મહાભારત · અધ્યાય 2.93

દ્રૌપદ્યા વચનં શ્રુત્વા ચુકોપાથ ધનઞ્જયઃ ।
સ તદા ક્રોધતામ્રાક્ષ ઇદં વચનમબ્રવીત્ ॥

અયં તુ માં વારયતે ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ।
ઇત્યુક્ત્વા ક્રોધતામ્રાક્ષો ધનુરાદાય વીર્યવાન્ ॥

સવ્યસાચી સમુત્પત્ય તાઞ્છત્રૂન્સમુદૈક્ષત ।
ઉદ્યતં ફલ્ગુનં તત્ર દદૃશુઃ સર્વપાર્થિવાઃ ॥

યુગાન્તે સર્વલોકાંસ્તુ દહન્તમિવ પાવકમ્ ।
વીક્ષમાણં ધનુષ્પામિં હન્તુકામં મુહુર્મુહુઃ ॥

હન્તુકામં પશૂન્ક્રુદ્ધં રુદ્રં દક્ષક્રતૌ યથા ।
તથાભૂતં નરં દૃષ્ટ્વા વિષેદુસ્તત્ર માનવાઃ ॥

ધનઞ્જયસ્યવ વીર્યજ્ઞા નિરાશા જીવિતે તદા ।
મૃતભૂતા ભવન્સર્વે નેત્રૈરનિમિષૈરિવ ॥

અર્જુનં ધર્મપુત્રં ચ સમુદૈક્ષન્ત પાર્થિવાઃ ।
ક્રુદ્ધં તદાઽર્જુનં દૃષ્ટ્વા પૃથિવી ચ ચચાલ હ ॥

ખેચરાણિ ચ ભૂતાનિ વિત્રેસુર્વૈ ભયાર્દિતાઃ । નાદિત્યો વિરરાજાથ નાપિ વાન્તિ ચ મારુતાઃ ।

ન ચન્દ્રો ન ચ નક્ષત્રં દ્યૌર્દિશોન ન વિભાન્તિ હ ।
સર્વમાવિદ્ધમભવજ્જગત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્ ॥

ઉત્પતન્સ વભૌ પાર્તો દિવાકર ઇવામ્બરે ।

પાર્થં દૃષ્ટ્વા ક્રુદ્ધં કાલાન્તકયમોપમમ્ ।
ભીમસેનો મુદા યુક્તો યુદ્ધાયૈવ મનો દધે ॥

પાઞ્ચાલી ચ દદર્શાથ સુસઙ્ક્રુદ્ધં ધનઞ્જયમ્ ।
હન્તુકામં રિપૂન્મર્વાન્સુપર્ણમિવ પન્નગાન્ ॥

દુષ્પ્રેક્ષઃ સોઽભવત્ક્રુદ્ધો યુગાન્તાગ્નિરિવ જ્વલન્ ।
તં દૃષ્ટ્વા તેજસા યુક્તં વિવ્યધુઃ પુરવાસિનઃ ॥

ઉત્પતન્તં તુ વેગેન તતો દૃષ્ટ્વા ધનઞ્જયમ્ ।
જગ્રાહ સ તદા રાજા પુરુહૂતો યથા હરિમ્ ॥

ઉવાચ સ ઘૃણી જ્યેષ્ઠો ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ।
મા પાર્થ સાહસં કાર્ષીર્મા વિનાશં ગમેદ્યશઃ ॥

અહમેતાન્પાપકૃતો દ્યૂતજ્ઞાન્દગ્ધુમુત્સહે ।
કન્ત્ત્વસત્યગતિં દૃષ્ટ્વા ક્રોધો નાશમુપૈતિ મે ॥

ત્વમિમં જગતોઽર્થે વૈ કોપં સંયચ્છ પાણ્ડવ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

એવમુક્તસ્તદા રાજ્ઞા પાણ્ડવોઽથ ધનઞ્જયઃ ।
ક્રોધં સંશમયન્પાર્થો ધાર્તરાષ્ટ્રં પ્રતિ સ્થિતઃ ॥

તસ્મિન્વીરે પ્રશાન્તે તુ પાણ્ડવે ફલ્ગુને પુનઃ ।
સુસમ્પ્રહૃષ્ટમભવજ્જગત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્ ॥

વારિતં ચ તથા દૃષ્ટ્વા ભ્રાત્રા પાર્થં વૃકોદરઃ ।
બભૂવ વિમના રાજન્નભૂન્નિશ્શબ્દમત્ર વૈ ॥

