મહાભારત · અધ્યાય 2.87

પરેષામેવ યશસા શ્લોઘસે ત્વં સદા ક્ષત્તઃ કુત્સયન્ધાર્તરાષ્ટ્રાન્ ।
જાનીમહે વિદુર યત્પ્રિયસ્ત્વં બાલાનિવાસ્માનવમન્યસે નિત્યમેવ ॥

સ વિજ્ઞેયઃ પુરુષોઽન્યત્રકામો નિન્દાપ્રશંસે હિ તથા યુનક્તિ ।
જિહ્વાઽત્મનો હૃદયસ્થં વ્યનક્તિ જાનીમહે ત્વન્મનસઃ પ્રાતિકૂલ્યમ્ ॥

ઉત્સઙ્ગે ચ વ્યાલ ઇવાહિતોઽસિ માર્જરવત્પોષકં ચોપહંસિ ।
ભર્તૃઘ્નં ત્વાં ન હિ પાપીય આહુ- સ્તસ્માત્ક્ષત્તઃ કિં ન બિભેષિ પાપાત્ ॥

જિત્વા શત્રૂન્ફલમાપ્તં મહદ્વૈ માઽસ્માન્ક્ષત્તઃ પરુષામીહ વોચઃ ।
દ્વિષદ્ભિસ્ત્વં સમ્પ્રયોગાભિનન્દી મુહુર્દેષં યાસિ નઃ સમ્પ્રયોગાત્ ॥

અમિત્રતાં યાતિ નરોઽક્ષમં બ્રુવ- ન્નિગૂહતે ગુહ્યમમિત્રસંસ્તવે ।
તદાશ્રિતોઽપત્રપ કિં નુ બાધસે યદિચ્છસિ ત્વં તદિહાભિભાષતસે ॥

મા નોઽવમંસ્થા વિદ્ય માનસ્તવેદં શિક્ષસ્વ બુદ્ધિં સ્થવિરાણાં સકાશાત્ ।
યશો રક્ષસ્વ વિદુર સમ્પ્રણીતં મા વ્યાપૃતઃ પરકાર્યેશુ ભૂસ્ત્વમ્ ॥

અહં કર્તેતિ વિદૂર મા ચ મંસ્થા મા નો નિત્યં પરુષાણીહ વોચઃ ।
ન ત્વાં પૃચ્છામિ વિદુર યદ્ધિતં મે સ્વસ્તિ ક્ષત્તર્મા તિતિક્ષૂન્ ક્ષિણ્ ત્વમ્ ॥

એકઃ શાસ્તા ન દ્વિતીયોઽસ્તિ શાસ્તા ગર્ભે શયાનં પુરુષં શાસ્તિ શાસ્તા ।
તેનાનુશિષ્ટઃ પ્રવણાદિવામ્ભો યથા નિયુક્તોઽસ્તિ તથા ભવામિ ॥

ભિનત્તિ શિરસા શૈલમહિં ભોજયતે ચ યઃ । ધીરેવ કુરુતે તસ્ય કાર્યાણામનુશાસનમ્ ।
યો બલાદનુશાસ્તીહ સોઽમિત્રં તેન વિન્દતિ ॥

મિત્રતામનુવૃત્તં તુ સમુપેક્ષત્યપણ્ડિતઃ । દીપ્ય યઃ પ્રદીપ્તાગ્નિં પ્રાચ્કિરં નાભિધાવતિ ।
ભસ્માપિ ન સ વિન્દેત શિષ્ટં ક્વચન ભારત ॥

ન વાસયેત્પારવર્ગ્યં દ્વિષન્તં વિશેષતઃ ક્ષત્તરહિતં મનુપ્યમ્ ।
સ યત્રેચ્છસિ વિદુર તત્ર ગચ્છ સુસાન્ત્વિતા હ્યસતી સ્ત્રી જહાતિ ॥
વિદુર ઉવાચ ॥

એતાવતા પુરુષં યે ત્યજન્તિ તેષાં સખ્યમન્તવદ્બ્રૂહિ રાજન્ ।
રાજ્ઞાં હિ ચિત્તાનિ પરિપ્લુતાનિ સાન્ત્વં દત્વા મુસલૈર્ઘાતયન્તિ ॥

અબાલત્વં મન્યસે રાજપુત્ર બાલોઽહમિત્યેવ સુમન્દબુદ્ધે ।
યઃ સૌહૃદે પુરુષં સ્થાપયિત્વા પશ્ચાદેનં દૂષયતે સ બાલઃ ॥

ન શ્રેયસે નીયતે મન્દબુદ્ધિઃ સ્ત્રી શ્રોત્રિયસ્યેવ ગૃહે પ્રદુષ્ટા ।
ધ્રુવં ન રોચેદ્ભરતર્ષભસ્ય પતિઃ કુમાર્યા ઇવ ષષ્ટિવર્ષઃ ॥

અતઃ પ્રિયં ચેદનુકાઙ્ક્ષસે ત્વં સર્વેષુ કાર્યેષુ હિતાહિતેષુ
સ્ત્રિયશ્ચ રાજઞ્જડપઙ્ગુકાંશ્ચ પૃચ્છ ત્વં વૈ તાદૃશાંશ્ચૈવ સર્વાન્ ॥

લભ્યતે ખલુ પાપીયાન્નરોઽનુ પ્રિયવાગિહ । અપ્રિયસ્ય હિ પથ્યસ્ય વક્તા શ્રોતા ચ દુર્લભઃ

યસ્તુ ધર્મપરશ્ચ સ્યાદ્ધિત્વા ભર્તુઃ પ્રિયાપ્રિયે ।
અપ્રિયાણ્યાહ પથ્યાનિ તેન રાજા સહાયવાન્ ॥

અવ્યાધૈજં કટુજં તીક્ષ્ણમુષ્ણં યશોમુષં પરુષં પૂતિગન્ધિમ્ ।
સતાં પેયં યન્ન પિબન્ત્યસન્તો મન્યું મહારાજ પિબ પ્રશામ્ય ॥

વૈચિત્રવીર્યસ્ય યશો ધનં ચ વાઞ્છામ્યહં સહપુત્રસ્ય શશ્વત્ ।
યથા તથા તેઽસ્તુ નમશ્ચતેઽસ્તુ મમાપિ ચ સ્વસ્તિ દિશન્તુ વિપ્રાઃ ॥

આશીવિષાન્નેત્રવિષાન્કોપયેન્ન ચ પણ્ડિતઃ ।
એવં તેઽહં વદામીદં પ્રયતઃ કુરુનન્દન ॥