મહાભારત · અધ્યાય 3.147

ધર્મજ્ઞો બલવાઞ્શૂરઃ સદ્યો રાક્ષસપુઙ્ગવઃ ।
ભક્તોઽસ્માનૌરસઃ પુત્રો નેતુમર્હતિ માતરમ્ ॥

તવ ભીમ સુતેનાહં નીતો ભીમપરાક્રમ ।
અક્ષતઃ સહ પાઞ્ચાલ્યા ગચ્છેયં ગન્ધમાદનમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ભ્રાતુર્વચનમાજ્ઞાય ભીમસેનો ઘટોત્કચમ્ ।
ચિન્તયામાસ બલવાન્મહાબલપરાક્રમમ્ ॥

ઘટોત્કચશ્ચ ધર્માત્મા સ્મૃતમાત્રઃ પિતુસ્તદા । કૃતાઞ્જલિરુષાતિષ્ઠદભિવાદ્યાથ પાણ્ડવાન્ ।
બ્રાહ્મણાંશ્ચ મહાબાહુઃ સ ચ તૈરમિનન્દિતઃ ॥

ઉવાચ ભીમસેનં સ પિતરં સત્યવિક્રમઃ ॥

સ્મૃતોઽસ્મિ ભવતા શીઘ્રં શુશ્રૂષુરહમાગતઃ ।
આજ્ઞાપય મહાબાહો સર્વં કર્તાઽસ્મ્યસંશયમ્ ॥

તચ્છ્રુત્વા ભીમસેનસ્તુ રાક્ષસં પરિષસ્વજે ।
ચિન્તાયા સમનપ્રાપ્તમિત્યુવાચ વૃકોદરઃ ॥

હૈડિમ્બેય પરિશ્રાન્તા તવ માતાઽપરાજિતા ।
ત્વં કચ કામગમસ્તાત બલવાન્વહ તાં ખગ ॥

સ્કન્ધમારોપ્ય ભદ્રં તે મધ્યેઽસ્માકં વિહાયસા ।
ગચ્છ નીચિકયા ગત્યા યથા ચૈનાં ન પીડયેઃ ॥
ઘટોત્કચ ઉવાચ ।

ધર્મરાજં ચ ધૌમ્યં ચ કૃષ્ણાં ચ યમજૌ તથા ।
એકોપ્યહમલં વોઢું કિમુતાદ્ય સહાયવાન્ ॥

[અન્યે ચ શતશઃ શૂરા વિહઙ્ગાઃ કામરૂપિણઃ । સર્વાન્વો બ્રાહ્મણૈઃ સાર્ધં વક્ષ્યન્તિ સહિતાઽનઘ ।
મન્દમ્મન્દં ગમિષ્યામિ વહન્દ્રુપદનન્દિનીમ્ ॥
વૈશ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વા તતઃ કૃષ્ણામુવાહ સ ઘટોત્કચઃ ।
પાણ્ડૂનાં મધ્યગો વીરઃ પાણ્ડવાનપિ ચાપરે ॥

લોમશઃ સિદ્ધમાર્ગેણ જગામાનુપમદ્યુતિઃ ।
સ્વેનૈવ સ પ્રભાવેણ દ્વીતીય ઇવ ભાસ્કરઃ ॥

બ્રાહ્મણાંશ્ચાપિ તાન્સર્વાન્સમુપાદાય રાક્ષસાઃ ।
નિયોગાદ્રાક્ષસેનદ્રસ્ય જગ્મુર્ભીમપરાક્રમાઃ ॥

એવં સુરમણીયાનિ વનાન્યુપવનાનિ ચ ।
આલોકયન્તસ્તે જગ્મુર્વિશાલાં બદરીમનુ ॥

તે ત્વાશુગતિભિર્વીરા રાક્ષસૈસ્તૈર્મહાજવૈઃ ।
ઉહ્યમાના યયુઃ શીઘ્રં મહદધ્વાનમલ્પવત્ ॥

દેશાન્મ્લેચ્છજનાકીર્ણાન્નાનારત્નાકરાયુતાન્ ।
દદૃશુર્ગિરિપાદાંશ્ચ નાનાધાતુસમાચિતાન્ ॥

