મહાભારત · અધ્યાય 3.255

તતઃ કર્ણો મહેષ્વાસો બલેન મહતા વૃતઃ ।
દ્રુપદસ્ય પુરં રમ્યં રુરોધ ભરતર્ષભ ॥

યુદ્ધેન મહતા ચૈનં ચક્રે વીરં વશાનુગમ્ । સુવર્ણં રજતં ચાપિ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ।
કરં ચ દાપયામ્માસ દ્રુપદં નૃપસત્તમ ॥

તં વિનિર્જિત્ય રાજેન્દ્ર રાજાનસ્તસ્ય યેઽનુગાઃ ।
તાન્સર્વાન્વશગાંશ્ચક્રે કરં ચૈનાનદાપયત્ ॥

અથોત્તરાં દિશં ગત્વા વશે ચક્રે નરાધિપાન્ ।
ભગદત્તં ચ નિર્જિત્ય રાધેયો ગિરિમારુહત્ ॥

હિમવન્તં મહાશૈલં યુધ્યમાનશ્ચ શત્રુભિઃ ।
પ્રયયૌ ચ દિશઃ સર્વાન્નૃપતીન્વશમાનયત્ ॥

સ હૈમવતિકાઞ્જિત્વા કરં સર્વાનદાપયત્ ।
નેપાલવિષયે યે ચ રાજાનસ્તાનવાજયત્ ॥

અવતીર્ય તતઃ શૈલાત્પૂર્વાં દિશમભિદ્રુતઃ ।
અઙ્ગાન્વઙ્ગાન્કલિઙ્ગાંશ્ચ શુણ્ડિકાન્મિથિલાનથ ॥

માગધાન્કર્કખણ્ડાંશ્ચ નિવેશ્ય વિષયેઽત્મનઃ ।
આવશીરાંશ્ચ યોધ્યાંશ્ચ અહિક્ષત્રાંશ્ચ સોઽજયત્ ॥

પૂર્વાં દિશં વિનિર્જિત્ય વત્સભૂમિં તથાઽગમત્ ॥

વત્સભૂમિં વિનિર્જિત્ય કેવલાં મૃત્તિકાવતીમ્ ।
મોહનં પત્તનં ચૈવ ત્રિપુરીં કોસલાં તથા ॥

એતાન્સર્વાન્વિનિર્જિત્ય કરમાદાય સર્વશઃ । દક્ષિણાં દિશમાસ્થાય કર્ણો જિત્વા મહારથાન્ ।
રુક્મિણં દાક્ષિણાત્યેષુ યોધયામાસ સૂતજઃ ॥

સ યુદ્ધં તુમુલં કૃત્વા રુક્મી પ્રોવાચ સૂતજમ્ ।
પ્રીતોસ્મિ તવ રાજેન્દ્ર વિક્રમેણ બલેન ચ ॥

ન તે વિઘ્નં કરિષ્યામિ પ્રતિજ્ઞાં સમપાલયમ્ ।
પ્રીત્યા ચાહં પ્રયચ્છામિ હિરણ્યં યાવદિચ્છસિ ॥

સમેત્ય રુક્મિણા કર્ણઃ પાણ્ડ્યં શૈલં ચ સોગમત્ ॥

સ કેવલં રણએ ચૈવ નીલં ચાપિ મહીપતિમ્ । વેણુદારિસુતં ચૈવ યે ચાન્યે નૃપસત્તમાઃ ।
દક્ષિણસ્યાં દિશિ નૃપાન્કરાન્સર્વાનદાપયત્ ॥

શૈશુપાલિં તતો ગત્વા વિજિગ્યે સૂતનન્દનઃ ।
પાર્શ્વસ્થાંશ્ચાપિ નૃપતીન્વશે ચક્રે મહાબલઃ ॥

આવન્ત્યાંશ્ચ વશે કૃત્વા સામ્ના ચ ભરતર્ષભ ।
વૃષ્ણિભિઃ સહ સમ્મ્ય પશ્ચિમામપિ નિર્જયત્ ॥

વારુણીં દિશમાગમ્ય યાવનાન્વર્બરાંસ્તથા ।
નૃપાન્પશ્ચિમભૂમિસ્થાન્દાપયામાસ વૈ કરાન્ ॥

