મહાભારત · અધ્યાય 3.244

અસ્માનભિગતાંસ્તાત ભયાર્તાઞ્છરણૈષિણઃ ।
કૌરવાન્વિષમપ્રાપ્તાન્કથં બ્રૂયાસ્ત્વમીદૃશમ્ ॥

ભવન્તિ ભેદા જ્ઞાતીનાં કલહાશ્ચ વૃકોદર ।
પ્રસક્તાનિ ચ વૈરાણિ જ્ઞાતિધર્મો ન નશ્યતિ ॥

યદા તુ કશ્ચિજ્જ્ઞાતીનાં બાહ્યઃ પ્રાર્થયતે કુલમ્ ।
ન મર્ષયન્તિ તત્સન્તો બાહ્યેનાભિપ્રધર્ષણમ્ ॥

જાનાત્યેષ હિ દુર્બુદ્ધિરસ્માનિહ ચિરોષિતાન્ ।
સ એવં પરિભૂયાસ્માનકાર્ષીદિદમપ્રિયમ્ ॥

દુર્યોધનસ્ય ગ્રહણાદ્ગન્ધર્વેણ બલાદ્રણે ।
સ્ત્રીણાં બાહ્યાભિમર્શાચ્ચ હતં ભવતિ નઃ કુલમ્ ॥

શ્ચરણં ચ પ્રપન્નાનાં ત્રાણાર્થં ચ કુલસ્ય ચ ।
ઉત્તિષ્ઠધ્વં નરવ્યાઘ્રાઃ સજ્જીભવત મા ચિરમ્ ॥

અર્જુનશ્ચ યમૌ ચૈવ ત્વં ચ ભીમાપરાજિતઃ ।
મોક્ષયધ્વં નરવ્યાઘ્રા હ્રિયમાણં સુયોધનમ્ ॥

એતે રથા નરવ્યાઘ્રાઃ સર્વશસ્ત્રસમન્વિતાઃ ।
ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રાણાં વિમલા કાઞ્ચનધ્વજાઃ ॥

સસ્વનાનધિરોહધ્વં નિત્યસજ્જાનિમાન્રથાન્ ।
ઇન્દ્રસેનાદિભિઃ સૂતૈઃ કૃતશસ્ત્રૈરધિષ્ઠિતાન્ ॥

એતાનાસ્થાય વૈ યત્તા ગન્ધર્વાન્યોદ્ધુમાહવે ।
સુયોધનસ્ય મોક્ષાય પ્રયતધ્વમતનદ્રિતાઃ ॥

પરૈઃ પરિભવે પ્રાપ્તે વયં પઞ્ચોત્તરં શતમ્ । પરસ્પરવિરોધે તુ વયં પઞ્ચૈવ તે શતમ્ ॥

ય એવ કશ્ચિદ્રાજન્યઃ શરણાર્થમિહાગતમ્ ।
પરં શક્ત્યાભિરક્ષેત કિં પુનસ્ત્વં વૃકોદર ॥

એવમુક્તસ્તુ કૌન્તેયઃ પુનર્વાક્યમભાષત ।
કોપસંરક્તનયનઃ પૂર્વવૈરમનુસ્મરન્ ॥

પુરા જતુગૃહેઽનેન દગ્ધુમસ્માન્યુધિષ્ઠિર ।
દુર્બુદ્ધિર્હિ કૃતા વીર તદા દૈવેન રક્ષિતાઃ ॥

કાલકૂટવિષં તીક્ષ્ણં ભોજને મમ ભારત ।
ઉપ્ત્વા ગઙ્ગાં લતાપાશૈર્વૈદ્ધ્વા ચ પ્રાક્ષિપત્પ્રભો ॥

રસાતલં ચ સમ્પ્રાપ્ય તદા વાસુકિમઞ્જસા ।
તત્ર દૃષ્ટ્વા તુ રાજેન્દ્રપુનઃ પ્રાપ્તો મહીતલમ્ ॥

દ્યૂતકાલેઽપિકૌન્તેય વૃજિનાનિ કૃતનિ વૈ । દ્રૌપદ્યાશ્ચ પરાભર્શઃ કેશગ્રહણમેવ ચ ।
વસ્ત્રાપહરણં ચૈવ સભામધ્યે કૃતાનિ વૈ ॥

રાજ્યં ચાચ્છિદ્ય રાજેન્દ્ર ઉક્તવાન્પરુષાણિ નઃ ।
પુરા કૃતાનાં પાપાનાં ફલં ભુઙ્ક્તે સુયોધનઃ ॥

અસ્માબિરેવકર્તવ્યં ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય નિગ્રહમ્ । અન્યેન તુ કૃતં તદ્વૈ મૈત્ર્યમસ્માકમિચ્છતા ।
ઉપકારી તુ ગન્ધર્વો મા રાજન્વિમના ભવ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એતસ્મિન્નન્તરે રાજંશ્ચિત્રસેનેન વૈ હૃતઃ ।
વિલલાપ સુદુઃખાર્તો નીયમાનઃ સુયોધનઃ ॥

