મહાભારત · અધ્યાય 3.217

એવં સન્કથિતે કૃત્સ્ને મોક્ષધર્મે યુધિષ્ઠિર ।
દૃઢપ્રીતમના વિપ્રો ધર્મવ્યાધમુવાચ હ ॥

ન્યાયયુક્તમિદં સર્વં ભવતા પરિકીર્તિતમ્ ।
ન તેઽસ્ત્યવિદિતં કિઞ્ચિદ્ધર્મેષ્વભિસમીક્ષ્યતે ॥
વ્યાધ ઉવાચ ।

પ્રત્યક્ષં મમ યો ધર્મસ્તં ચ પશ્ય દ્વિજોત્તમ ।
યેન સિદ્ધિરિયં પ્રાપ્તા મયા બ્રાહ્મણપુઙ્ગવ ॥

ઉત્તિષ્ઠ ભગવન્ક્ષિપ્રં પ્રવિશ્યાભ્યન્તરં ગૃહમ્ ।
દ્રષ્ટુમર્હસિ ધર્મજ્ઞ માતરં પિતરં ચ મે ॥

ઇત્યુક્તઃ સ પ્રવિશ્યાથ દદર્શ પરમાર્ચિતમ્ ।
સૌધં હૃદ્યં ચતુઃશાલમતીવ ચ મનોરમમ્ ॥

દેવતાગૃહસન્કાશ દૈવતૈશ્ચ સુપૂજિતમ્ ।
શયનાસનસમ્બાધં ગન્ધૈશ્ચ પરમૈર્યુતમ્ ॥

તત્રશુક્લામ્બરધરૌ પિતરાવસ્ય પૂજિતૌ ।
કૃતાહારૌ તુ સન્તુષ્ટાવુપવિષ્ટૌ વરાસને ॥

તસ્ય વ્યાધસ્ય પિતરૌ બ્રાહ્મણઃ સન્દદર્શ હ ।
ધર્મવ્યાધસ્તુ તૌ દૃષ્ટ્વા પાદેષુ શિરસાઽપતત્ ॥
વૃદ્ધાવૂચતુઃ ।

ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ ધર્મજ્ઞ ધર્મસ્ત્વામભિરક્ષતુ । પ્રીતૌ સ્વસ્તવ શૌચેન દીર્ઘમાયુરવાપ્નુહિ ।
[ગતિમિષ્ટાં તપો જ્ઞાનં મેધાં ચ પરમાં ગતઃ] ॥

સત્પુત્રેણ ત્વયા પુત્ર નિત્યં કાલે સુપૂજિતૌ ।
સુખમેવ વસાવોઽત્ર દેવલોકગતાવિવ ॥

ન તેઽન્યદ્દૈવતં કિઞ્ચિદ્દૈવતેષ્વપિ વર્તતે ।
પ્રયતસત્વાદ્દ્વિજાતીનાન્દમેનાસિ સમનવિતઃ ॥

પિતુઃ પિતામહા યે ચ તથૈવ પ્રપિતામહાઃ ।
પ્રીતાસ્તે સતતં પુત્ર દમેનાવાં ચ પૂજયા ॥

મનસા કર્મણા વાચા શુશ્રૂષા નૈવ હીયતે ।
ન ચાન્યા હિ તથા બુદ્ધિર્દૃશ્યતે સામ્પ્રતં તવ ॥

જામદગ્ન્યેન રામેણ યથા વૃદ્ધૌ સુપૂજિતૌ ।
તથા ત્વયા કૃતંસર્વન્તદ્વિશિષ્ટં ચ પુત્રક ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ।

તતસ્તં બ્રાહ્મણં તાભ્યાં ધર્મવ્યાધો ન્યવેદયત્ ।
તૌ સ્વાગતેન તં વિપ્રમર્ચયામાસતુસ્તદા ॥

પ્રતિગૃહ્યચ તાં પૂજાં દ્વિજઃ પપ્રચ્છ તાવુભૌ । સપુત્રાભ્યાં સભૃત્યાભ્યાં કચ્ચિદ્વાં કુશલં ગૃહે ।
અનામય ચ વાં કચ્ચિત્સુખં વેહ શરીરયોઃ ॥
વૃદ્ધાવૂચતુઃ ।

કુશલં નૌ ગૃહે વિપ્ર ભૃત્યવર્ગે ચ સર્વશઃ ।
કચ્ચિત્ત્વમપ્યવિઘ્નેન સમ્પ્રાપ્તો ભગવન્નિતિ ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ।

હાઢમિત્યેવ તૌ વિપ્રઃ પ્રત્યુવાચ મુદાન્વિતઃ ।
ધર્મવ્યાધસ્તુ તં વિપ્રમર્થવદ્વાક્યમબ્રવીત્ ॥

પિતા માતા ચ ભગવન્નેતૌ મે દૈવતં પરમ્ ।
યદ્દૈવતેભ્યઃ કર્તવ્યં તદેતાભ્યાં કરોમ્યહમ્ ॥

ત્રયસ્ત્રિંશદ્યથા દેવાઃ સર્વે શક્રપુરોગમાઃ ।
સમ્પૂજ્યાઃ સર્વલોકસ્ય તથા વૃદ્ધાવિમૌ મમ ॥

ઉપાહારાનાહરન્તો દેવતાનાં યથા દ્વિજઃ ।
કુર્વન્તિ તદ્વદેતાભ્યાં કરોમ્યહમતન્દ્રિતઃ ॥

એતૌ મે પરમં બ્રહ્મન્પિતા માતા ચ દૈવતમ્ ।
એતૌ પુષ્પૈઃ ફલૈરન્નૈસ્તોષયામિ સદા દ્વિજ ॥

એતાવેવાગ્નયો મહ્યં યાન્વદન્તિ મનીષિણઃ ।
યજ્ઞા વેદાશ્ચ ચત્વારઃ સર્વમેતૌ મમ દ્વિજ ॥

એતદર્થં મમ પ્રાણા ભાર્યા પુત્રઃ સુહૃજ્જનઃ ।
સપુત્રદારઃ શુશ્રૂષાં નિત્યમેવ કરોમ્યહમ્ ॥

સ્વયં ચ સ્નાપયામ્યેતૌ તથા પાદૌ પ્રધાવયે ।
આહારં ચ પ્રયચ્છામિ સ્વયઞ્ચ દ્વિજસત્તમ ॥

અનુકૂલાઃ કથા વચ્મિ વિપ્રિયં પરિવર્જયે ।
અધર્મેણાપિ સંયુક્તં પ્રિયમાભ્યાં કરોમ્યહમ્ ॥

ધર્મમેવ ગુરું મત્વા સાક્ષાદેતૌ દ્વિજોત્તમ ।
અતન્દ્રિતઃ સદા વિપ્ર શુશ્રૂષાં વૈ કરોમ્યહમ્ ॥

પઞ્ચૈવ ગુરવો બ્રહ્મનપુરુષસ્ય બુભૂષતઃ ।
પિતા માતાઽગ્નિરાત્મા ચ ગુરુશ્ચ દ્વિજસત્તમ ॥

એતેષુ યસ્તુ વર્તેત સમ્યગેવ દ્વિજોત્તમ । ભવેયુરપ્રયસ્તેન પરિચીર્ણાસ્તુ નિત્યશઃ ।
ગાર્હસ્થ્યે વર્તમાનસ્ય એષ ધર્મઃ સનાતનઃ ॥