મહાભારત · અધ્યાય 3.187

માર્કણ્ડેયં મહાત્માનમૂચુઃ પાણ્ડુસુતાસ્તદા ।
માહાત્મ્યં દ્વિજમુખ્યાનાં શ્રોતુમિચ્છામ કથ્યતામ્ ॥

એવમુક્તઃ સ ભગવાન્માર્કણ્ડેયો મહાતપાઃ ।
ઉવાચ સુમહાતેજાઃ સર્વશાસ્ત્રવિશારદઃ ॥

હેહયાનાં કુલકરો રાજા પરપુરઞ્જયઃ ।
કુમારો રૂપસમ્પનનો મૃગયાં વ્યચરદ્બલી ॥

ચરમાણસ્તુ સોઽરણ્યે તૃણવીરુત્સમાવૃતે ।
કૃષ્ણાજિનોત્તરાસઙ્ગં દદર્શ મુનિમન્તિકે ॥

સ તેન હિંસિતોઽરણ્યે મન્યમાનેન વૈ મૃગમ્ ।
વ્યથિતઃ કર્મ તત્કૃત્વા શોકોપહતચેતનઃ ॥

જગામ હેહયાનાં વૈ સકાશં પ્રથિતાત્મનામ્ ।
રાજ્ઞાં રાજીવનેત્રોસૌ કુમારઃ પૃથિવીપતે ॥

તેષાં ચ તદ્યથાવૃત્તં કથયામાસ વૈ તદા ।
સ કુમારો મહીપાલો હેહયાનાં મહીભૃતામ્ ॥

તં ચાપિ હિંસિતં તાત મુનિં મૂલફલાશિનમ્ ।
શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા ચ તે તત્ર બભૂવુર્દીનમાનસાઃ ॥

કસ્યાયમિતિ તે સર્વે માર્ગમાણાસ્તતસ્તતઃ ।
જગ્મુશ્ચારિષ્ટનામ્નોઽથ તાર્ક્ષ્યસ્યાશ્રમમઞ્જસા ॥

તેઽભિવાદ્ય મહાત્માનં તં મુનિં સંશિતવ્રતમ્ ।
તસ્થુઃ સર્વે સ તુ મુનિસ્તેષાં પૂજામથાહરત્ ॥

તે તમૂચુર્મહાત્માનં ન વયં સક્રિયાં મુને ।
ત્વત્તોઽર્હાઃ કર્મદોષેણ બ્રાહ્મણો હિંસિતો હિ નઃ ॥

તાનબ્રવીત્સ વિપ્રર્ષિઃ કથં વો બ્રાહ્મણો હતઃ ।
ક્વ ચાસૌ બ્રૂત સહિતાઃ પશ્યધ્વં મે રતપોબલમ્ ॥

તે તુ તત્સર્વમખિલમાખ્યાયાસ્મૈ યથાતથમ્ ।
નાપશ્યંસ્તમૃષિં તત્ર ગતાસું તે સમાગતાઃ ॥

અન્વેષમાણાઃ સવ્રીડાઃ સુપ્તવદ્ગતમાનસાઃ ।
તાનબ્રવીત્તત્રમુનિસ્તાર્ક્ષ્યઃ પરપુરઞ્જયઃ ॥

સ્યાદયં બ્રાહ્મણઃ સોઽથયુષ્માભિર્યો વિનાશિતઃ ।
પુત્રો હ્યયં મમ નૃપાસ્તપોબલસમન્વિતઃ ॥

તે ચ દૃષ્ટ્વૈવ તમૃષિં વિસ્મયં પરમં ગતાઃ ।
મહદાશ્ચર્યમિતિ વૈ તે બ્રુવાણા મહીપતે ॥

મૃતો હ્યયમિતો દૃષ્ટઃ કથં જીવિતમાપ્તવાન્ । કિમેતત્તપસો વીર્યં યેનાયં જીવિતઃ પુનઃ ।
શ્રોતુમિચ્છામહે વિપ્ર યદિ શ્રોતવ્યમિત્યુત ॥

સ તાનુવાચ નાસ્માકં મૃત્યુઃ પ્રભવતે નૃપાઃ । કારણં ચ પ્રવક્ષ્યામિ હેતુયોગં સમાસતઃ ।
મૃત્યુઃ પ્રભવતે યેન નાસ્માકં નૃપસત્તમાઃ ॥

શુદ્ધાચારાદનલસાઃ સાધ્યોપાસનતત્પરાઃ ।
શુદ્ધાન્નાઃ શુદ્ધસદના બ્રહ્મચર્યવ્રતાન્વિતાઃ ॥

સત્યમેવાભિજાનીમો નાનૃતે કુર્મહે મનઃ ।
સ્વધર્મમનુતિષ્ઠામસ્તસ્માન્મૃત્યુભયં ન નઃ ॥

યદ્બ્રાહ્મણાનાં કુશલં તદેષાં કથયામહે ।
તેષાં હિ ચરિતં બ્રૂમસ્તસ્માન્મૃત્યુભયં ન નઃ ॥

અતિથીનન્નપાનેન ભૃત્યાનત્યશનેન ચ ।
સમ્ભોજ્ય શેષમશ્નીમસ્તસ્માન્મૃત્યુભયં ન નઃ ॥

ક્ષાન્તા દાન્તાઃ ક્ષમાશીલાસ્તીર્થદાનપરાયણાઃ । પુણ્યદેશનિવાસાચ્ચ તસ્માન્મૃત્યુભયં ન નઃ ।
તેજસ્વિદેશવાસાચ્ચ તસ્માન્મૃત્યુભયં ન નઃ ॥

એતદ્વૈ લેશમાત્રં વઃ સમાખ્યાતં વિમત્સરાઃ ।
ગચ્છધ્વં સહિતાઃ સર્વે ન પાપાદ્ભયમસ્તિ વઃ ॥

એવમસ્ત્વિતિ તે સર્વે પ્રતિપૂજ્ય મહામુનિમ્ । સ્વદેશમગમન્હૃષ્ટા રાજાનો ભરતર્ષભ ॥