વિધિવત્પર્યરક્ષત ॥

રાવણઃ સંવિધં ચક્રે લઙ્કાયાં શાસ્ત્રનિર્મિતામ્ ।
પ્રકૃત્યૈવદુરાધર્ષા દૃઢપ્રાકારતોરણા ॥

અગાધતોયાઃ પરિખા મીનનક્રસમાકુલાઃ ।
બભૂવુઃ સપ્ત દુર્ધર્ષાઃ સ્વાદિરૈઃ શઙ્કુભિશ્ચિતાઃ ॥

કર્ણાટયન્ત્રા દુર્ધર્ષા બભૂવુઃ સહુડોપલાઃ ।
સાશીવિષઘટાયોધાઃ સસર્જરસપાંસવઃ ॥

મુસલાલાતનારાચતોમરાસિપરશ્વથૈઃ ।
અન્વિતાશ્ચશતઘ્નીભિઃ સમધૂચ્છિષ્ટમુદ્ગરાઃ ॥

પુરદ્વારેષુ સર્વેષુ ગુલ્માઃ સ્થાવરજઙ્ગમાઃ ।
બભૂવુઃ પત્તિબહુલાઃ પ્રભૂતગજવાજિનઃ ॥

અઙ્ગદસ્ત્વથ લઙ્કાયાં દ્વારદેશમુપાગતઃ ।
વિદિતો રરાક્ષસેન્દ્રસ્ય પ્રવિવેશગતવ્યથઃ ॥

મધ્યે રાક્ષસકોટીનાં બહ્વીનાં સુમહાબલઃ ।
શુશુભે મેઘમાલાભિરાદિત્ય ઇવ સંવૃતઃ ॥

સસમાસાદ્ય પૌલસ્ત્યમમાત્યૈરભિસંવૃતમ્ ।
રામસન્દેશમામન્ત્ર્ય વાગ્મી વક્તું પ્રચક્રમે ॥

આહ ત્વાં રાઘવો રાજન્કોસલેન્દ્રો મહાયશાઃ । પ્રાપ્તકાલમિદં વાક્યં તદાદત્સ્વ સુદુર્મતે ।

અકૃતાત્માનમાસાદ્ય રાજાનમનયે રતમ્ ।
વિનશ્યન્ત્યનયાવિષ્ટા દેશાશ્ચ નગરાણિ ચ ॥

ત્વયૈકેનાપરાદ્ધં મે સીતામાહરતા બલાત્ ।
વધાયાનપરાદ્ધાનામન્યેષાં તદ્ભવિષ્યતિ ॥

યે ત્વયા બલદર્પાભ્યામાવિષ્ટેન વનેચરાઃ ।
ઋષયોહિંસિતાઃ પૂર્વન્દેવાશ્ચાપ્યવમાનિતાઃ ॥

રાજર્ષયશ્ચ નિહતા રુદત્યશ્ચાહૃતાઃ સ્ત્રિયઃ ।
તદિદં સમનુપ્રાપ્તં ફલન્તસ્યાનયસ્ય તે ॥

હન્તાસ્મિ ત્વાં સહામાત્યૈર્યુધ્યસ્વ પુરુષો ભવ ।
પશ્ય મે ધનુષો વીર્યં માનુષસ્ નિશાચર ॥

મુચ્યતાં જાનકી સીતા ન મે મોક્ષ્યમસિ કર્હિચિત્ ।
અરાક્ષસમિમં લોકન્કર્તાઽસ્મિ નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥

ઇતિતસ્ બ્રુવાણસ્ દૂતસ્ પરુષં વચઃ ।
શ્રુત્વા ન મમૃષે રાજા રાવણઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ ॥

હઙ્ગિતજ્ઞાસ્તતો ભર્તુશ્ચત્વારો રજનીચરાઃ ।
ચતુર્ષ્વઙ્ગેષુ જગૃહુઃ શાર્દૂલમિવ પક્ષિણઃ ॥

