મહાભારત · અધ્યાય 3.115

તતઃ પ્રયાતઃ કૌશિક્યાઃ પાણ્ડવો જનમેજય ।
આનુપૂર્વ્યેણ સર્વાણિ જગામાયતનાન્યથ ॥

સ સાગરં સમાસાદ્ય ગઙ્ગાયાઃ સન્ગમે નૃપ ।
નદીશતાનાં પઞ્ચાનાં મધ્યે ચક્રે સમાપ્લવમ્ ॥

તતઃ સમુદ્રતીરેણ જગામ વસુધાધિપઃ ।
ભ્રાતૃભિઃ સહિતો વીરઃ કલિઙ્ગાન્પ્રતિ ભારત ॥
લોમશ ઉવાચ ।

એતે કલિઙ્ગાઃ કૌન્તેય યત્ર વૈતરણી નદી ।
યત્રાયજત ધર્મોપિ દેવાઞ્શરણમેત્ય વૈ ॥

ઋષિભિઃ સમુપાયુક્તં યજ્ઞિયં ગિરિશોભિતમ્ ।
ઉત્તરં તીરમેતદ્ધિ સતતં દ્વિજસેવિતમ્ ॥

સમેન દેવયાનેન પથા સ્વર્ગમુપેયુષઃ ।
અત્રવૈ ઋષયોઽન્યેઽપિ પુરા ક્રતુભિરીજિરે ॥

અત્રૈવ રુદ્રો રાજેન્દ્ર પશુમાદત્તવાન્મખે ।
પશુમાદાય રાજેન્દ્ર ભાગોયમિતિ ચાબ્રવીત્ ॥

હૃતે પશૌ તદા દેવાસ્તમૂચુર્ભરતર્ષભ ।
મા પરસ્વમભિદ્રોગ્ધા માધર્મ્યાન્નીનશઃ પથઃ ॥

સ્વયં યજ્ઞેશ્વરો ભૂત્વા કર્મણાં ફલદાયકઃ ।
યજ્ઞં વિહન્તું ભગવાન્નાર્હસે જગદીશ્વર ॥

ઇતિકલ્યાણરૂપાભિર્વાગ્ભિસ્તે રુદ્રમસ્તુવન્ ।
ઇષ્ટ્યા ચૈનં તર્પયિત્વા માનયાઞ્ચક્રિરે તદા ॥

તતઃ સ પશુમુત્સૃજ્ય દેવયાનેન જગ્મિવાન્ ।
તત્રાનુવંશો રુદ્રસ્યતં નિબોધ યુધિષ્ઠિર ॥

અયાતયામં સર્વેભ્યો ભાગેભ્યો ભાગમુત્તમમ્ ।
દેવાઃ સન્કલ્પયામાસુર્ભયાદ્રુદ્રસ્ય શાશ્વતમ્ ॥

ઇમાં ગાથામત્ર ગાયન્નપઃ સ્પૃશતિ યો નરઃ ।
દેવયાનોઽસ્ય પન્થાશ્ચ ચક્ષુષાઽભિપ્રકાશતે ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતો વૈતરણીં સર્વે પાણ્ડવા દ્રૌપદી તથા ।
અવતીર્ય મહાભાગાસ્તર્પયાઞ્ચક્રિરે પિતૃન્ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

ઉપસ્પૃશ્યેહ વિધિવદસ્યાં નદ્યાં તપોબલાત્ ।
માનુષાદસ્મિ વિષયાદપેતઃ પશ્ય લોમશ ॥

સર્વાલ્લોઁકાન્પ્રપશ્યામિ પ્રસાદાત્તવ સુવ્રત ।
વૈખાનસાનાં જપતામેષ શબ્દો મહાત્મનામ્ ॥
લોમશ ઉવાચ ।

ત્રિશતં વૈ સહસ્રાણિ યોજનાનાં યુધિષ્ઠિર ।
યત્રધ્વનિં શૃણોષ્યેનં તૂષ્ણીમાસ્સ્વ વિશામ્પતે ॥

એતત્સ્વયમ્ભુવો રાજન્વનં દિવ્યં પ્રકાશતે ।
યત્રાયજત રાજેન્દ્ર વિશ્વકર્મા પ્રતાપવાન્ ॥

યસ્મિન્યજ્ઞે હિ ભૂર્દત્તા કશ્યપાય મહાત્મને ।
સપર્વતવનોદ્દેશા દક્ષિણાર્થે સ્વયમ્ભુવા ॥

અવાસીદચ્ચ કૌન્તેય દત્તમાત્રા મહી તદા ।
ઉવાચ ચાપિ કુપિતા લોકશ્વરમિદં પ્રભુમ્ ॥

ન માં મર્ત્યાય ભગવન્કસ્મૈચિદ્દાતુમર્હસિ ।
પ્રદાનં મોઘમેતત્તે યાસ્યામ્યેષા રસાતલમ્ ॥

વિષીદન્તીં તુ તાં દૃષ્ટ્વા કશ્યપો ભગવાનૃષિઃ ।
પ્રસાદયામ્બભૂવાથ તતો ભૂમિં વિશામ્પતે ॥

તતઃ પ્રસન્ના પૃથિવી તપસા તસ્ય પાણ્ડવ ।
પુનરુન્નહ્ય સલિલાદ્દેદીરૂપાસ્થિતા બભૌ ॥

સૈષા પ્રકાશતે રાજન્વેદીસંસ્થાનલક્ષણા ।
આરુહ્યાત્ર મહારાજ વીર્યવાન્વૈ ભવિષ્યસિ ॥

સૈષા સાગરમાસ્રાદ્ય રાજન્વેદી સમાશ્રિતા ।
એતામારુહ્ય ભદ્રં તે ત્વમેકસ્તર સાગરમ્ ॥

અહં ચ તે સ્વસ્ત્યયનં પ્રયોક્ષ્યે યથા ત્વમેનામધિરોહસેઽદ્ય ।
સ્પૃષ્ટા હિ મર્ત્યેન તતઃ સમુદ્ર- મેષા વેદી પ્રવિશત્યાજમીઢ ॥

ઓન્નમો વિશ્વગુપ્તાય નમો વિશ્વપરાય તે ।
સાન્નિધ્યં કુરુ દેવેશ સાગરે લવણામ્ભસિ ॥

અગ્નિર્મિત્રો યોનિરાપોઽથ દેવ્યો વિષ્ણો રેતસ્ત્વમમૃતસ્ય નાભિઃ ।
એવં બ્રુવન્પાણ્ડવ સત્યવાક્યં વેદીમિમાં ત્વં તરસાઽધિરોહ ॥

અગ્નિશ્ચ તે યોનિરિડા ચ દેહો રેતોધા વિષ્ણોરમૃતસ્ય નાભિઃ ।
એવં બ્રુવન્પાણ્ડવ સત્યવાક્યં તતોઽવગાહેત પતિં નદીનામ્ ॥

અન્યથા હિ કુરુશ્રેષ્ઠ દેવયોનિરપામ્પતિઃ ।
કુશાગ્રેણાપિ કૌન્તેય ન સ્પ્રષ્ટવ્યો મહોદધિઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનો મહાત્મા યુધિષ્ઠિરઃ સાગરમભ્યગચ્છત્ ।
કૃત્વા ચ તચ્છાસનમસ્ય સર્વં મહેન્દ્રમાસાદ્ય નિશામુવાસ ॥