મહાભારત · અધ્યાય 2.86

એવં પ્રવર્તિતે દ્યૂતે ઘોરે સર્વાપહારિણિ ।
સર્વસંશયનિર્મોક્તા વિદુરો વાક્યમબ્રવીત્ ॥

મહારાજ વિજાનીહિ યત્ત્વાં વક્ષ્યામિ ભારત ।
મુમૂર્ષોરૌષધમિવ ન રોચેતાપિ તે શ્રુતમ્ ॥

યદ્વૈ પુરા જાતમાત્રો રુરાવ ગોમાયુવદ્વિસ્વરં પાપચેતાઃ ।
દુર્યોધનો ભારતાનાં કુલઘ્નઃ સોઽયં યુક્તો ભવતાં કાલહેતુઃ ॥

ગૃહે વસન્તં ગોમાયું ત્વં વૈ મોહાન્ન બુધ્યસે ।
દુર્યોધનસ્ય રૂપેણ શૃણુ કાવ્યાં ગિરં મમ ॥

મધુ વૈ માધ્વિકો લબ્ધ્વા પ્રપાતં નૈવ બુધ્યતે ।
આરુહ્ય તં મજ્જતિ વા પતનં ચાધિગચ્છતિ ॥

સોઽયં મત્તોઽક્ષદ્યૂતેન મધુવન્ન પીરક્ષતે ।
પ્રપાતં બુધ્યતે નૈવ વૈરં કૃત્વા મહારથૈઃ ॥

વિદિતં મે મહાપ્રાજ્ઞ ભોજેષ્વેવાસમઞ્જસમ્ ।
પુત્રં સન્ત્યક્તવાન્પૂર્વં પૌરાણાં હિતકામ્યયા ॥

અન્ધકા યાદવા ભોજાઃ સમેતાઃ કંસમત્યજન્ ।
નિયોગાત્તુ હતે તસ્મિન્કૃષ્ણેનામિત્રઘાતિના ॥

એવં તે જ્ઞાતયઃ સર્વે મોદમાનાઃ શતં સમાઃ ।
ત્વન્નિયુક્તઃ સવ્યસાચી નિગૃહ્ણાતુ સુયોધનમ્ ॥

નિગ્રહાદસ્ય પાદસ્ય મોદન્તાં કુરવઃ સુખમ્ । કાકેનેમાંશ્ચિત્રવર્હાઞ્શાર્દૂલાન્ક્રોષ્ટુકેન ચ ।
ક્રીણીષ્વ પાણ્ડવાન્રાજન્મા મજ્જીઃ શોકસાગરે ॥

ત્યજેત્કુલાર્થે પુરુષં ગ્રામસ્યાર્થે કુલં ત્યજેત્ ।
ગ્રામં જનપદસ્યાર્થે આત્માર્થે પૃથિવીં ત્યજેત્ ॥

સર્વજ્ઞઃ સર્વભાવજ્ઞઃ સર્વશત્રુભયઙ્કરઃ ।
ઇતિ સ્મ ભાષતે કાવ્યો જમ્ભત્યાગે મહાઽસુરાન્ ॥

હિરણ્યષ્ઠીવિનઃ કાંશ્ચિત્પક્ષિણો વનગોચરાન્ । ગૃહે કિલ કૃતાવાસાઁલ્લોભાદ્રાજા ન્યપીડયત્ ।
સ ચોપભોગલોભાન્ધો હિરણ્યાર્થી પરન્તપ ॥

આયતિં ચ તદાત્વં ચ ઉભે સદ્યો વ્યનાશયત્ ।
તદર્થકામસ્તદ્વત્ત્વં માદ્રુહઃ પાણ્ડવાન્નૃપ ॥

મોહાત્મા તપ્સ્યસે પશ્ચાત્પત્રિહા પુરુષો યથા ।
જાતઞ્જાતં પાણ્ડવેભ્યઃ પુષ્પમાદત્સ્વ ભારત ॥

માલાકાર ઇવારામે સ્નેહં કુર્વન્પુનઃ પુનઃ । વૃક્ષાનઙ્ગારકારીવ મૈનાદ્યાક્ષીઃ સમૂલકાન્ ।
મા ગમઃ સમુતામાત્યઃ સબલશ્ચ યમક્ષયમ્ ॥

સમવેતાન્હિ કઃ પાર્થાન્પ્રતિયુધ્યેત ભારત ।
મરુદ્ભિઃ સહિતો રાજન્નપિ સાક્ષાન્મરુત્પતિઃ ॥

દ્યૂતં મૂલં કલહસ્યાભ્યુપૈતિ મિથો ભેદં મહતે દારુણાય ।
તદા સ્થિતોઽયં ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રો દુર્યોધનઃ સૃજતે વૈરમુગ્રમ્ ॥

પ્રાતિપેયાઃ શાન્તનવા ભીમસેનાઃ સબાહ્નિકાઃ ।
દુર્યોધનાપરાધેન કૃચ્છ્રં પ્રાપ્સ્યન્તિ સર્વશઃ ॥

દુર્યોધનો મદેનૈવ ક્ષેમં વ્યપોહતિ ।
વિષાણં ગૌરિવ મદાત્સ્વયમારુજતેત્મનઃ ॥

યશ્ચિત્તમન્વેતિ પરસ્ય રાજન્ વીરઃ કવિઃ સ્વામવમત્ય દૃષ્ટિમ્ ।
નાવં સમુદ્ર ઇવ બાલનેત્રા- મારુહ્ય ઘોરે વ્યસને નિમજ્જેત્ ॥

દુર્યોધનો ગ્લહતે પાણ્ડવેન પ્રીયાયસે ત્વં જયતીતિ તચ્ચ ।
અતિનર્મા જાયતે સમ્પ્રહારો યતો વિનાશઃ સમુપૈતિ પુંસામ્ ॥

આકર્ષસ્તેઽવાક્ફલઃ સુપ્રણીતો હૃદિ પ્રૌઢો મન્ત્રપદઃ સમાધિઃ ।
યુધિષ્ઠિરેણ કલહસ્તવાય- મચિન્તિતોઽભિમતઃ સ્વબન્ધુના ॥

પ્રાતિપેયાઃ શાન્તનવાઃ શૃણુધ્વં કાવ્યાં વાચં સંસદિ કૌરવાણામ્ ।
વૈશ્વાનરં પ્રજ્વલિતં સુઘોરં મા યાસ્યધ્વં મન્દમનુપ્રપન્નઃ ॥

યદા મન્યું પાણ્ડવોઽજાતશત્રુ- ર્ન સંયચ્છેદક્ષમદાભિભૂતઃ ।
વૃકોદરઃ સવ્યસાચી યમૌ ચ કોઽત્ર દ્વીપઃ સ્યાત્તુમુલે વસ્તદાનીમ્ ॥

મહારાજ પ્રભવસ્ત્વં ધનાનાં પુરા દ્યૂતાન્મનસા યાવદિચ્છેઃ ।
બહુવિત્તાન્પાણ્ડવાંશ્ચેજ્જયસ્ત્વં કિં તે તત્સ્યાદ્વસુ વિન્દેહ પાર્થાન્ ॥

જાનીમહે દેવિતં સૌબલસ્ય વેદ દ્યૂતે નિકૃતિં પાર્વતીયઃ ।
યતઃ પ્રાપ્તઃ શકુનિસ્તત્ર યાતુ મા યૂયુધો ભારત પાણ્ડવેયાન્ ॥