મહાભારત · અધ્યાય 3.140

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ બૃહદ્દ્યુમ્નો મહીપતિઃ ।
સત્રં તેને મહાભાગો રૈભ્યયાજ્યઃ પ્રતાપવાન્ ॥

તેન રૈભ્યસ્ય વૈ પુત્રાવર્વાવસુપરાસૂ ।
વૃતૌ સહાયૌ સત્રાર્થં બૃહદ્દ્યુમ્નેન ધીમતા ॥

તત્ર તૌ સમનુજ્ઞાતૌ પિત્રા કૌન્તેય જગ્મતુઃ ।
આશ્રમે ત્વભવદ્રૈભ્યો ભાર્યા ચૈવ પરાવસોઃ ॥

અથાવલોકકોઽગચ્છદ્ગૃહાનકઃ પરાવસુઃ ।
કૃષ્ણાજિનેન સંવીતં દદર્શ પિતરં વને ॥

જઘન્યરાત્રે નિદ્રાન્ધઃ સાવશેષે તમસ્યાપિ ।
ચરન્તં ગહનેઽરણ્યે મેને સ પિતરં મૃગમ્ ॥

મૃગં તુ મન્યમાનેન પિતા વૈ તેન હિંસિતઃ ।
અકામયાનેન તદા શરીરત્રાણમિચ્છતા ॥

તસ્ય સ પ્રેતકાર્યાણિ કૃત્વા સર્વાણિ ભારત ।
પુનરાગમ્ય તત્સત્રમબ્રવીદ્ધાતરં વચઃ ॥

ઇદં કર્મ ન શક્તસ્ત્વં વોઢુમેકઃ કથઞ્ચન ।
મયા ચ હિંસિતસ્તાતો મન્યમાનેન વૈ મૃગમ્ ॥

સોઽસ્મદર્થે વ્રતં તાત ચર ત્વં બ્રહ્મઘાતિનામ્ ।
સમર્થો હ્યહમેકાકી કર્મ કર્તુમિદં મુને ॥
અર્વાવસુરુવાચ ।

કરોતુ વૈ ભવાન્સત્રં બૃહદ્દ્યુમ્નસ્ય ધીમતઃ ।
બ્રહ્મહત્યાં ચરિષ્યેઽહં ત્વદર્થં નિયતેન્દ્રિયઃ ॥
લોમશ ઉવાચ ।

સ તસ્યબ્રહ્મહત્યાયાઃ પારં ગત્વા યુધિષ્ઠિર ।
અર્વાવસુસ્તદા સત્રમાજગામ પુનર્મુનિઃ ॥

તતઃ પરાવસુર્દૃષ્ટ્વા ભ્રાતરં સમુપસ્થિતમ્ ।
બૃહદ્દ્યુમ્નમુવાચેદં વચનં હર્ષગદ્ગદમ્ ॥

એષ તે બ્રહ્મહા યજ્ઞં મા દ્રષ્ટું પ્રવિશેદિતિ ।
બ્રહ્મહા પ્રેક્ષિતેનાપિ પીડયેત્ત્વામસંશયમ્ ॥
લોમશ ઉવાચ ।

તચ્છ્રુત્વૈવ તદા રાજા પ્રેષ્યાનાહ સ વિટ્્પતે । પ્રેષ્યૈરુત્સાર્યમાણસ્તુ રાજન્નર્વાવસુસ્તદા ।
ન મયા બ્રહ્મહત્યેયં કૃતેત્યાહ પુનઃપુનઃ ॥

ઉચ્યમાનોઽસકૃત્પ્રેષ્યૈર્બ્રહ્મહા ઇતિ ભારત । નૈવસ્મ પ્રતિજાનામિ બ્ર્હમહત્યાં સ્વયન્કૃતામ્ ।
મમ ભ્રાત્રા કૃતમિદં મયા સ પરિમોક્ષિતઃ ॥

સ તથા પ્રવદન્ક્રોધાત્તૈશ્ચ પ્રેષ્યૈઃ પ્રભાષિતઃ ।
તૂષ્ણીં જગામ બ્રહ્મર્ષિર્વનમેવ મહાતપાઃ ॥

ઉગ્રં તપઃ સમાસ્થાય દિવાકરમથાશ્રિતઃ ।
રહસ્યવેદં કૃતવાન્સૂર્યસ્ય દ્વિજસત્તમઃ ॥

મૂર્તિમાંસ્તં દદર્શાથ સ્વયમગ્રભુગવ્યયઃ ॥ 3-140-19અપ્રીતાસ્તસ્યાભવન્દેવાઃ કર્મણાઽર્વાવસોર્નૃપ । તં તે પ્રવરયામાસુર્નિરાસુશ્ચ પરાવસુમ્ ॥

તતો દેવા વરં તસ્મૈ દદુરગ્નિપુરોગમાઃ ॥

સ ચાપિ વરયામાસ પિતુરુત્થાનમાત્મનઃ ।
અનાગસ્ત્વં તતો ભ્રાતુઃ પિતુશ્ચાસ્મરણં વધે ॥

ભરદ્વાજસ્ય ચોત્થાનં યવક્રીતસ્ય ચોભયોઃ ।
પ્રતિષ્ઠાં ચાપિ વેદસ્ય સૌરસ્ય દ્વિજસત્તમઃ ॥

એવમસ્ત્વિતિ તં દેવાઃ પ્રોચુશ્ચાપિ વરાન્દદુઃ ।
તતઃ પ્રાદુર્બભૂવુસ્તે સર્વ એવ યુધિષ્ઠિર ॥

અથાબ્રવીદ્યવક્રીતો દેવાનગ્નિપુરોગમાન્ ।
સમધીતં મયા બ્રહ્મ વ્રતાનિ ચરિતાનિ ચ ॥

કથં ચ રૈભ્યઃ શક્તો મામદીયાનં તપસ્વિનમ્ ।
તથાયુક્તેન વિધિના નિહન્તુમમરોત્તમાઃ ॥
દેવા ઊચુઃ ।

મૈવં કૃથા યવક્રીત યથા વદસિ વૈ મુને ।
ઋતે ગુરુમધીતા હિ સ્વયં વેદાસ્ત્વયા પુરા ॥

અનન તુ ગુરૂનદુઃખાત્તોષયિત્વાઽત્મક્રમણા ।
કાલેન મહતા ક્લેશાદ્બ્રહ્માધિગતમુત્તમમ્ ॥
લોમશ ઉવાચ ।

યવક્રીતમથોક્ત્વૈવં દેવાઃ સાગ્નિપુરોગમાઃ ।
સઞ્જીવયિત્વા તાન્સર્વાન્પુનર્જગ્મુસ્ત્રિવિષ્ટપમ્ ॥

તતો વૈ સ યવક્રીતો બ્રહ્મચર્યં ચચાર હ ।
અષ્ટાદશ ચ વર્ષાણિ ત્રિંશતં ચ યુધિષ્ઠિર ॥

આસ્રમસ્તસ્ય પુણ્યોઽયં સદાપુષ્પફલદ્રુમઃ । અત્રોષ્ય રાજશાર્દૂલ સર્વપાપૈઃ પ્રભોક્ષ્યસે ॥