મહાભારત · અધ્યાય 2.82

યાં ત્વમેતાં શ્રિયં પાણ્ડુપુત્રે યુધિષ્ઠિરે ।
તપ્યસે તાં હરિષ્યામિ દ્યૂતેન જયતાં વર ॥

આહૂયતાં પરં રાજન્કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ।
અગત્વા સંશયમહમયુદ્ધ્વા ચ ચમૂમુખે ॥

અક્ષાન્ક્ષિપન્નક્ષતઃ સન્વિદ્વાનવિદુષો જયે ।
ગ્લહાન્ધનૂંષિ મે વિદ્ધિ શરાનક્ષાંશ્ચ ભારત ॥

અક્ષાણાં હૃદયં મે જ્યાં રથં વિદ્ધિ મમાસ્ફુરમ્ ॥
દુર્યોધન ઉવાચ ।

અયમુત્સહતે રાજચ્છ્રિયમાહર્તુમક્ષવિત્ ।
દ્યૂતેન પાણ્ડુપુત્રેભ્યસ્તદનુજ્ઞાતુમર્હસિ ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ।

સ્થિતોઽસ્મિ શાસને ભ્રાતુર્વિદુરસ્ય મહાત્મનઃ ।
તેન સઙ્ગમ્ય વેત્સ્યામિ કાર્યસ્યાસ્ય વિનિશ્ચયમ્ ॥
દુર્યોધન ઉવાચ ॥

કૃષ્ણાદભ્યાધિકઃ સોઽપિ ક્ષત્તા બોદ્ધા વિશામ્પતે ।
કેવલં ધર્મમેવાહ ન તદ્વિજયસાધકમ્ ॥

જયશ્ચ ધર્મતોપેતસ્તથૈવ ભરતર્ષભ ।
તસ્માદ્વિનયતો જેતા તાવુભૌ ચ વિરોધિનૌ ॥

વ્યપનેષ્યતિ તે બુદ્ધિં વિદુરો મુક્તસંશયઃ ।
પાણ્ડવાનાં હિતે યુક્તો ન તથા મમ કૌરવ ॥

નારભેતાન્યસામર્થ્યાત્પુરુષઃ કાર્યમાત્મનઃ ।
મતિસામ્યં દ્વયોર્નાસ્તિ કાર્યેષુ કુરુનન્દન ॥

ભયં પરિહરન્મત્ત આત્માનં પરિપાલયન્ ।
વર્ષાસુ ક્લિન્નવટવત્તિષ્ઠન્નૈવાવસીદતિ ॥

ન વ્યાધયો નાપિ યમઃ પ્રાપ્તું શ્રેયઃ પ્રતીક્ષતે ।
યાવદેવ ભવેત્કલ્પસ્તાવચ્છ્રેયઃ સમાચરેત્ ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ॥

સર્વથા પુત્ર બલિભિર્વિગ્રહો મે રોચતે ।
વૈરં વિકારં સૃજતિ તદ્વૈ શસ્ત્રમનાયસમ્ ॥

અનર્થમર્થં મન્યસે રાજપુત્ર સઙ્ગ્રન્થનં કલહસ્યાતિયાતિ ।
તદ્વૈ પ્રવૃત્તં તુ યથાકથઞ્ચિત્ સૃજેદસીન્નિશિતાન્સાયકાંશ્ચ ॥
દુર્યોધન ઉવાચ ॥

દ્યૂતે પુરાણૈર્વ્યવહારઃ પ્રણીત- સ્તત્રાત્યયો નાસ્તિ ન સમ્પ્રહારઃ ।
તદ્રોચતાં શકુનેર્વાક્યમદ્ય સભાં ક્ષિપ્રં ત્વમિહાજ્ઞાપયસ્વ ॥

સ્વર્ગદ્વારં દીવ્યતાં નો વિશિષ્ટં તદ્વર્તિનાં ચાપિ તથૈવ યુક્તમ્ ।
ભવેદેવં હ્યાત્મના તુલ્યમેવ દુરોદરં પાણ્ડવૈસ્ત્વં કુરુષ્વ ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ।