વિદ્યાઘરમાકીર્ણઆન્યુતાન્વાનરકિન્નરૈઃ ।
તથા કિમ્પુરુષૈશ્ચૈવ ગન્ધર્વૈશ્ચસમન્તતઃ ॥

મયૂરૈશ્ચભરૈશ્ચૈવ હરિણૈ રુરુભિસ્તથા ।
વરાહૈર્ગવયૈશ્ચૈવ મહિષૈશ્ચ સમાવૃતાન્ ॥

નદીજાલસમાકીર્ણાન્નાનાપક્ષિયુતાન્બહૂન્ । નાનાવિધમૃગૈર્જુષ્ટાંશ્ચારણૈશ્ચોપશોભિતાન્ ।
સમદૈશ્ચ્યશિ વિહગૈઃ ઉપૈરન્વિતાંસ્તથા ॥

તેઽવતીર્ય બહૂન્દેશાનુત્તરાંશ્ચ કુરૂનપિ ।
દદૃશુર્વિવિધાશ્ચર્યં કૈલાસં પર્વતોત્તમમ્ ॥

તસ્યાભ્યાશે તુ દદૃશુર્નરનારાયણાશ્રમમ્ ।
ઉપેતં પાદપૈર્દિવ્યૈઃ સદાપુષ્પફલોપગૈઃ ॥

દદૃશુસ્તાં ચ બદરીં વૃત્તસ્કન્ધાં મનોરમામ્ ।
સ્નિગ્ધામવિરલચ્છાયાં શ્રિયા પરમયા યુતામ્ ॥

પત્રૈઃ સ્નિગ્ધૈરવિરલૈરુપેતાં મૃદુભિઃ શુભામ્ ।
વિશાલશાખાં વિસ્તીર્ણામતિદ્યુતિસમન્વિતામ્ ॥

ફલૈરુપચિતૈર્દિવ્યૈરાચિતાં સ્વાદુભિર્ભૃશમ્ । મધુસ્રવૈઃ સદા દિવ્યાં મહર્ષિગણસેવિતામ્ ।
મદપ્રમુદિતૈર્નિત્યં નાનાદ્વિજગણૈર્યુતામ્ ॥

અદંશમશકે દેશે બહુમૂલફલોદકે ।
નીલશાદ્વલસઞ્છન્ને દેવગન્ધર્વસેવિતે ॥

સુભૂમિભાગવિશદે સ્વભાવવિદિતે શુભે ।
જાતાં હિમમૃદુસ્પર્શે દેશેઽપહતકણ્ટકે ॥

તામુપેત્ય મહાત્માનઃ સહ તૈર્બ્રાહ્મણર્ષભૈઃ ।
અવતેરુસ્તતઃ સર્વે રાક્ષસસ્કન્ધતઃ શનૈઃ ॥

તતસ્તમાશ્રમં પુણ્યં નરનારાયણાશ્રિતમ્ ।
દદૃશુઃ પાણ્ડવા રાજન્સહિતા દ્વિજપુઙ્ગવૈઃ ॥

તમસા રહિતં પુણ્યમનામૃષ્ટં રવેઃ કરૈઃ ।
ક્ષુત્તૃટ્શીતોષ્ણદોષૈશ્ચ વર્જિતં શોકનાશનમ્ ॥

મહર્ષિગણસમ્બાધં બ્રાહ્મ્યા લક્ષ્મ્યા સમન્વિતમ્ ।
દુષ્પ્રવેશં મહારાજ નરૈર્ધર્મબહિષ્કૃતૈઃ ॥

બલિહોમાર્ચિતં દિવ્યં સુસમ્મૃષ્ટાનુલેપનમ્ ।
દિવ્યપુષ્પોપહારૈશ્ચ સર્વતોઽભિવિરાજિતમ્ ॥

વિશાલૈરગ્નિશરણૈઃ સ્રુગ્ભાણ્ડૈરાચિતં શુભૈઃ ।
મહદ્ભિસ્તોયકલશૈઃ કઠિનૈશ્ચોપશોભિતમ્ ॥

શરણ્યં સર્વભૂતાનાં બ્રહ્મઘોપનિનાદિતમ્ । દિવ્યમાશ્રયણીયં તમાશ્રમં શ્રમનાશનમ્ ।
શ્રિયા યુતમનિર્દેશ્યં દેવવર્યોપશોભિતમ્ ॥