વિજિત્ય પૃથિવીં સર્વાં સપૂર્વાપરદક્ષિણામ્ ।
સમ્લેચ્છાટવિકાન્વીરઃ સપર્વતનિવાસિનઃ ॥

ભદ્રાન્રોહિતકાંશ્ચૈવ આગ્રેયાન્માલવાનપિ ।
ગણાન્સર્વાન્વિનિર્જિત્ય નીતિકૃત્પ્રહસન્નિવ ॥

શશકાન્યવનાંશ્ચૈવ વિજિગ્યે સૂતનન્દનઃ ।
નગ્નજિત્પ્રમુખાંશ્ચૈવ ગણાઞ્જિત્વા મહારથાન્ ॥

એવં સ પૃથિવીં સર્વાં વશે કૃત્વા મહારથઃ ।
વિજિત્ય પુરુષવ્યાઘ્રો નાગસાહ્વયમાગમત્ ॥

તમાગતં મહેષ્વાસં ધાર્તરાષ્ટ્રો જનાધિપઃ ।
પ્રત્યુદ્ગત્ય મહારાજ સભ્રાતૃપિતૃબાન્ધવઃ ॥

અર્ચયામાસ વિધિના કર્ણમાહવશોભિનમ્ ।
આશ્રાવયચ્ચ તત્કર્મ પ્રીયમાણો જનેશ્વરઃ ॥

યન્ન ભીષ્માન્ન ચ દ્રોણાન્ન કૃપાન્ન ચ વાહ્લિકાત્ ।
પ્રાપ્તવાનસ્મિ ભદ્રં તે ત્વત્તઃપ્રાપ્તં મયા હિ તત્ ॥

બહુના ચ કિમુક્તેન શૃણુ કર્ણ વચો મમ ।
સનાથોસ્મિ મહાબાહો ત્વયા નાથેન સત્તમ ॥

ન હિ તે પાણ્ડવાઃ સર્વે કલામર્હન્તિ ષોડશીમ્ ।
અન્યેવા પુરુષવ્યાઘ્ર રાજાનોઽભ્યુદિતોદિતાઃ ॥

સ ભવાન્ધૃતરાષ્ટ્રં તં ગાન્ધારીં ચ યશસ્વિનીમ્ ।
પશ્ય કર્ણ મહેષ્વાસ અદિતિં વજ્રભૃદ્યથા ॥

તતો હલહલાશબ્દઃ પ્રાદુરાસીદ્વિશામ્પતે ।
હાહાકારાશ્ચ બહવો નગરે નાગસાહ્વયે ॥

રકેચિદેનં પ્રશંસન્તિ નિન્દન્તિ સ્મ તથા પરે ।
તૂષ્ણીમાસંસ્તથા ચાન્યે નૃપાસ્તત્ર જનાધિપ ॥

એવં વિજિત્ય રાજેન્દ્ર કર્ણઃ શસ્ત્રભૃતાંવરઃ ।
સપર્વતવનાકાશાં સસમુદ્રાં સનુષ્કુટામ્ ॥

દેશૈરુચ્ચાવચૈઃ પૂર્ણાં પત્તનૈર્નગરૈરપિ ।
દ્વીપૈશ્ચાનૂપસમ્પૂર્ણૈઃ પૃથિવીં પૃથિવીપતે ॥

કાલેન નાતિદીર્ઘેણ વશે કૃત્વા તુ પાર્થિવાન્ ।
અક્ષયં ધનમાદાય સૂતજો નૃપમભ્યયાત્ ॥

પ્રવિશ્ય ચ ગૃહં રાજન્નભ્યન્તરમરિન્દમ ।
ગાન્ધારીસહિતં વીરો ધૃતરાષ્ટ્રં દદર્શ સઃ ॥

પુત્રવચ્ચ નરવ્યાઘ્ર પાદૌ જગ્રાહ ધર્મવિત્ ।
ધૃતરાષ્ટ્રેણ ચાશ્લિષ્ય પ્રેમ્ણા ચાપિ વિસર્જિતઃ ॥

તદાપ્રભૃતિ રાજા ચ શકુનિશ્ચાપિ સૌબલઃ । જાનાતે નિર્જિતાન્પાર્થાન્કર્ણેન યુધિ ભારત ॥