યુધિષ્ઠિર મહાબાહો સર્વધર્મભૃતાંવર ।
સપુત્રાન્સહદારાંશ્ચ ગન્ધર્વેણ હૃતાન્બલાત્ ॥

પાણ્ડુપુત્ર મહાબાહો કૌરવાણાં યશસ્કર સર્વધર્મભૃતાં શ્રેષ્ઠ ગન્ધર્વેણ હૃતં બલાત્ ।
રક્ષસ્વ પુરુષવ્યાઘ્ર યુધિષ્ઠિર મહાયશઃ ॥

ભ્રાતરં તે મહાબાહો બદ્ધ્વા નયતિ મામયમ્ ।
દુશ્શાસનં દુર્વિષહં દુર્મુખં દુર્જયં તથા ॥

બદ્ધ્વા હરન્તિ ગન્ધર્વા અસ્માન્દારાંશ્ચ સર્વશઃ ।
અનુધાવત માં ક્ષિપ્રં રક્ષધ્વં પુરુષોત્તમાઃ ॥

યમૌ મામનુધાવેતાં રક્ષાર્થં મમ સાયુધૌ । કુરુવંશસ્ય સુમહદયશઃ પ્રાપ્તમીદૃશમ્ ।
વ્યપોહયધ્વં ગન્ધર્વાઞ્જિત્વા વીર્યેણ પાણ્ડવાઃ ॥

એવં વિલપમાનસ્ય કૌરવસ્યાર્તયા ગિરા ।
શ્રુત્વા વિલાપં સમ્ભ્રાન્તો ઘૃણયાઽભિપરિપ્લુતઃ ॥

યુધિષ્ઠિરઃ પુનર્વાક્યં ભીમસેનમથાબ્રવીત્ ।
સુયોધનસ્ય મોક્ષાય પ્રયતધ્વમતન્દ્રિતાઃ ॥

ક ઇવાર્યો દયેત્પ્રાણાનભિધાવેતિ ચોદિતઃ ।
પ્રાઞ્જલં શરણાપન્નં દૃષ્ટ્વા શત્રુમપિ ધ્રુવમ્ ॥

વરપ્રદાનં રાજ્યં ચ પુત્રજન્મ ચ પાણ્ડવાઃ ।
શત્રોશ્ચ મોક્ષણં ક્લેશાસ્ત્રીણિ ચૈકં ચ તત્સમમ્ ॥

ન હ્યસ્ત્યધિકમેતસ્માદ્યદાપન્નઃ સુયોધનઃ ।
ત્વદ્બાહુબલમાશ્રિત્ય જીવિતં પરિમાર્ગતે ॥

સ્વયમેવ પ્રધાવેયં યદિ ન સ્યાદ્વૃકોદર ।
વિતતો મે ક્રતુર્વીર ન હિ મેઽત્ર વિચારણા ॥

સામ્નૈવ તુ યથા ભીમ મોક્ષયેથાઃ સુયોધનમ્ ।
તથા સર્વૈરુપાયૈસ્ત્વં યતેથાઃ કુરુનન્દન ॥

ન સામ્ના પ્રતિપદ્યેત યદિ ગન્ધર્વરાડસૌ ।
પરાક્રમેણ મૃદુના મોક્ષયેથાઃ સુયોધનમ્ ॥

અથાસૌ મૃદુયુદ્ધેન ન મુઞ્ચેદ્ભીમ કૌરવાન્ ।
સર્વોપાયૈર્પિમોચ્યાસ્તે નિગૃહ્ય પરિપન્થિનઃ ॥

એતાવદ્ધિ મયા શક્યં સન્દેષ્ટું વૈ વૃકોદર । વૈતાને કર્મણિ તતે વર્તમાને ચ ભારત ।
વરપ્રદાનં સુમહદ્યાચકસ્ય પ્રકીર્તિતમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

અજાતસત્રોર્વચનં તચ્છ્રુત્વા તુ ધનઞ્જયઃ ।
પ્રતિજજ્ઞે ગુરોર્વાક્યં કૌરવાણાં વિમોક્ષણમ્ ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

યદિ કકસામ્ના ન મોક્ષ્યન્તિ ગન્ધર્વા ધૃતરાષ્ટ્રજાન્ ।
અદ્ય ગન્ધર્વરાજસ્ય ભૂમિઃ પાસ્યતિ શોણિતમ્ ॥

અર્જુનસ્ય તુ તાં શ્રુત્વા પ્રતિજ્ઞાં સત્યવાદિનઃ । કૌરવાણાં તદા રાજન્પુનઃ પ્રત્યાગતં મનઃ ॥