મહાભારત · અધ્યાય 2.78

યન્મયા પાણ્ડવોયાનાં દૃષ્ટં તચ્છૃણુ ભારત ।
આહૃતં ભૂમિપાલૈર્હિ વસુ મુખ્યં તતસ્તતઃ ॥

નાવિદં મૂઢમાત્માનં દૃષ્ટ્વાહં તદરેર્ધનમ્ ।
ફલતો ભૂમિતો વાઽપિ પ્રતિપદ્યસ્વ ભારત ॥

ઔર્ણાન્બૈલાન્વાર્ષદંશાન્ જાતરૂપપરિષ્કૃતાન્ ।
પ્રાવારાજિનમુખ્યાંશ્ચ કામ્ભોજઃ પ્રદદૌ બહૂન્ ॥

અશ્વાંસ્તિત્તિરિકલ્માષાંસ્ત્રિશતં શુકનાસિકાન્ ।
અષ્ટ્રવામીસ્ત્રિગર્તાશ્ચ પુષ્ટાઃ પીલુશમીઙ્ગુદૈઃ ॥

ગોપાઃ સ્વીયેન સહિતાસ્તદાદાય ચતુષ્પદમ્ ।
વસાતયોઽન્યદ્દ્રવ્યં દ્વારિ તસ્યાવતસ્થિરે ॥

કમણ્ડલૂનુપાદાય જાતરૂપમયઞ્છિવાન્ । રત્નાનિ ચ હિરણ્યં ચ સુવર્ણં ચૈવ કેવલમ્ ।

પ્રીયમાણઃ પ્રસન્નાત્મા સ્વયં સ્વજનસંવૃતઃ ।
ત્રૈખર્વો રથમુખ્યેશઃ પાણ્ડવાય ન્યવેદયત્ ॥

યશ્ચ સ દ્વિજમુખ્યેન રાજ્ઞઃ શઙ્ખો નિવેદિતઃ ।
પ્રીત્યા દત્તઃ કુવિન્દેન ધર્મરાજાય ધીમતે ॥

તં સર્વે ભ્રાતરો ભ્રાત્રે દદુઃ શઙ્ખં કિરીટિને ।
તં પ્રત્યગૃહ્ણાદ્બીભત્સુસ્તોયજં હેમમાલિનમ્ ॥

ચિત્રં નિષ્કસહસ્રેણ ભ્રાજમાનં સ્વતેજસા ।
રુચિરં દર્શનીયં ચ પૂજિતં વિશ્વકર્મણા ॥

અધારયચ્ચ ધર્મશ્ચ તં નમસ્ય પુનઃ પુનઃ ।
યોઽનાદનેઽપિ નદતિ સ નનાદાધિકં તદા ॥

પ્રણાદાદ્ભૂમિપાસ્તસ્ય પેતુર્હીનાઃ ખતેજસા ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ પાણ્ડવાશ્ચ સાત્યકિઃ કેશવોઽષ્ટમઃ ॥

સત્વેન સ્વેન સમ્પન્ના અન્યોન્યપ્રિયકારિણઃ ।
વિસઞ્જ્ઞાન્ભૂમિપાન્દૃષ્ટ્વા માં ચ તે પ્રાહસંસ્તદા ॥

તતઃ પ્રહૃષ્ટો બીભત્સુરદદાદ્ધેમશૃઙ્ગિણઃ ।
શતાનનડુહાન્પઞ્ચ દ્વિજમુખ્યાય ભારત ॥

સુમુખેન બલિર્મુખ્યઃ પ્રેષિતોઽજાતશત્રવે ।
કુવિન્દેન હિરણ્યં ચ વાસાંસિ વિવિધાનિ ચ ॥

કાશ્મીરરાજો માર્દ્વીકં શુદ્ધં ચ સરસં મધુ ।
બલિં ચ કુત્સ્નમાદાય પાણ્ડવાયાભ્યુટપાગમત્ ॥

યવના હયાનુપાદાય પાર્વતીયાન્મનોજવાન્ ।
આસનાનિ મહાર્હાણિ કમ્બલાંશ્ચ મહાધનાન્ ॥

નવાન્સૂક્ષ્માંશ્ચ હૃદ્યાંશ્ચ પરાર્થ્યાન્સુપ્રદર્શનાન્ ।
અન્યચ્ચ વિવિધં રત્નં દ્વારિ તે ન્યવતસ્થિરે ॥

