મહાભારત · અધ્યાય 3.276

પુલસ્ત્યસ્ તુ યઃ ક્રોધાદર્ધદેહોઽભવન્મુનિઃ । વિશ્રવાનામ સક્રોધં પિતરં રાક્ષસેશ્વરઃ ।

બુબુધે તં તુ સક્રોધં પિતરં રાક્ષસેશ્વરઃ ।
કુબેરસ્તત્પ્રસાદાર્થં યતતે સ્મ સદા નૃપ ॥

સ રાજરાજો લઙ્કાયાં ન્યવસન્નરવાહનઃ ।
રાક્ષસીઃ પ્રદદૌ તિસ્રઃ પિતુર્વૈ પરિચારિકાઃ ॥

તાઃ સદા તં મહાત્માનં સન્તોષયિતુમુદ્યતાઃ ।
ઋષિં ભરતશાર્દૂલ નૃત્યગીતવિશારદાઃ ॥

પુષ્પોત્કટા ચ રાકા ચ માલિની ચ વિશામ્પતે ।
અન્યોન્યસ્પર્ધયારાજઞ્શ્રેયસ્કામાઃ સુમધ્યમાઃ ॥

સ તાસાં ભગવાંસ્તુષ્ટો મહાત્મા પ્રદદૌ વરાન્ ।
લોકપાલોપમાન્પુત્રાનકૈકસ્યા યથેપ્સિતાન્ ॥

પુષ્પોત્કટાયાં જજ્ઞાતે દ્વૌ પુત્રૌ રાક્ષસેશ્વરૌ ।
કુમ્ભકર્ણદશગ્રીવૌ બલેનાપ્રતિમૌ ભુવિ ॥

માલિન જનયામાસ પુત્રમેકં વિભીષણમ્ ।
રાકાર્યા મિથુનં જજ્ઞે ખરઃ શૂર્પણખા તથા ॥

વિભીષણસ્તુ રૂપેણ સર્વેભ્યોઽભ્યધિકોઽભવત્ ।
સ બભૂવ મહાભાગો ધર્મગોપ્તા ક્રિયારતિઃ ॥

દશગ્રીવસ્તુ સર્વેષાં શ્રેષ્ઠો રાક્ષસપુઙ્ગવઃ ।
મહોત્સાહો મહાવીર્યો મહાસત્વપરાક્રમઃ ॥

કુમ્ભકર્ણઓ બલેનાસીત્સર્વેભ્યોઽભ્યધિકો યુધિ ।
માયાવી રણશૌણ્ડશ્ચરૌદ્રશ્ચ રજનીચરઃ ॥

ખરો ધનુષિ વિક્રાન્તો બ્રહ્મદ્વિટ્ પિશિતાશનઃ ।
સિદ્ધવિઘ્નકરી ચાપિ રૌદ્રી શૂર્પણખા તદા ॥

સર્વે વેદવિદઃ શૂરાઃ સર્વેસુચરિતવ્રતાઃ ।
ઊષુઃ પિત્રા સહ રતા ગન્ધમાદનપર્વતે ॥

તતો વૈશ્રવણં તત્ર દદૃશુર્નરવાહનમ્ ।
પિત્રા સાર્ધં સમાસીનમૃદ્ધ્યા પરમયા યુતમ્ ॥

જાતામર્ષાસ્તતસ્તે તુ તપસે ધૃતનિશ્ચયાઃ ।
બ્રહ્માણં તોષયામાસુર્ઘોરેણ તપસા તદા ॥

અતિષ્ઠદેકપાદેન સહસ્રં પરિવત્સરાન્ ।
વાયુભક્ષો દશગ્રીવઃ પઞ્ચાગ્નિઃ સુસમાહિતઃ ॥

અધઃશાયી કુમ્ભકર્ણો યતાહારો યતવ્રતઃ ।
વિભીષણઃ શીર્ણપર્ણમેકમભ્યવહારયન્ ॥

ઉપવાસરતિર્ધીમાન્સદા જપ્યપરાયણઃ ।
તમેવ કાલમાતિષ્ઠત્તીવ્રં તપ ઉદારધીઃ ॥

સ્વરઃ શૂર્પણખા ચૈવ તેષાં વૈ તપ્યતાં તપઃ ।
પરિચર્યાં ચ રક્ષાં ચ ચક્રતુર્હષ્ટમાનસૌ ॥

પૂર્ણે વર્ષસહસ્રેતુ શિરશ્છિત્ત્વા દશાનનઃ ।
જુહોત્યગ્નૌ દુરાધર્ષસ્તેનાતુષ્યજ્જગત્પ્રભુઃ ॥