તતો રાજ્ઞો ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય ગેહે ગોમાયુરુચ્ચૈર્વ્યાહરદગ્નિહોત્રે ।
તં રાસભાઃ પ્રત્યભાષન્ત રાજ- ન્સમન્તતઃ પક્ષિણશ્ચૈવ રૌદ્રાઃ ॥

તં વૈ શબ્દં વિદુરસ્તત્ત્વવેદી શુશ્રાવ ઘોરં સુબલાત્મજા ચ ।
ભીષ્મો દ્રોણો ગૌતમશ્ચાપિ વિદ્વાન્ સ્વસ્તિસ્વસ્તીત્યપિ ચૈવાહુરુચ્ચૈઃ ॥

તતો ગાન્ધારી વિદુરશ્ચાપિ વિદ્વાં- સ્તમુત્પાતં ઘોરમાલક્ષ્ય રાજ્ઞે ।
નિવેદયામાસતુરાર્તવત્તદા તતો રાજા વાક્યમિદં બભાષે ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ॥

હતોઽસિ દુર્યોધન મન્દબુદ્ધે યસ્ત્વં સભાયાં કુરુપુઙ્ગવાનામ્ ।
સ્ત્રિયં સમાભાષસિ દુર્વિનીત વિશેષતો દ્રૌપદીં ધર્મપત્નીમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

એવમુક્ત્વા ધૃતરાષ્ટ્રો મનીષી હિતાન્વેષી બાન્ધવાનામપાયાત્ । કૃષ્ણાં પાઞ્ચાલીમબ્રવીત્સાન્ત્વપૂર્વં

વિમૃશ્યૈતત્પ્રજ્ઞયા તત્ત્વબુદ્ધિઃ ॥
ધૃતરાષ્ટ ઉવાચ ॥
વરં વૃણીષ્વ પાઞ્ચાલિ મત્તો યદભિવાઞ્છસિ ।

વધૂનાં હિ વિશિષ્ટા મે ત્વં ધર્મપરમા સતી ॥
દ્રૌપદ્યુવાચ ॥

દદાસિ ચેદ્વરં મહ્યંવૃણોમિ ભરતર્ષભ ।
સર્વધર્માનુગઃ શ્રીમાનદાસોઽસ્તુ યુધિષ્ઠિરઃ ॥

મનસ્વિનમજાનન્તો મૈવં બ્રૂયુઃ કુમારકાઃ ।
એતં વૈ દાસપુત્રેતિ પ્રતિવિન્ધ્યં મમાત્મજમ્ ॥

રાજપુત્રઃ પુરા ભૂત્વા યથા નાન્યઃ પુમાન્ક્વચિત્ ।
લાલિતો દાસપુત્રત્વં પશ્યન્નશ્યેદ્ધિ ભારત ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ॥

એવં ભવતુ કલ્યાણિ યથા ત્વમભિભાષસે । દ્વિતીયં તે વરં ભદ્રે દદાનિ વરયસ્વ હ ।
મનો હિ મે વિતરતિ નૈકં ત્વં વરમર્હસિ ॥
દ્રૌપદ્યુવાચ ॥

સરથૌ સઘનુષ્કૌ ન ભીમસેનધનઞ્જયૌ ।
યમૌ ચ વરયે રાજન્નદાસાન્સ્વવશાનહમ્ ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ॥

તથાઽસ્તુ તે મહાભાગે યથા ત્વં નન્દિનીચ્છસિ । તૃતીયં વરયાસ્મત્તો નાસિ દ્વાભ્યાં સુસંસ્કૃતા ।

ત્વં હિ સર્વસ્નુષાણાં મે શ્રેયસી ધર્મચારિણી ॥
દ્રૌપદ્યુવાચ ।

લોભો ધર્મસ્ય નાશાય ભગવન્નાહમુત્સહે ।
અનર્હા વરમાદાતું તૃતીયં રાજસત્તમ ॥

એકામાહુર્વૈશ્યવરં દ્વૌ તુ ક્ષત્રસ્ત્રિયો વરૌ ।
ત્રયસ્તુ રાજ્ઞો રાજેન્દ્ર બ્રાહ્મણસ્ય શતં વરાઃ ॥

પાપીયાંસ ઇમે ભૂત્વા સન્તીર્ણાઃ પતયો મમ ।
વેત્સ્યન્તિ ચૈવ ભદ્રાણિ રાજન્પુણ્યેન કર્મણા ॥