શ્રુતાયુરપિ કાલિઙ્ગો મણિરત્નમનુત્તમમ્ ।
અઙ્ગઃ સ્ત્રિયો દર્શનીયા જાતરૂપવિભૂષિતાઃ ॥

વઙ્ગો જામ્બૂનદમયાન્પર્યઙ્ગાઞ્છતશો નૃપ ।
દક્ષિણાત્સાગરાભ્યાશાત્પ્રાવારાંશ્ચ પરશ્શતમ્ ॥

ઔદકાનિ સરત્નાનિ બલિં ચાદાય ભારત ।
અન્યેભ્યો ભૂમિપાલેભ્યઃ પાણ્ડવાય ન્યવેદયત્ ॥

દાર્દુરં ચન્દનં મુખ્યં ભારં ષણ્ણવતિ દ્રુતમ્ ।
પાણ્ડવાય દદૌ પાણ્ડ્યઃ શઙ્ખાંસ્તાવત એવ ચ ॥

ચન્દનાગરુ ચાનન્તં મુક્તાવૈડૂર્યચિત્રિતાઃ ।
ચોલશ્ચ કેરલશ્ચોમૌ દદતુઃ પાણ્ડવાય વૈ ॥

અશ્મકો હેમશૃઙ્ગીશ્ચ દોગ્ધ્રીર્હેમવિભૂષિતઃ ।
સવત્સાઃ કુમ્ભદોહાશ્ચ સહસ્રાણ્યદદાદ્દશ ॥

સૈન્ધવાનાં સહસ્રાણિ હયાનાં પઞ્ચવિંશતિમ્ ।
અદદાત્સૈન્ધવો રાજા હેમમાલ્યૈરલઙ્કૃતાન્ ॥

સૌવીરો હસ્તિભિર્યુક્તાન્રથાંશ્ચ ત્રિશતં પરાન્ ।
જાતરૂપપરિષ્કારાન્મણિરત્નવિભૂષિતાન્ ॥

મધ્યન્દિનાર્કપ્રતિમાંસ્તેજસા જ્વલિતાનિવ ।
બલિં ચ કૃત્સ્નમાદાય પાણ્ડવાય ન્યવેદયત્ ॥

અવન્તિરાજો રત્નાનિ વિવિધાનિ સહસ્રશઃ ।
હારાઙ્ગદાંશ્ચ મુખ્યાન્વૈ વિવિધં ચ વિભૂષણમ્ ॥

દાસીનામયુતં ચાપિ બલિમાદાય ભારત ।
સભાદ્વારિ નરશ્રેષ્ઠ દિદૃક્ષુરવતિષ્ઠતે ॥

દશાર્ણશ્ચેદિરાજશ્ચ શૂરસેનશ્ચ વીર્યવાન્ । વસ્ત્રાણિ મુખ્યાન્યાદાય રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ।
બલિં ચ કૃત્સ્નમાદાય પાણ્ડવાય ન્યવેદયત્ ॥

કાશિરાજેન હૃષ્ટેન બલી રાજ્ઞિ નિવેદિતઃ ।
અશીતિગોસહસ્રાણિ શતાન્યષ્ટૌ ચ દન્તિનામ્ ॥

અયુતં ચ નદીજાનાં હયાનાં હેમમાલિનામ્ ।
વિવિધાનિ ચ રત્નાનિ કાશિરાજો બલિં દદૌ ॥

કૃતક્ષણશ્ચ વૈદેહઃ કૌસલશ્ચ બૃહદ્બલઃ ।
દદતુર્વાજિમુખ્યાંશ્ચ સહસ્રાણિ ચતુર્દશ ॥

શૈબ્યો વસાદિભિઃ સાર્ધં ત્રિગર્તો માલવૈઃ સહ ।
તેભ્યો રત્નાનિ દદતુરેકૈકો ભૂમિપોઽમિતમ્ ॥

હારાન્મુખ્યાન્પરાર્ધ્યાંશ્ચ વિવિધં ચ વિભૂષણમ્ ।
શતં દાસીસહસ્રાણિ કાર્પાસિકનિવાસિનામ્ ॥

શ્યામાસ્તન્વીર્દીર્ઘકેશીર્હેમાભરણભૂષિતાઃ ।
બલિં ચ કૃત્સ્નમાદાય ભારુકચ્છો નરર્ષભ ॥

