મહાભારત · અધ્યાય 3.27

તતો વનગતાઃ પાર્થાઃ સાયાહ્ને સહ કૃષ્ણયા ।
ઉપવિષ્ટાઃ કથાશ્ચક્રુર્દુઃખશોકપરાયણાઃ ॥

પ્રિયા ચ દર્શનીયા ચ પણ્ડિતા ચ પતિવ્રતા ।
અથ કૃષ્ણા ધર્મરાજમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥
દ્રૌપદ્યુવાચ ।

ન નૂનં તસ્ય પાપસ્ય દુઃખમસ્માસુ કિઞ્ચન ।
વિદ્યતે ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય નૃશંસસ્ય દુરાત્મનઃ ॥

યસ્ત્વાં રાજન્મયા સાર્ધમજિનૈઃ પ્રતિવાસિતમ્ ।
વનં પ્રસ્થાપ્ય દુષ્ટાત્મા નાન્વતપ્યત દુર્મતિઃ ॥

આયસં હૃદયં નૂનં તસ્ય દુષ્કૃતકર્મણઃ । યસ્ત્વાં ધર્મપરં શ્રેષ્ઠં રૂક્ષાણ્યશ્રાવયત્તદા ।
વચનાન્યપરોક્ષાણિ દુર્વાચ્યાનિ ચ સંસદિ ॥

સુખોચિતમદુઃખાર્હં દુરાત્મા સસુહૃદ્ગણઃ ।
ઈદૃશં દુઃખમાનીય મોદતે પાપપૂરુષઃ ॥

ચતુર્ણામેવ પાપાનામસ્રં ન પતિતં તદા ।
ત્વયિ ભારત નિષ્ક્રાન્તે વનાયાજિનવાસસિ ॥

દુર્યોધનસ્ય કર્ણસ્ય શકુનેશ્ચ દુરાત્મનઃ ।
દુર્ભ્રાતુસ્તસ્ય ચોગ્રસ્ય રાજન્દુઃખશાસનસ્ય ચ ॥

ઇતરેષાં તુ સર્વેષાં કુરૂણાં કુરુસત્તમ ।
દુઃખેનાભિપરીતાનાં નેત્રેભ્યઃ પ્રાપતજ્જલમ્ ॥

ઇદં ચ શયનં દૃષ્ટ્વા યચ્ચાસીત્તે પુરાતનમ્ ।
શોચામિત્વાં મહારાજદુઃખાનર્હંસુખોચિતમ્ ॥

દાન્તં યચ્ચ સભામધ્ય આસનં રત્નભૂષિતમ્ ।
દૃષ્ટ્વા કુશબૃશીં ચેમાં શોકો માં દારયત્યયમ્ ॥

યદપશ્યં સભાયાં ત્વાં રાજભિઃ પરિવારિતમ્ ।
તચ્ચ રાજન્નપશ્યન્ત્યાઃ કા સાન્તિર્હૃદયસ્યમે ॥

યા ત્વાઽહ્રં ચન્દનાદિગ્ધમપશ્યં સૂર્યવર્ચસમ્ ।
સા ત્વાં પઙ્કમલાદિગ્ધં દૃષ્ટ્વા મુહ્યામિ ભારત ॥

યા ત્વાઽહં કૌશિકૈર્વસ્ત્રૈઃ શુભ્રૈરાચ્છાદિતં પુરા ।
દૃષ્ટવત્યસ્મિરાજેનદ્્ર સાઽદ્ય પશ્યામિ ચીરિણમ્ ॥

યચ્ચ તદ્રુક્મપાત્રીભિર્બ્રાહ્મણેભ્યઃ સહસ્રશઃ ।
હ્રિયતે તે ગૃહાદન્નં સંસ્કૃતંસાર્વકામિકમ્ ॥

યતીનામગૃહાણાં તે તથૈવ ગૃહમેધિનામ્ ।
દીયતે ભોજનં રાજન્નતીવ ગુણવત્પ્રભો ॥

સત્કૃતાનિ સહસ્રાણિ સર્વકામૈઃ પુરા ગૃહે । સર્વકામૈઃ સુવિહિતૈર્યદપૂજયથા દ્વિજાન્ ।
તચ્ચ રાજન્નપશ્યન્ત્યાઃ કા શાન્તિર્હૃદયસ્ય મે ॥

યત્તે ભ્રાતૄન્મહારાજ યુવાનો મૃષ્ટકુણ્ડલાઃ ।
અભોજયન્ત મૃષ્ટાન્નૈઃ સૂદાઃ પરમસંસ્કૃતૈઃ ॥

સર્વાંસ્તાનદ્ય પશ્યામિ વને વન્યેન જીવિનઃ ।
અદુઃખાર્હાન્મનુષ્યેન્દ્ર નોપશામ્યતિ મે મનઃ ॥