ફલમૂલાશનૈર્દાન્તૈશ્ચારુકૃષ્ણાજિનામ્બરૈઃ ।
સૂર્યવૈશ્વાનરસમૈસ્તપસા ભાવિતાત્મભિઃ ॥

મહર્ષિભિર્મોક્ષપરૈર્યતિભિર્નિયતેન્દ્રિયૈઃ ।
બ્રહ્મભૂતૈર્મહાભાગૈરુપેતં બ્રહ્મવાદિભિઃ ॥

સોઽભ્યગચ્છન્મહાતેજાસ્તાનૃષીન્નિયતઃ શુચિઃ ।
ભ્રાતૃભિઃ સહિતો ધીમાન્ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ॥

દિવ્યજ્ઞાનોપપન્નાસ્તે દૃષ્ટ્વા પ્રાપ્તં યુધિષ્ઠિરમ્ । અભ્યગચ્છન્ત સુપ્રીતા દિવ્યા દેવમહર્ષયઃ ।

પ્રીતાસ્તે તસ્ય સત્કારં વિધિના પાવકાપમાઃ ।
ઉપાજહ્રુશ્ચ સલિલં પુષ્પમૂલફલં શુચિ ॥

સ તૈઃ પ્રીત્યાઽથ સત્કારમુપનીતં મહર્ષિભિઃ ।
પ્રયતઃ પ્રતિગૃહ્યાથ ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ॥

તં શક્રસદનપ્રખ્યં દિવ્યગન્ધં મનોરમમ્ ।
પ્રીતઃ સ્વર્ગોપમં પુણ્યં પાણ્ડવઃ સહ કૃષ્ણયા ॥

રવિવેશ શોભયા યુક્તં ભ્રાતૃભિશ્ચ સહાનઘ ।
બ્રાહ્મણૈર્વેદવેદાઙ્ગપારગૈશ્ચ સહાર્ચિતઃ ॥

તત્રાપશ્યત્સ ધર્માત્મા દેવદેવર્પિપૂજિતમ્ ।
નરનારાયણસ્થાનં ભાગીરથ્યોપશોભિતમ્ ॥

તસ્મિન્મધૃસ્રવફલાં બ્રહ્મર્ષિગણભાવિનીમ્ ।
વદરીં તામુપાશ્રિત્ય પાણ્ડવો ભ્રાતૃભિઃ સહ ॥

મુદા યુક્તા મહાત્માનો રેમિરે તત્ર તે તદા । આલોકયન્તો મૈનાકં નાનાદ્વિજગણાયુતમ્ ।
હિરણ્યશિખરં ચૈવ મધ્યે વિન્દુસરઃ શિવમ્ ॥

ભાગીરથીં સુતીર્થાં ચ શીતામલજલાં શિવામ્ ।
મણિપ્રવાલપ્રસ્તારાં પાદપૈરુષશોભિતામ્ ॥

દિવ્યપુષ્પસમાકીર્ણાં મનઃપ્રીતિવિવર્ધનીમ્ ।
વીક્ષમાણા મહાત્માનો વિજહ્રુસ્તત્ર પાણ્ડવાઃ ॥

તસ્મિન્દેવર્ષિચરિતે દેશે પરમદુર્ગમે । ભાગીરથીપુણ્યજલેતર્પયાઞ્ચક્રિરે પિતૄન્ ।
દેવાનૃષીંશ્ચ કૌન્તેયાઃ પરમં શૌચમાસ્થિતાઃ ॥

તત્ર તે તર્પયન્તશ્ચ જપન્તશ્ચ કુરૂદ્વહાઃ ।
બ્રાહ્મણૈઃ સહિતા વીરા હ્યવસન્પુરુપર્ષભાઃ ॥

કૃષ્ણાયાસ્તત્રપશય્ન્તઃ ક્રીડિતાન્યમરપ્રભાઃ । વિચિત્રાણિ નરવ્યાઘ્રા રેમિરે તત્ર પાણ્ડવાઃ ॥