મહાભારત · અધ્યાય 2.85

ઉપોહ્યમાને દ્યૂતે તુ રાજાનઃ સર્વ એવ તે ।
ધૃતરાષ્ટ્રં પુરસ્કૃત્ય વિવિશુસ્તાં સભાં તતઃ ॥

ભીષ્મો દ્રોણઃ કૃપશ્ચૈવ વિદુરશ્ચ મહામતિઃ ।
નાતિપ્રીતેન મનસા તેઽન્વવર્તન્ત ભારત ॥

તે દ્વન્દ્વશઃ પૃથચ્કૈવ સિંહગ્રીવા મહૌજસઃ ।
સિંહાસનાનિ ભૂરિણી વિચિત્રાણિ ચ ભેજિરે ॥

શુશુભે સા સભા રાજન્રાજભિસ્તૈઃ સમાગતૈઃ ।
દેવૈરિવ મહાભાગૈઃ સમવેતૈસ્ત્રિવિષ્ટપમ્ ॥

સર્વે વેદવિદઃ શૂરાઃ સર્વે ભાસ્વરમૂર્તયઃ ।
પ્રવર્તત મહારાજ સુહૃદ્દ્યૂતમનન્તરમ્ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥

અયં બુહધનો રાજન્સાગરાવર્તસમ્ભવઃ ।
મણિર્હારોત્તરઃ શ્રીમાન્કનકોત્તમભૂષણઃ ॥

એતદ્રાજન્મમ ધનં પ્રતિપાણોઽસ્તિ કસ્તવ ।
યેન માં ત્વં મહારાજ ધનેન પ્રતિદીવ્યસે ॥
દુર્યોધન ઉવાચ ॥

સન્તિ મે મણયશ્ચૈવ ધનાનિ સુબહૂનિ ચ ।
મત્સરશ્ચ ન મેઽર્થેષુ જયસ્વૈનં દુરોદરમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

તતો જગ્રાહ શકુનિસ્તાનક્ષાનક્ષતત્ત્વવિત્ ।
જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરમભાષત ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥

મત્ત કૈતકેનૈવ યજ્જિતોઽસ્મિ દુરોદરે ।
શકુને હન્ત દીવ્યામો ગ્લહમાનાઃ પરસ્પરમ્ ॥

સન્તિ નિષ્કસહસ્રસ્ય ભાણ્ડિન્યો ભરિતાઃ શુભાઃ । કોશો હિરણ્યમક્ષય્યં જાતરૂપમનેકશઃ ।
એતદ્રાજન્મમ ધનં તેન દીવ્યામ્યહં ત્વયા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

કૌરવાણાં કુલકરં જ્યેષ્ઠં પાણ્ડવમચ્યુતમ્ ।
ઇત્યુક્તઃ શકુનિઃ પ્રાહ જિતમિત્યેવ તં નૃપમ્ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥

અયં સહસ્રસમિતો વૈયાઘ્રઃ સુપ્રતિષ્ઠિતઃ ।
સુચક્રોપસ્કરઃ શ્રીમાન્કિઙ્કિણીજાલમણ્ડિતઃ ॥

સંહ્રાદનો રાજરથો ય ઇહાસ્માનુપાવહત્ ।
જૌત્રો રથવરઃ પુણ્યો મેઘસાગરનિઃ સ્વનઃ ॥

અષ્ટૌ યં કુરરચ્છાયાઃ સદશ્વા રાષ્ટ્રસમ્મતાઃ । વહન્તિ નૈષાં મુચ્યેત પદાદ્ભૂમિમુપસ્પૃશન્ ।
એતદ્રાજન્ધનં મહ્યં તેન દીવ્યામ્યહં ત્વયા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

એવં શ્રુત્વા વ્યવસિતો નિકૃતિં સમુપાશ્રિતઃ ।
જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરમભાષત ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥

શતં દાસીસહસ્રાણિ તરુણ્યો હેમભદ્રિકાઃ ।
કમ્બુકેયૂરધારિણ્યો નિષ્કકણ્ઠ્યઃ સ્વલઙ્કૃતાઃ ॥

મહાર્હમાલ્યાભરણાઃ સુવસ્ત્રાશ્ચન્દનોક્ષિતાઃ ।
મણીન્હેમ ચ બિભ્રત્યશ્ચતુઃષષ્ટિવિશારદાઃ ॥

અનુસેવાં ચરન્તીમાઃ કુશલા નૃત્તસામસુ । સ્નાતકાનામમાત્યાનાં રાજ્ઞાં ચ મમ શાસનાત્ ।
એતદ્રાજન્મમ ધનં તેન દીવ્યામ્યહં ત્વયા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

