મહાભારત · અધ્યાય 3.120
પ્રભાસતીર્થમાસાદ્યપાણ્ડવા વૃષ્ણયસ્તથા ।
કિમકુર્વન્કથાશ્ચૈષાં કાસ્તત્રાસંસ્તપોધન ॥
તે હિ સર્વે મહાત્માનઃ સર્વશાસ્ત્રવિશારદાઃ ।
વૃષ્ણયઃ પાણ્ડવાશ્ચૈવ સુહૃદશ્ચપરસ્પરમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।
પ્રભાસતીર્થં સમ્પ્રાપ્ય પુણ્યં તીર્થં મહોદધેઃ ।
વૃષ્ણયઃ પાણ્ડવાન્વીરાઃ પરિવાર્યોપતસ્થિરે ॥
તતો ગોક્ષીરકુન્દેન્દુમૃણઆલરજતપ્રભઃ ।
વનમાલી હલી રામો બભાષે પુષ્કરેક્ષણમ્ ॥
ન કૃષ્ણ ધર્મશ્ચરિતો ભવાય જન્તોરધર્મશ્ચ પરાભવાય ।
યુધિષ્ઠિરો યત્રજટી મહાત્મા વનાશ્રયઃ ક્લિશ્યતિ ચીરવાસાઃ ॥
દુર્યોધનશ્ચાપિ મહીં પ્રશાસ્તિ ન ચાસ્ય ભૂમિર્વિવરં દદાતિ ।
ધર્માદધર્મશ્ચરિતો વરીયા- નિતીવ મન્યેત નરોઽલ્પબુદ્ધિઃ ॥
દુર્યોધને ચાપિ વિવર્ધમાને યુધિષ્ઠિરે ચાસુખમાત્તરાજ્યે ।
હૃતસ્વરાજ્યાયતનાર્થભાર્યે દુર્યોધનેનાલ્પધિયા ચ પાર્થે । કિન્ન્વત્ર કર્તવ્યમિતિ પ્રજાભિઃ શઙ્કા મિથઃ સઞ્જનિતા નરાણામ્ ॥
અયં સ ધર્મપ્રભવો નરેન્દ્રો ધર્મે ધૃતઃ સત્યધૃતિઃ પ્રદાતા ।
ચલેદ્ધિ રાજ્યાચ્ચ સુખાચ્ચ પાર્થો ધર્માદપેતસ્તુ કથં વિવર્ધેત્ ॥
કથં નુ ભીષ્મશ્ચ કૃપશ્ચ વિપ્રો દ્રોણશ્ચ રાજા ચ કુલસ્ય વૃદ્ધઃ ।
પ્રવ્રાજ્ય પાર્થાન્સુમાપ્નુવન્તિ ધિક્પાપબુદ્ધીન્ભરતપ્રધાનાન્ ॥
કિન્નામ વક્ષ્યત્યવનિપ્રધાનઃ પિતૃડન્સમાગમ્ય પરત્ર પાપઃ ।
પુત્રેષુ સમ્યક્વરિતં મયેતિ પુત્રાનપાપાન્વ્યપરોપ્ય રાજ્યાત્ ॥
નાસૌ ધિયા સમ્પ્રતિ પશ્યતિ સ્મ કિન્નામ કૃત્વાઽહમચક્ષુરેવમ્ ।
જાતઃ પૃથિવ્યામિતિ પાર્થિવેષુ પ્રવ્રાજ્યકૌન્તેયમિતિ સ્મ રાજ્યાત્ ॥
નૂનં સમૃદ્ધાન્પિતૃલોકભૂમૌ ચામીકરાભાન્ક્ષિતિજાન્પ્રફુલ્લાન્ ।
વિચિત્રવીર્યસ્ય સુતઃ સપુત્રઃ કૃત્વા નૃશંસં વત પશ્યતિ સ્મ ॥
વ્યૂઢોત્તરાંસાન્પૃથુલોહિતાક્ષા- નિમામ્સ્મ પૃચ્છન્સ શૃણોતિ નૂનમ્ ।
પ્રાસ્થાપયદ્યત્સ વનં સશઙ્કો યુધિષ્ઠિરં સાનુજમાત્તશસ્ત્રમ્ ॥
યોઽયં પરષાં પૃતનાં સમૃદ્ધાં નિરાયુધો દીર્ઘભુજો નિહન્યાત્ ।
શ્રુત્વૈવ શબ્દં હિ વૃકોદરસ્ય મુઞ્ચન્તિ સૈન્યાનિ શકૃત્સમૂત્રમ્ ॥
સ ક્ષુત્પિપાસાધ્વકૃશસ્તરસ્વી સમેત્ય નાનાયુધબાણપાણિઃ ।
વને સ્મરન્વાસમિમં સુઘોરં શેષં ન કુર્યાદિતિ નિશ્ચિતં મે ॥
ન હ્યસ્ વીર્યેણ બલેન કશ્ચિ- ત્સમઃ પૃથિવ્યામપિ વિદ્યતેઽન્યઃ ।
સ શીતવાતાતપકર્શિતાઙ્ગો ન શેષમાજાવસુહૃત્સુ કુર્યાત્ ॥
પ્રાચ્યાં નૃપાનેકરથેન જિત્વા વૃકોદરઃ સાનુચરાન્રણેષુ ।
સ્વસ્ત્યાગમદ્યોઽતિરથસ્તરસ્વી સોયં વને ક્લિશ્યતિ ચીરવાસાઃ ॥
યઃ સિન્ધુકૂલે વ્યજયન્નૃદેવા- ન્સમાગતાન્દાક્ષિણાત્યાન્મહીપાન્ ।
તં પશ્યતેમં સહદેવમદ્ય તરસ્વિનં તાપસવેષરૂપમ્ ॥
યઃ પાર્થિવાનેકરથેન વીરો દિશં પ્રતીચીં પ્રત્નિયુદ્ધશૌણ્ડઃ ।
જિગ્યે રણે તં નકુલં વનેઽસ્મિ- ન્સમ્પશ્યતૈનં મલદિગ્ધગાત્રમ્ ॥
સત્રે સમૃદ્ધેઽતિરથસ્ય રાજ્ઞો વેદીતલાદુત્પતિતા સુતા યા ।
સેયં વને વાસમિમં સુદુઃખં કથં સહત્યદ્ય સતી સુખાર્હા ॥
ત્રિવર્ગમુખ્યસ્ સમીરણસ્ય દેવેશ્વરસ્યાપ્યથવાઽશ્વિનોશ્ચ ।
એષાં સુરાણાં તનયાઃ કથન્નુ વને ચરન્ત્યસ્તસુખાઃ સુખાર્હાઃ ॥
જિતે હિ ધર્મસ્ય સુતે સભાર્યે સભ્રાતૃકે સાનુચરે નિરસ્તે ।
દુર્યોધને ચાપિ વિવર્ધમાને કથં ન સીદત્યવનિઃ સશૈલા ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0