તાંસ્તથાઙ્ગેષુ સંસક્તાનઙ્ગદો રજનીચરાન્ ।
આદાયૈવ ખમુત્પત્ય પ્રાસાદતલમાવિશત્ ॥

વેગેનોત્પતતસ્તસ્ય પેતુસ્તે રજનીચરાઃ ।
ભુવિ સમ્ભિન્નહૃદયાઃ પ્રહારવરપીડિતાઃ ॥

સંસક્તોહર્મ્યશિખરાત્તસ્માત્પુનરવાપતત્ ।
લઙ્ઘયિત્વા પુરં લઙ્કાં સુવેલસ્ય સમીપતઃ ॥

કોસલેન્દ્રમથાગમ્ય સર્વમાવેદ્ય વાનરઃ ।
વિશશ્રામ સ તેજસ્વી રાઘવેણાભિનન્દિતઃ ॥

તતઃ સર્વાભિસારેણ હરીણાં વાતરંહસામ્ ।
ભેદયામાસ લઙ્કાયાઃ ગ્રાકારં રઘુનન્દનઃ ॥

વિભીષણર્ક્ષાધિપતી પુરસ્કૃત્યાથ લક્ષ્મણઃ ।
દક્ષિણં નગરદ્વારમવામૃદ્ગાદ્દુરાસદમ્ ॥

કરભારુણગાત્રાણાં હરીણાં યુદ્ધશાલિનામ્ ।
કોટીશતસહસ્રેણ લઙ્કામભ્યપતત્તદા ॥

પ્રલમ્બબાહૂરુકરજઙ્ઘાન્તરવિલમ્બિનામ્ ।
ઋક્ષાણઆં ધૂમ્રવર્ણાનાં તિસ્રઃ કોઠ્યો વ્યવસ્થિતાઃ ॥

ઉત્પતદ્ભિઃ પતદ્ભિશ્ચ નિપતદ્ભિશ્ચ વાનરૈઃ ।
નાદૃશ્યત તદા સૂર્યો રજસા નાશિતપ્રભઃ ॥

શાલિપ્રસૂનસદૃશૈઃ શિરીપકુસુમપ્રભૈઃ ।
તરુણાદિત્યસદૃશૈઃ શણગૌરૈશ્ચ વૈનરૈઃ ॥

પ્રાકારં દદૃશુસ્તે તુ સમન્તાત્કપિલીકૃતમ્ ।
રાક્ષસા વિસ્મિતા રાજન્સસ્ત્રીવૃદ્ધાઃ સમન્તતઃ ॥

બિભિદુસ્તે મણિસ્તમ્ભાન્કર્ણાટ્ટશિખરાણિ ચ ।
ભગ્નોન્મથિતશૃઙ્ગાણિ યન્ત્રાણિ ચ વિચિક્ષિપુઃ ॥

પરિગૃહ્ય શતઘ્નીશ્ચ સચક્રાઃ સગુડોપલાઃ ।
ચિક્ષિપુર્ભુજવેગેન લઙ્કામધ્યેમહાસ્વનાઃ ॥

પ્રાકારસ્થાશ્ચયે કેચિન્નિશાચરગણાસ્તથા ।
પ્રદુદ્રુવુસ્તે શતશઃ કપિભિઃ સમભિદ્રુતાઃ ॥

તતસ્તુ રાજવચનાદ્રાક્ષસાઃ કામરૂપિણઃ ।
નિર્યયુર્વિકૃતાકારાઃ સહસ્રશતસઙ્ઘશઃ ॥

શખવર્ષાણિ વર્ષન્તો દ્રાવયિત્વા વનૌકસઃ ।
પ્રાકારં શોભયન્તસ્તે પરં વિસ્મયમાસ્થિતાઃ ॥

સ માપરાશિસદૃશૈર્બભૂવ ક્ષણાદાચરૈઃ ।
કૃતો નિર્વાનરો ભૂયઃ પ્રાકારો ભીમદર્શનૈઃ ॥

પેતુઃ શલવિભિન્નાઙ્ગા બહવો વાનરર્પભાઃ ।
સ્તમ્ભતોરણભગ્નાશ્ચપેતુસ્તત્રનિશાચરાઃ ॥

કેશાકેશ્યભવદ્યુદ્ધં રક્ષસાં વાનરૈઃ સહ ।
નખૈર્દન્તૈશ્ચ વીરાણાં ખાદતાં વૈ પરસ્પરમ્ ॥

નિષ્ટનન્તો હ્યુભયતસ્તત્ર વાનરરાક્ષસાઃ ।
હતાનિપતિતા ભૂમૌ ન મુઞ્ચન્તિ પરસ્પરમ્ ॥

રામસ્તુ શરજાલાનિવવર્ષ જલદો યથા ।
તાનિલઙ્કાં સમાસાદ્ય જઘ્રુસ્તાન્રજનીચરાન્ ॥

સૌમિત્રિરપિ નારાચૈર્દૃઢધન્વા જિતક્લમઃ ।
આદિશ્યાદિશ્ય દુર્ગસ્થાન્પાતયામાસ રાક્ષસાન્ ॥

તતઃ પ્રત્યવહારોઽભૂત્સૈન્યાનાં રાધવાજ્ઞયા । કૃતે વિમર્દે લઙ્કાયાં લબ્ધલક્ષ્યોજયોત્તરઃ ॥