મહાભારત · અધ્યાય 2.91

પુરસ્તાત્કરણીયં મે ન કૃતં કાર્યમુત્તરમ્ ।
વિહ્વલાઽસ્મિ કૃતાઽનેન કર્ષતા બલિના બલાત્ ॥

અભિવાદં કરોમ્યેષાં કુરૂણાં કુરુસંસદિ ।
ન મે સ્યાદપરાધોઽયં તદિદં ન કૃતં મયા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

સા તેન ચ સમાધૂતા દુઃખેન ચ તપસ્વિની ।
પતિતા વિલલાપેદં સભાયામતથોચિતા ॥
દ્રૌપદ્યુવાચ ।

સ્વયંવરે યાસ્મિ નૃપૈદૃષ્ટા રઙ્ગે સમાગતૈઃ ।
ન દૃષ્ટપૂર્વા ચાન્યત્ર સાઽહમદ્ય સભાં ગતા ॥

યાં ન વાયુર્ન ચાદિત્યો દૃષ્ટવન્તૌ પુરા ગૃહે ।
સાઽહમદ્ય સભામધ્યે દૃષ્ટાસ્મિ જનસંસદિ ॥

યાં ન મૃષ્યન્તિ વાતેન સ્પૃશ્યમાનાં ગૃહે પુરા ।
સ્પૃશ્યમાનાં સહન્તેઽદ્ય પાણ્ડવાસ્તાં દૂરાત્મના ॥

મૃષ્યન્તિ કુરવશ્ચેમે મન્યે કાલસ્ય પર્યયમ્ ।
સ્નુષાં દુહિતરં ચૈવ ક્લિશ્યમાનામનર્હતીમ્ ॥

કિન્ન્વતઃ કૃપણં ભૂયો યદહં સ્ત્રી સતી શુભા ।
સભામધ્યં વિગાહેઽદ્ય ક્વ નુ ધર્મો મહીક્ષિતામ્ ॥

ધર્મ્યં સ્ત્રિયં સભાં પૂર્વે ન નયન્તીતિ નઃ શ્રુતમ્ ।
સ નષ્ટઃ કૌરવેયેષુ પૂર્વો ધર્મઃ સનાતનઃ ॥

કથં હિ ભાર્યા પાણ્ડુનાં પાર્ષતસ્ય સ્વસા સતી ।
વાસુદેવસ્ય ચ સખી પાર્થિવાનાં સભામિયામ્ ॥

તામિમાં ધર્મરાજસ્ય ભાર્યાં સદૃશવર્ણજામ્ । બ્રૂત દાસીમદાસીં વા તત્કરિષ્યામિ કૌરવાઃ ।

અયં માં સુદૃઢં ક્ષુદ્રઃ કૌરવાણાં યશોહરઃ । ક્લિશ્નાતિ નાહં તત્સોઢું ક્ષુદ્રઃ કૌરવાણાં યશોહરઃ ।

જિતાં વાઽપ્યજિતાં વાપિ મન્યધ્વં માં યથા નૃપાઃ ।
તથા પ્રત્યુક્તમિચ્છામિ તત્કરિષ્યામિ કૌરવાઃ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ॥

ઉક્તવાનસ્મિ કલ્યાણિ ધર્મસ્ય પરમા ગતિઃ ।
લોકે ન શક્યતે જ્ઞાતુમપિ વિજ્ઞૈર્મહાત્મભિઃ ॥

બલવાંશ્ચ યથા ધર્મં લોકે પશ્યતિ પુરુષઃ ॥
સ ધર્મો ધર્મવેલાયાં ભવત્યભિહતઃ પરઃ ॥

ન વિવેક્તું ચ તે પ્રશ્નમિમં શક્નોમિ નિશ્ચયાત્ ।
સૂક્ષ્મત્વાદ્ગહનત્વાચ્ચ કાર્યસ્યાસ્ય ચ ગૌરવાત્ ॥

નૂનમન્તઃ કુલસ્યાસ્ય ભવિતા ન ચિરાદિવ ।
તથા હિ કુરવઃ સર્વે લોભમોહપરાયણાઃ ॥

કુલેષુ જાતાઃ કલ્યાણિ વ્યસનૈરાહતા ભૃશમ્ ।
ધર્મ્યાન્માર્ગાન્ન ચ્યવન્તે યેષાં નસ્ત્વં બધૂઃ સ્થિતા ॥

ઉપપન્નં ચ પાઞ્ચાલિ તવેદં વૃત્તમીદૃશમ્ ।
યત્કૃચ્છ્રમપિ સમ્પ્રાપ્તા ધર્મમેવાન્વવેક્ષસે ॥

એતે દ્રોણાદયશ્ચૈવ વૃદ્ધા ધર્મવિદો જનાઃ ।
શૂન્યૈઃ શરીરૈસ્તિષ્ઠન્તિ ગતાસવ ઇવાનતાઃ ॥

યુધિષ્ઠિરસ્તુ પ્રશ્નોઽસ્મિન્પ્રમાણમિતિ મે મતિઃ ।
અજિતાં વા જિતાં વેતિ સ્વયં વ્યાખ્યાતુમર્હતિ ॥