મહાભારત · અધ્યાય 3.221

બ્રહ્મણો યસ્તૃતીયસ્તુ પુત્રઃ કુરુકુલોદ્વહ ।
તસ્યાપિ વસુદાભાર્યા પ્રજાસ્તસ્યાં ચ મે શૃણુ ॥

બૃહત્કીર્તિર્બૃહજ્જ્યોતિર્બૃહદ્બ્રહ્મા બૃહન્મનાઃ ।
બૃહન્મન્ત્રો બૃહદ્ભાસસ્તથા રાજન્બૃહસ્પતિઃ ॥

પ્રજાસુ તાસુ સર્વાસુ રૂપેણાપ્રતિમાઽભવત્ ।
દેવી ભાનુમતી નામ પ્રથમાઽઙ્ગિરસઃ સુતા ॥

ભૂતાનામેવ સર્વેષાં યસ્યાં રાગસ્તદાઽભવત્ ।
રાગાદ્રાગેતિ યામાહુર્દ્વિતીયાઽઙ્ગિરસઃ સુતા ॥

યાં કપર્દિસુતામાહુર્દૃશ્યાદૃશ્યેતિ દેહિનઃ ।
તનુત્વાત્સા સિનીવાલી તુતીયાઽઙ્ગિરસઃ સુતા ॥

યાં તુ દૃષ્ટ્વા ભગવતીં જનઃ કુહકુહાયતે ।
એકાનકેતિ યામાહુશ્ચતુર્થ્યઙ્ગિરસઃ સુતા ॥

પઞ્ચમ્યર્ચિષ્મતી નામ્ના હવિર્ભિશ્ચ હવિષ્મતી ।
ષષ્ઠીમ્ગિરસઃ કન્યાં પુણ્યામાહુર્મહિષ્મતીમ્ ॥

મહામખેષ્વાઙ્ગિરસી દીપ્તિમત્સુ મહીયતી ।
મહામતીતિ વિખ્યાતા સપ્તમી કથ્યતે સુતા ॥

બૃહસ્પતેશ્ચાન્દ્રમસી ભાર્યાઽસીદ્યા યશસ્વિની ।
અગ્નીન્સાઽજનયત્પુણ્યાન્ષડેકાં ચાપિ પુત્રિકામ્ ॥

આહુતિષ્વેવ યસ્યાગ્નેર્હવિરાજ્યં વિધીયતે ।
સોગ્નિર્બૃહસ્પતેઃ પુત્ર શંયુર્નામ મહાપ્રભઃ ॥

ચાતુર્માસ્યેષુ યસ્યેષ્ટમશ્વમેધાગ્રભાગભૂત્ ।
દીપ્તિજ્વાલૈરનેકાગ્રૈરગ્નિષ્ટોમોઽથ વીર્યવાન્ ॥

શંયોરપ્રતિમા ભાર્યા સત્યા સત્યાઽથ ધર્મજા ।
અગ્નિતસ્ય સુતો દીપ્તસ્તિસ્રઃ કન્યાશ્ચ સુવ્રતાઃ ॥

પ્રથમેનાજ્યભાગેન પૂજ્યતે યોઽગ્નિરધ્વરે ।
અગ્નિસ્તસ્ય ભરદ્વાજઃ પ્રથમઃ પુત્ર ઉચ્યતે ॥

પૌર્ણમાસેષુ સર્વેષુ હવિરાજ્યં ધ્રુવોદ્યતમ્ ।
ભરતો નામતઃ સોગ્નિર્દ્વિતીયઃ શંયુતઃ સુતઃ ॥

તિસ્રઃ કન્યા ભવન્ત્યન્યા યાસાં સ ભરત પતિઃ ।
ભારતસ્તુ સુતસ્તસ્ય ભારત્યેકા ચ પુત્રિકા ॥

ભારતો ભરતસ્યાગ્નેઃ પાવકસ્તુ પ્રજાયતે ।
મહાનત્યર્થમહિતસ્તથા ભરતસત્તમ ॥

ભરદ્વાજસ્ય ભાર્યા તુ વીરા વીરશ્ચ પિણ્ડદઃ ।
પ્રાહુરાજ્યેન તસ્યેજ્યાં સોમસ્યેવ દ્વિજાઃ શનૈઃ ॥

