મહાભારત · અધ્યાય 3.226

અહં પ્રજાપતેઃ કન્યા દેવસેનેતિ વુશ્રુતા ।
ભગિની મે દૈત્યસેના સા પૂર્વં કોશિના હૃતા ॥

સહૈવાવાં ભગિન્યૌ તુ સખીભિઃ સહ માનસમ્ ।
આગચ્છાવો વિહારાર્થમનુજ્ઞાપ્ય પ્રજાપતિમ્ ॥

નિત્યં ચાવાં પ્રાર્થયતે હર્તું કેશી મહાસુરઃ ।
ઇચ્છત્યેનં દૈત્યસેના ન ચાહં પાકશાસન ॥

સા હૃતાઽનેન ભગવાન્મુક્તાઽહં ત્વદ્બલેન તુ ।
ત્વયા દેવેન્દ્ર નિર્દિષ્ટં પતિમિચ્છામિ દુર્જયમ્ ॥
ઇન્દ્ર ઉવાચ ।

મમ માતૃષ્વસેયી ત્વં માતા દાક્ષાયણી મમ ।
આખ્યાતું ત્વહમિચ્છામિ સ્વયમાત્મબલં ત્વયા ॥
કન્યોવાચ ।

અબલાઽહં મહાબાહો પતિસ્તુ બલવાન્મમ ।
વરદાનાત્પિતુર્ભાવી સુરાસુરનમસ્કૃતઃ ॥
ઇન્દ્ર ઉવાચ ।

કીદૃશં તુ બલન્દેવિ પત્યુસ્તવ ભવિષ્યતિ ।
એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું તવ વાક્યમનિન્દિતે ॥
કન્યોવાચ ।

દેવદાનવયક્ષાણાં કિન્નરોરગરક્ષસામ્ ।
જેતા યો દુષ્ટદૈત્યાનાં મહાવીર્યો મહાબલઃ ॥

યસ્તુ સર્વાણિ ભૂતાનિ ત્વયા સહ વિજેષ્યતિ ।
સ હિ મે ભવિતા ભર્તા બ્રહ્મણ્યઃ કીર્તિવર્ધનઃ ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ।

ઇન્દ્રસ્તસ્યા વચઃ શ્રુત્વા દુઃખિતોઽચિન્તયદ્ભૃશમ્ ।
અસ્યા દેવ્યાઃ પતિર્નાસ્તિ યાદૃશં સમ્પ્રભાષતે ॥

અથાપશ્યત્સ ઉદયે ભાસ્કરં ભાસ્કરદ્યુતિઃ ।
સોમં ચૈવ મહાભાગં પ્રવિશન્તં દિવાકરમ્ ॥

અમાવાસ્યાં પ્રવૃત્તાયાં મુહૂર્તે રૌદ્ર એવ તુ ।
દેવાસુરં ચ સન્ગ્રામં સોઽપશ્યદુદયે ગિરૌ ॥

લોહિતૈશ્ચ ઘનૈર્યુક્તાં પૂર્વાં સન્ધ્યાં શતક્રતુઃ ।
અપશ્યલ્લોહિતોદં ચ મઘવાન્વરુણાલયમ્ ॥

ભૃગુભિશ્ચાઙ્ગિરોભ્યશ્ચ હુતં મન્ત્રૈઃ પૃથગ્વિધૈઃ ।
હવ્યં ગૃહીત્વા વહ્નિં ચ પ્રવિશન્તં દિવાકરમ્ ॥

પર્વ ચૈવ ચતુર્વિંશં તદા સૂર્યમુપસ્થિતમ્ ।
તથા સૂર્યં વહ્નિગતં સોમં સૂર્યગતં ચ તમ્ ॥

સમાલોક્યૈકતામેવ શશિનો ભાસ્કરસ્ય ચ ।
સમવાયં તુ તં રૌદ્રં દૃષ્ટ્વા શક્રોઽન્વચિન્તયત્ ॥

સૂર્યાચન્દ્રમસોર્ઘોરં દૃશ્યતે પરિવેષણમ્ ।
એતસ્મિન્નેવ રાત્ર્યન્તે મહદ્યુદ્ધં તુ શંસતિ ॥

સરિત્સિન્ધુરપીયં તુ પ્રત્યસૃગ્વાહિની ભૃશમ્ ।
શૃગાલિનયગ્નિવક્રા ચ પ્રત્યાદિત્યં વિરાવિણી ॥

એષ રૌદ્રશ્ચસન્ઘાતો મહાન્યુક્તશ્ચ તેજસા ।
સોમસ્ય વહ્નિસૂર્યાભ્યામદ્ભુતોઽયં સમાગમઃ ॥

જનયેદ્યં સુતં સોમઃ સોઽસ્યા દેવ્યાઃ પતિર્ભવેત્ ।
અથાનેકૈર્ગુણૈશ્ચાગ્નિરગ્નિઃ સર્વાશ્ચ દેવતાઃ ॥

એષ ચેઞ્જનયેદ્ગર્ભં સોઽસ્યા દેવ્યાઃ પતિર્ભવેત્ ।
એવં સઞ્ચિન્ત્ય ભગવાન્બ્રહ્મલોકં તદા ગતઃ ॥