વાક્યં ન મે રોચતે યત્ત્વયોક્તં યત્તે પ્રિયં તત્ક્રિયતાં નરેન્દ્ર ।
પશ્ચાત્તપ્સ્યસે તદુપાક્રમ્ય વાક્યં ન હીદૃશં ભાવિ વચો હિ ધર્મ્યમ્ ॥

દૃષ્ટં હ્યેતદ્વિદુરેણૈ સર્વં વિપશ્ચિતા બુદ્ધિવિદ્યાનુગેન ।
તદેવૈતદવશસ્યાભ્યુપૈતિ મહદ્ભયં ક્ષત્રિયજીવઘાતિ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

એવમુક્ત્વા ધૃતરાષ્ટ્રો મનીષી દૈવં મત્વા પરમં દુસ્તરં ચ ।
શશાસોચ્ચૈઃ પુરુષાન્પુત્રવાક્યે સ્થિતો રાજા દૈવસમ્મૂઢચેતાઃ ॥

સહસ્રસ્તમ્ભાં હેમવૈદૂર્યચિત્રાં શતદ્વારાં તોરણસ્ફાટિકાઢ્યામ્ ।
સભામગ્ર્યાં ક્રોશમાત્રાયતાં મે તદ્વિસ્તારામાશુ કુર્વન્તુ યુક્તાઃ ॥

શ્રુત્વા તસ્ય ત્વરિતા નિર્વિશઙ્કાઃ પ્રાજ્ઞા દક્ષાસ્તાં તદા ચક્રુરાશુ ।
સર્વદ્રવ્યાણ્યુપજહ્રુઃ સભાયાં સહસ્રશઃ શિલ્પિનશ્ચૈવ યુક્તાઃ ॥

કાલેનાલ્પેનાથ નિષ્ઠાં ગતાં તાં સભાં રમ્યાં બહુરત્નાં વિચિત્રામ્ ।
ચિત્રૈર્હૈમૈરાસનૈરભ્યુપેતા- માચખ્યુસ્તે તસ્ય રાજ્ઞઃ પ્રતીતાઃ ॥

તતો વિદ્વાન્વિદુરં મન્ત્રિમુખ્ય- મુવાચેદં ધૃતરાષ્ટ્રો નરેન્દ્રઃ ।
યુધિષ્ઠિરં રાજપુત્રં ચ ગત્વા મદ્વાક્યેન ક્ષિપ્રમિહાનયસ્વ ॥

સભેયં મે બહુરત્ના વિચિત્રા શય્યાસનૈરુપપન્ના મહાર્હૈઃ ।
સા દૃશ્યતાં ભ્રાતૃભિઃ સાર્ધમેત્ય મુહૃદ્દ્યૂતં વર્તતામત્ર ચેતિ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

મતમાજ્ઞાય પુત્રસ્ય ધૃતરાષ્ટ્રો નરાધિપઃ ।
મત્વા ચ દુસ્તરં દૈવમેતદ્રાજંશ્ચકાર હ ॥

અન્યાયેન તથોક્તસ્તુ વિદુરો વિદુષાં વરઃ ।
નાભ્યનન્દદ્વચો ભ્રાતુર્વચનં ચેદમબ્રવીત્ ॥
વિદુર ઉવાચ ॥

નાભિનન્દે નૃપતે પ્રૈષમેતં મૈવં કૃથાઃ કુલનાશાદ્બિભેમિ ।
પુત્રૈર્ભિન્નઃ કલહસ્તે ધ્રુવં સ્યા- દેતચ્છઙ્કે દ્યૂતકૃતે નરેન્દ્ર ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ।

નેહ ક્ષત્તઃ કલહસ્તપ્સ્યતે માં ન ચેદ્દૈવં પ્રતિલોમં ભવિષ્યત્ ।
છાત્રા તુ દિષ્ટસ્ય વશે કિલેદં સર્વં જગચ્ચેષ્ટતિ ન સ્વતન્ત્રમ્ ॥

તદદ્ય વિદુર પ્રાપ્ય રાજાનં મમ શાસનાત્ ।
ક્ષિપ્રમાનય દુર્ધર્ષં કુન્તીપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્ ॥