હવિષા યો દ્વિતીયેન સોમેન સહ યુજ્યતે ।
રથપ્રભૂ રથધ્વાનઃ કુમ્ભરેતાઃ સ ઉચ્યતે ॥

સરય્વાં જનયત્સિદ્ધિં ભાનું ભાભિઃ સમાવૃણોત્ ।
આગ્નેયમનયન્મિથ્યં મિથ્યો નામૈવ કથ્યતે ॥

યસ્તુ ન ચ્યવતે નિત્યં શયસા વર્ચસા શ્રિયા ।
અગ્નિર્નિશ્ચ્યવનો નામ પૃથિવીં સ્તૌતિ કેવલમ્ ॥

વિપાપ્મા કલુષૈર્મુક્તો વિશુદ્ધશ્ચાર્ચિષા જ્વલન્ ।
વિપાપોઽગ્નિઃ સુતસ્તસ્ય યોજ્યઃ સમયકર્મસુ ॥

અક્રોશતાં હિ ભૂતાનાં યઃ કરોતિ હિ નિષ્કૃતિમ્ ।
અગ્નિઃ સ નિષ્કૃતિર્નામ શોભયત્યભિસેવિતઃ ॥

અનુકૂજન્તિ યેનેહ વેદનાર્તાઃ સ્વયં જનાઃ ।
તસ્ય પુત્રઃ સ્વનો નામ પાવકઃ સરુજસ્કરઃ ॥

યસ્તુ વિશ્વસ્ જગતો બુદ્ધિમાક્રમ્ય તિષ્ઠતિ ।
તં પ્રાહુરધ્યાત્મવિદો વિશ્વજિન્નામ પાવકમ્ ॥

અન્તરાગ્નિઃ સ્મૃતો યસ્તુ ભુક્તં પચતિ દેહિનામ્ ।
સ યજ્ઞે વિશ્વભુઙ્વામ સર્વલોકેષુ ભારત ॥

બ્રહ્મચારી યતાત્મા ચ સતતં વિપુલપ્રભઃ ।
બ્રાહ્મણાઃ પૂજયન્ત્યેનં પાકયજ્ઞેષુ પાવકમ્ ॥

પ્રથિતો ગોપતિર્નામ નદી યસ્યાભવત્પ્રિયા ।
તસ્મિન્કર્માણિ સર્વાણિ ક્રિયન્તે ધર્મકર્તૃભિઃ ॥

બડબાગ્નિઃ પિબત્યમ્ભો યોસૌ પરમદારુણઃ ।
ઊર્દ્વભાગૂર્ધ્વભાઙ્નામ કવિઃ પ્રાણાશ્રિતસ્તુ યઃ ॥

ઉદગ્દ્વારં હવિર્યસ્ય ગૃહે નિત્યં પ્રદીયતે ।
તતસ્તુષ્ટો ભવેદ્બ્રહ્મા સ્વિષ્ટકૃત્પરમઃ સ્મૃતઃ ॥

યઃ પ્રશાન્તેષુ ભૂતેષુ આવિર્ભવતિ પાવકઃ ।
ક્રોધસ્ય તુ રસો જજ્ઞે મન્યતી ચાથ પુત્રિકા ॥

સ્વાહેતિ દારુણા ક્રૂરા સર્વભૂતેષુ તિષ્ઠતિ । ત્રિદિવે યસ્ય સદૃશો નાસ્તિ રૂપેણ કશ્ચન ।
અતુલત્વાત્કૃતો દેવૈર્નામ્ના કામસ્તુ પાવકઃ ॥

સંહર્ષાદ્ધારયન્ક્રોધં ધન્વી સ્રગ્વી રથે સ્થિતઃ ।
સમરે નાશયેચ્છત્રૂનમોઘો નામ પાવકઃ ॥

ઉક્થ્યો નામ મહાભાગ ત્રિભિરુક્થૈરભિષ્ટુતઃ । મહાવર્ષં ત્વજનયત્સકામાશ્વં હિ યં વિદુઃ ॥