ગૃહીત્વા દેવસેનાં તાં વવન્દે સ પિતામહમ્ ।
ઉવાચ ચાસ્યા દેવ્યાસ્ત્વં સાધુ શૂરં પતિં દિશા ॥
બ્રહ્મોવાચ ।

યથૈતચ્ચિન્તિતન્કાર્યં ત્વયા દાનવસૂદન ।
તથા સ ભવિતા ગર્ભો બલવાનુરુવિક્રમઃ ॥

સ વિષ્યતિ સેનાનીસ્ત્વયા સહ શતક્રતો ।
અસ્યા દેવ્યાઃ પતિશ્ચૈવ સ ભવિષ્યતિ વીર્યવાન્ ॥

એતચ્છ્રુત્વા નમસ્તસ્મૈ કૃત્વાઽસૌ મહ કન્યયા ।
તત્રાભ્યગચ્છદ્દેવેન્દ્રો યત્ર સપ્તર્ષયોઽભવન્ ॥

વસિષ્ઠપ્રમુખા મુખ્યા વિપ્રેન્દ્રાઃ સુમહાપ્રભાઃ ।
ભાગાર્થં તપસોપાત્તં તેષાં સોમં તથાઽધ્વરે ॥

પિપાસવો યયુર્દેવાઃ શતક્રતુપુરોગમાઃ ।
ઇષ્ટિં કૃત્વયતાન્યાયં સુસમિદ્ધે હુતાશને ॥

જુહુવુસ્તે મહાત્માનો હવ્યં સર્વદિવૌકસામ્ ।
સમાહૂતો હુતવહઃસોઽદ્ભુતઃ સૂર્યમણ્ડલાત્ ॥

વિનિઃસૃત્ય યયૌ વહ્નિઃ પાર્શ્વતો વિધિવત્પ્રભુઃ ।
આગમ્યાહવનીયં વૈ તૈર્દ્વિજૈર્મન્ત્રતો હુતમ્ ॥

સતત્ર વિવિધં હવ્યં પ્રતિગૃહ્યહુતાશનઃ ।
ઋષિભ્યો ભરતશ્રેષ્ઠ પ્રાયચ્છત દિવૌકસામ્ ॥

નિષ્ક્રામંશ્ચાપ્યપશ્યત્સ પત્નીસ્તેષાં મહાત્મનામ્ ।
સ્વેષ્વાસતેષૂપવિષ્ટાઃ સ્નાયન્તીશ્ચ યથાસુસ્વમ્ ॥

રુક્મવેદિનિભાસ્તાસ્તુ ચન્દ્રલેખા ઇવામલાઃ ।
હુતાશનાર્ચિઃપ્રતિમાઃ સર્વાસ્તારા ઇવાદ્ભુતાઃ ॥

સ તત્રતેન મનસા બભૂવ ક્ષુભિતેન્દ્રિયઃ ।
પત્નીર્દૃષ્ટ્વા દ્વિજેન્દ્રાણાં વહ્નિઃ કામવશં યયૌ ॥

ભૂયઃ સઞ્ચિન્તયામાસ ન ન્યાય્યં ક્ષુભિતો હ્યહમ્ ।
સાધ્વ્યઃ પત્ન્યો દ્વિજેન્દ્રાણામકામા કામયામ્યહમ્ ॥

નૈતાઃ શક્યા મયા દ્રષ્ટું સ્પ્રષ્ટું વાઽપ્યનિમિત્તતઃ ।
ગાર્હપત્યં સમાવિશ્ય તસ્માત્પશ્યામ્યભીક્ષ્ણશઃ ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ।

સંસ્પૃશન્નિવ સર્વાસ્તાઃ શિખાભિઃ કાઞ્ચનપ્રભાઃ ।
પશ્યમાનશ્ચ મુમુદે ગાર્હપત્યં સમાશ્રિતઃ ॥

નિરુધ્ય તત્રસુચિરમેવં વહ્નિર્વનં ગતઃ ।
મનસ્તાસુ વિનિક્ષિપ્ય કામયાનો વરાઙ્ગનાઃ ॥

કામસન્તપ્તહૃદયો દેહત્યાગે વિનિશ્ચિતઃ ।
અલાભે બ્રાહ્મણસ્ત્રીણામગ્નિર્વનમુપાગમત્ ॥

સ્વાહા તં દક્ષદુહિતા પ્રથમાઽકામયત્તદા । સા તસ્ય ચ્છિદ્રમન્વૈચ્છચ્ચિરાત્પ્રભૃતિભામિની ।

સા તં જ્ઞાત્વા યથાવત્તુ વર્હિં વનમુપાગતમ્ ।
તત્ત્વતઃ કામસન્તપ્તં ચિન્તયામાસ ભામિની ॥

અહં સપ્તર્ષિપત્નીનાં કૃત્વા રૂપાણિ પાવકમ્ । કામયિષ્યામિ કામાર્તં તાસાં રૂપેણ મોહિતમ્ ।
એવં કૃતે પ્રીતિરસ્ કામાવાપ્તિશ્ચ મે ભવેત્ ॥