ભીમસેનમિમં ચાપિ દુઃખિતં વનવાસિનમ્ ।
ધ્યાયતઃ કિં ન મન્યુસ્તે પ્રાપ્તે કાલે વિવર્ધતે ॥

ભીમસેનં હિ કર્માણિ સ્વયં કુર્વાણમચ્યુતમ્ ।
સુખાર્હં દુઃખિતં દૃષ્ટ્વા કસ્માદ્રાજન્નુપેક્ષસે ॥

સત્કૃતં વિવિધૈર્યાનૈર્વસ્ત્રૈરુચ્ચાવચૈસ્તથા ।
તં તે વનગતં દૃષ્ટ્વા કસ્માન્મન્યુર્ન વર્ધતે ॥

અયં કુરૂન્રણે સર્વાન્હન્તુમુત્સહતે પ્રભુઃ ।
ત્વત્પ્રતિજ્ઞાં પ્રતીક્ષંસ્તુ સહતેઽયં વૃકોદરઃ ॥

યોઽર્જુનેનાર્જુનસ્તુલ્યો દ્વિબાહુર્બહુબાહુના ।
શરાતિસર્ગે શીઘ્રત્વાત્કાલાન્તકયમોપમઃ ॥

યસ્ શસ્ત્રપ્રતાપેન પ્રણતાઃ સર્વપાર્થિવાઃ ।
યજ્ઞે તવ મહારાજ બ્રાહ્મણાનુપતસ્થિરે ॥

તમિમં પુરુષવ્યાઘ્રં પૂજિતં દેવદાનવૈઃ ।
ધ્યાયન્તમર્જુનં દૃષ્ટ્વા કસ્માદ્રાજન્ન કુપ્યસિ ॥

દૃષ્ટ્વા વનગતં પાર્થમદુઃખાર્હં સુખોચિતમ્ ।
ન ચ તેવર્ધતે મન્યુસ્તેન મુહ્યામિ ભારત ॥

યો દેવાંશ્ચ મનુષ્યાંશ્ચ સર્પાંશ્ચૈકરથોઽજયત્ ।
તં તે વનગતં દૃષ્ટ્વા કસ્માન્મન્યુર્ન વર્ધતે ॥

યો યાનૈરદ્ભુતાકારૈર્હયૈર્નાગૈશ્ચ સંવૃતઃ ।
પ્રસહ્ય વિત્તાન્યાદત્ત પાર્થિવેભ્યઃ પરન્તપ ॥

ક્ષિપત્યેકેન વેગેન પઞ્ચબાણશતાનિ યઃ ।
તં તે વનગતં દૃષ્ટ્વા કસ્માન્મન્યુર્ન વર્ધતે ॥

શ્યામં બૃહન્તં તરુણં ચર્મિણામુત્તમં રણે ।
નકુલં તે વને દૃષ્ટ્વા કસ્માન્મન્યુર્ન વર્ધતે ॥

દર્શનીયં ચ શૂરં ચ માદ્રીપુત્રં યુધિષ્ઠિર । 3-27-32બ્સહદેવં વને દૃષ્ટ્વા કસ્માત્ક્ષમસિ પાર્થિવ ॥

નકુલં સહદેવં ચ દૃષ્ટ્વા તે દુઃખિતાવુભૌ ।
અદુઃખાર્હૌ મનુષ્યેન્દ્ર કસ્માન્મન્યુર્ન વર્ધતે ॥

દ્રુપદસ્ય કુલે જાતાં સ્નુષાં પાણ્ડોર્મહાત્મનઃ । ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્ય ભગિનીં વીરપત્નીમનુવ્રતામ્ ।
માં વૈ વનગતાં દૃષ્ટ્વા કસ્માત્ક્ષમસિ પાર્થિવ ॥

નૂનં ચ તવ નૈવાસ્તિ મન્યુર્ભરતસત્તમ ।
યત્તે ભ્રાતૄંશ્ચ માં ચૈવ દૃષ્ટ્વા નવ્યથતે મનઃ ॥

ન નિર્મન્યુઃક્ષત્રિયોઽસ્તિ લોકે નિર્વચનં સ્મૃતમ્ ।
તદદ્ય ત્વયિ પશ્યામિ ક્ષત્રિયે વિપરીતવત્ ॥

યો ન દર્શયતે તેજઃ ક્ષત્રિયઃ કાલ આગતે ।
સર્વભૂતાનિ તં પાર્થ સદા પરિભવન્ત્યુત ॥

તત્ત્વયા ન ક્ષમા કાર્યા શત્રૂન્પ્રતિ કથઞ્ચન ।
તેજસૈવ હિ તે શક્યા નિહન્તું નાત્ર સંશયઃ ॥

તથૈવ યઃ ક્ષમાકાલે ક્ષત્રિયો નોપશામ્યતિ । અપ્રિયઃ સર્વભૂતાનાં સોમુત્રેહ ચ નશ્યતિ ॥