એતચ્છુત્વા વ્યવસિતો નિકૃતિં સમુપાશ્રિતઃ ।
જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરમભાષત ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

એતાવન્તિ ચ દાસાનાં સહસ્રાણ્યુત સન્તિ મે ।
પ્રદક્ષિણાનુલોમાશ્ચ પ્રાવારવસનાઃ સદા ॥

પ્રાજ્ઞા મેધાવિનો દાન્તા યુવાનો મૃષ્ટકુણ્ડલાઃ । પાત્રીહસ્તા દિવારાત્રમતિથીન્ભોજયન્ત્યુત ।
એતદ્રાજન્મમ ધનં તેન દીવ્યામ્યહં ત્વયા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

એતચ્છ્રુત્વા વ્યવસિતો નિકૃતિં સમુપાશ્રિતઃ ।
જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરભાષત ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥

સહસ્રસઙ્ખ્યા નગા મે મત્તાસ્તિષ્ઠન્તિ સૌબલ ।
હેમકક્ષાઃ કૃતાપીડાઃ પદ્મિનો હેમમાલિનઃ ॥

સુદાન્તા રાજવહનાઃ સર્વશબ્દક્ષમા યુધિ ।
ઈષાદન્તા મહાકાયાઃ સર્વે ચાષ્ટકરેણવઃ ॥

સર્વે ચ પુરભેત્તારો નવમેઘનિભા ગજાઃ ।
એતદ્રાજન્મમ ધનં તેન દીવ્યામ્યહં ત્વયા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

ઇત્યેવંવાદિનં પાર્થં પ્રહસન્નિવ સૌબલઃ ।
જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરમભાષત ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥

રથાસ્તાવન્ત એવેમે હેમદણ્ડાઃ પતાકિનઃ ।
હયૈર્વિનીતૈઃ સમ્પન્ના રથિભિશ્ચિત્રયોધિભિઃ ॥

એકૈકો હ્યત્ર લભતે સહસ્રપરમાં ભૃતિમ્ । યુધ્યતોઽયુધ્યતો વાપિ વેતનં માસકાલિકમ્ ।
એતદ્રાજન્મ ધનં તેન દીવ્યામ્યહં ત્વયા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

ઇત્યેવમુક્તે વચને કૃતવૈરો દુરાત્મવાન્ ।
જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરમભાષત ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥

અશ્વાંસ્તિત્તિરિકલ્માષાન્ગાન્ધર્વાન્હેમમાલિનઃ ।
દદૌ ચિત્રરથસ્તુષ્ટો યાંસ્તાન્ગાણ્ડીવધન્વને ॥

યુદ્ધે જિતઃ પરાભૂતઃ પ્રીતિપૂર્વમરિન્દમઃ ।
એતદ્રાજન્મમ ધનં તેન દીવ્યામ્યહં ત્વયા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

એતચ્છ્રુત્વા વ્યવસિતો નિકૃતિં સમુપાશ્રિતઃ ।
જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરમભાષત ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥

રથાનાં શકટાનાં ચ શ્રેષ્ઠાનાં ચાયુતાનિ મે ।
યુક્તાન્યેવ હિ તિષ્ઠન્તિ વાહૈરુચ્ચાવચૈસ્તથા ॥

એવં વર્ણસ્ય વર્ણસ્ય સમુચ્ચીય સહસ્રશઃ ।
યથા સમુદિતા વીરાઃ સર્વે વીરપરાક્રમાઃ ॥

ક્ષીરં પિબન્તસ્તિષ્ઠન્તિ ભુઞ્જાનાઃ શાલિતણ્ડુલાન્ । ષષ્ટિસ્તાનિ સહસ્રાણિ સર્વે વિપુલવક્ષસઃ ।
એતદ્રાજન્મમ ધનં તેન દીવ્યામ્યહં ત્વયા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

એતચ્છ્રત્વા વ્યવસિતો નિકૃતિ સમુપાશ્રિતઃ ।
જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરમભાષત ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

તામ્રલોહૈઃ પરિવૃતા નિધયો યે ચતુઃ શતાઃ ।
પઞ્ચદ્રૌણિક એકૈકઃ સુવર્ણસ્યાહતસ્ય વૈ ॥

જાતરૂપસ્ય મુખ્યસ્ય નાર્ઘો યસ્ય હિ ભારત ।
એતદ્રાજન્મમ ધનં તેન દીવ્યામ્યહં ત્વયા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

એતચ્છ્રુત્વા વ્યવસિતો નિકૃતિં સમુપાશ્રિતઃ ।
જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરમભાપતઃ ॥