તતો બ્રહ્મા સ્વયં ગત્વા તપસસ્તાન્ન્યવારયત્ ।
પ્રલોભ્યવરદાનેન સર્વાનેવપૃથક્પૃથક્ ॥
બ્રાહ્મોવાચ ।

પ્રીતોઽસ્મિ વો નિવર્તધ્વં વરાન્વૃણુત પુત્રકાઃ ।
યદ્યદિષ્ટમૃતે ત્વેકમમરત્વં તથાઽસ્તુ તત્ ॥

યદ્યદગ્નૌ હુતં સર્વં શિરસ્તે મહદીપ્સયા ।
તથૈવ તાનિ તે દેહે ભવિષ્યન્તિ યથેપ્સયા ॥

વૈરૂપ્યં ચ ન તે દેહે કામરૂપધરસ્તથા ।
ભવિષ્યસિ રણેઽરીણાં વિજેતા ન ચ સંશયઃ ॥
રાવણ ઉવાચ ।

ગન્ધર્વદેવાસુરતો યક્ષરાક્ષસતસ્તથા ।
સર્પકિન્નરભૂતેભ્યો ન મે ભૂયાત્પરાભવઃ ॥
બ્રહ્મોવાચ ।

ય એતે કીર્તિતાઃ સર્વે ન તેભ્યોસ્તિ ભયં રતવ ।
ઋતે મનુષ્યાદ્ભદ્રં તે તથા તદ્વિહિતં મયા ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ।

એવમુક્તો દશગ્રીવસ્તુષ્ટઃ સમભવત્તદા ।
અવમેને હિ દુર્બુદ્ધિર્મનુષ્યાન્પુરુષાદકઃ ॥

કુમ્ભકર્ણમથોવાચ તથૈવ પ્રપિતામહઃ । વરં વૃણીષ્વ ભદ્રં તે પ્રીતોસ્મીતિ પુનઃપુનઃ ।
સ વવ્રે મહતીં નિદ્રાં તમસા ગ્રસ્તચેતનઃ ॥

તથાભવિષ્યતીત્યુક્ત્વા વિભીષણમુવાચ હ ।
વરં વૃણીષ્વ પુત્ર ત્વં પ્રીતોઽસ્મીતિ પુનઃપુનઃ ॥
વિભીષણ ઉવાચ ।

પરમાપદ્ગતસ્યાપિ નાધર્મે મે મતિર્ભવેત્ ।
અશિક્ષિતં ચ ભગવન્બ્રહ્માસ્ત્રં પ્રતિભાતુ મે ॥
બ્રહ્મોવાચ ।

યસ્માદ્રાક્ષસયોનૌ તે જાતસ્યામિત્રકર્શન ।
નાધર્મે ધીયતે બુદ્ધિરમરત્વં દદાનિ તે ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ।

રાક્ષસસ્તુ વરંલબ્ધ્વા દશગ્રીવો વિશામ્પતે ।
લઙ્કાયાશ્ચ્યાવયામાસ યુધિ જિત્વા ધનેશ્વરમ્ ॥

હિત્વાસ ભગવાઁલ્લઙ્કામાવિશદ્ગન્ધમાદનમ્ ।
ગન્ધર્વયક્ષાનુગતો રક્ષઃકિમ્પુરુષૈઃ સહ ॥

વિમાનં પુષ્પકં તસ્ય જહારાક્રમ્ય રાવણઃ ।
શશાપ તં વૈશ્રવણો ન ત્વામેતદ્વહિષ્યતિ ॥

યસ્તુ ત્વાં સમરે હન્તા તમેવૈતદ્વહિષ્યતિ ।
અવમત્ય ગુરું માં ચ ક્ષિપ્રં ત્વન્નભવિષ્યસિ ॥

વિભીષણસ્તુ ધર્માત્મા સતાં માર્ગમનુસ્મરન્ ।
અન્વગચ્છન્મહારાજ શ્રિયા પરમયા યુતઃ ॥

તસ્મૈ સ ભગવાંસ્તુષ્ટો ભ્રાતા ભ્રાત્રે ધનેશ્વરઃ ।
સૈનાપત્યં દદૌ ધીમાન્યક્ષરાક્ષસસેનયોઃ ॥

રાક્ષસાઃ પુરુષાદાશ્ચ પિશાચાશ્ચ મહાબલાઃ ।
સર્વે સમેત્ય રાજાનમભ્યષિઞ્ચન્દશાનનમ્ ॥

દશગ્રીવશ્ચદૈત્યાનાં દાનવાનાં બલોત્કટઃ ।
આક્રમ્ય રત્નાન્યહરત્કામરૂપી વિહન્ગમ ॥

રાવયામાસ લોકાન્યત્તસ્માદ્રાવણ ઉચ્યતે । દશગ્રીવઃ કામબલો દેવાનાં ભયમાદધત્ ॥