મહાભારત · અધ્યાય 2.81

યસ્ય નાસ્તિ નિજા પ્રજ્ઞા કેવલં તુ બહુશ્રુતઃ ।
ન સ જાનાતિ શાસ્ત્રાર્થં દર્વી સૂપરસાનિવ ॥

જાનન્વૈ મોહયતિ માં નાવિ નૌરિવ સંયતા ।
સ્વાર્થે કિં નાવધાનં તે ઉતાહો દ્વેષ્ટિ માં ભવાન્ ॥

ન સન્તીમે ધાર્તરાષ્ટ્રા યેષાં ત્વમનુશાસિતા ।
ભવિષ્યમર્થમાખ્યાસિ સર્વદા કૃત્યમાત્મનઃ ॥

પરનેયોઽગ્રણીર્યસ્ય સ માર્ગાન્પ્રતિમુહ્યતિ ।
પન્થાનમનુગચ્છેયુઃ કથં તસ્ય પદાનુગાઃ ॥

રાજન્પરિણતપ્રજ્ઞો વૃદ્ધસેવી જિતેન્દ્રિયઃ ।
પ્રતિપન્નાન્સ્વકાર્યેષુ સમ્મોહયસિ નો ભૃશમ્ ॥

લોકવૃત્તાદ્રાજવૃત્તમન્યદાહ બૃહસ્પતિઃ ।
તસ્માદ્રાજ્ઞાઽપ્રમત્તેન સ્વાર્થશ્ચિન્ત્યઃ સદૈવ હિ ॥

ક્ષત્રિયસ્ય મહારાજ જયે વૃત્તિઃ સમાહિતા ।
સ વૈ ધર્મસ્ત્વધર્મો વા સ્વવૃત્તૌ કા પરીક્ષણા ॥

પ્રકાલયેદ્દિશઃ સર્વાઃ પ્રતોદેનેવ સારથિઃ ।
પ્રત્યમિત્રશ્રિયં દીપ્તાં જિઘૃક્ષુર્ભરતર્ષભ ॥

પ્રચ્છન્નો વા પ્રકાશો વા યોગો યોઽરિં પ્રબાધતે ।
તદ્વૈ શસ્ત્રં શસ્ત્રવિદાં ન શસ્ત્રં છેદનં સ્મૃતમ્ ॥

શત્રુશ્ચૈવ હિ મિત્રં ચ ન લેખ્યં ન ચ માતૃકા ।
યો વૈ સન્તાપયતિ યં સ શત્રુઃ પ્રોચ્યતે નૃપ ॥

અસન્તોષઃ શ્રિયો મૂલં તસ્માત્તં કામયામ્યહમ્ ।
સમુચ્છ્રયે યો યતતે સ રાજન્પરમો નયઃ ॥

મમત્વં હિ ન કર્તવ્યમૈશ્વર્યે વા ધનેઽપિ વા ।
પૂર્વાવાપ્તં હરન્ત્યન્યે રાજધ્રમં હિ તં વિદુઃ ॥

અદ્રોહસમંય કૃત્વા ચિચ્છેદ નમુચેઃ શિરઃ ।
શક્રઃ સાઽભિમતા તસ્ય રિપૌ વૃત્તિઃ સનાતની ॥

દ્વાવેતૌ ગ્રસતે ભૂમિઃ સર્પો બિલશયાનિવ ।
રાજાનં ચાવિરોદ્ધારં બ્રાહ્મણં ચાપ્રવાસિનમ્ ॥

નાસ્તિ વૈ જાતિતઃ શત્રુઃ પુરુષસ્ય વિશામ્પતે ।
યેન સાધારણી વૃત્તિઃ સ શત્રુર્નેતરો જનઃ ॥

શત્રુપક્ષં સમૃધ્યન્તં યો મોહાત્સમુપેક્ષતે ।
વ્યાધિરાપ્યાયિત ઇવ તસ્ય મૂલં છિનત્તિ સઃ ॥

અલ્પોઽપિ હ્યરિરત્યર્થં વર્ધમાનઃ પરાક્રમૈઃ ।
વલ્મીકો મૂલજ ઇવ ગ્રસતે વૃક્ષમન્તિકાત્ ॥

આજમીઢ રિપોર્લક્ષ્મીર્મા તે રોચિષ્ટ ભારત ।
એષ ભારઃ સત્વવતાં ન યઃ શિરસિ ધિષ્ઠિતઃ ॥

જન્મવૃદ્ધિમિવાર્થાનાં યો વૃદ્ધિમાભિકાઙ્ક્ષતે ।
એધતે જ્ઞાતિષુ સ વૈ સદ્યો વૃદ્ધિર્હિ વિક્રમઃ ॥

નાપ્રાપ્ય પાણ્ડવૈશ્વર્યં સંશયો મે ભવિષ્યતિ ।
અવાપ્સ્યે વા શ્રિયં તાં હિ શયિષ્યે વા હતો યુધિ ॥

એતાદૃશસ્ય કિં મેઽદ્ય જીવિતેન વિશામ્પતે ।
વર્ધન્તે પાણ્ડવા નિત્યં વયં સ્વસ્થિરવૃદ્ધયઃ ॥