શુદ્ધાન્વિપ્રોત્તમાર્હાંશ્ચ કમ્બલપ્રવરાન્દદૌ ।
તે સર્વે પાણ્ડુપુત્રસ્ય દ્વાર્યતિષ્ઠન્દિદૃક્ષવઃ ॥

ઉપાયનં યદા દદ્યુસ્તદા દ્વારમલભ્યત ।
ઇન્દ્રકૃષ્ટૈર્વર્ધયન્તિ ધાન્યૈર્નદમુખૈસ્તુ યે ॥

સમુદ્રનિકટે જાતાઃ પરિસિન્ધુનિવાસિનઃ ।
તે વૈ દ્રુમાઃ પારદાશ્ચ કાશ્યકૈરાતકૈઃ સહ ॥

બલિં વિવિધમાદાય રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ।
અજાવિકં ગોહિરણ્યં ખરોષ્ટ્રં ફલવન્મધુ ॥

કમ્બલાન્વિવિધાંશ્ચૈવ દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ વારિતાઃ ।
પ્રાગ્જ્યોતિષપતિઃ શૂરો મ્લેચ્છાનામધિપો બલી ॥

યવનૈઃ સહિતો રાજા ભગદત્તો મહાબલઃ ।
આજાનેયાન્હયાઞ્છીઘ્રમાદાયાનિલરંહસઃ ॥

બલિં ચ કૃત્સ્નમાદાય દ્વારિ તિષ્ઠતિ વારિતઃ ।
અશ્વસારમયાન્ભાણ્ડાઞ્છુભાન્દન્તત્સરૂનસીન્ ॥

પ્રાગ્જ્યોતિષાધિપો દત્ત્વા ભગદત્તોઽવ્રજત્તદા ।
વ્યક્ષાઙ્ખ્યક્ષાંલ્લલાટાક્ષાન્નાનાદિગ્ભ્યઃ સમાગતાન્ ॥

ઔષ્ણીષઆનહયાંશ્ચૈવ બાહુકાન્પુરુષાદકાન્ ।
એકપાદાંશ્ચ તત્રાહમપશ્યં દ્વારિ વારિતાન્ ॥

બલ્યર્થં દદતસ્તસ્ય હિરણ્યં રજતં વસુ ।
ઇન્દ્રગોપકસઙ્કાશાઞ્છુકવર્ણાન્મનોજવાન્ ॥

તથૈવેન્દ્રાયુધનિભાન્સન્ધ્યાભ્રસદૃશાનપિ ।
અનેકવર્ણાનારણ્યાન્ગૃહીત્વાશ્વાંસ્તથા બહૂન્ ॥

જાતરૂપમનર્ઘ્યં ચ દદુસ્તસ્યૈકપાદકાઃ ।
સિંહલશ્ચ તદા રાજા પરિગૃહ્ય ધનં બહુ ॥

ગોશીર્ષં હરિતશ્યામં ચન્દનપ્રવરં મહત્ ।
ભારાણાં શતમેકં તુ દ્વારિ તિષ્ઠતિ વારિતઃ ॥

યે નગ્નવિષયા રાજન્બર્બરેયાશ્ચ વિશ્રુતાઃ । શતં દાસીસહસ્રાણાં કમ્બલાંશ્ચ સહસ્રશઃ ।
પરિગૃહ્ય મહારાજ દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ વારિતાઃ ॥

પૌણ્ડ્રાશ્ચ દામલિપ્તાશ્ચ યથાકામકૃતો નૃપાઃ ।
કાલેયકં ચ રૂપ્યં ચ પરિગૃહ્ય પરિચ્છદાન્ ॥

અગરૂન્સ્ફાટિકાંશ્ચૈવ દન્તાઞ્જાતીફલાનિ ચ ।
તક્કોલાંશ્ચ લવઙ્ગાશ્ચ કર્પૂરાંશ્ચ મહાબલ ॥

અન્યાંશ્ચ વિવિધાન્દ્રવ્યાન્પરિગૃહ્યોપતસ્થિરે ।
એતે સર્વે મહાત્માનો દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ વારિતાઃ ॥

શૈલેયશ્ચ તતો રાજા પત્રોર્ણાન્પરિગૃહ્ય સઃ ।
દ્વારિ તિષ્ઠન્મહારાજ દ્વારપાલૈર્નિવારિતઃ ॥

ચીના હૂણાઃ કષાઃ કાચાઃ પર્વતાન્તરવાસિનઃ ।
આહાર્ષુર્દશસાહસ્રાન્વિન્નીતાન્દિક્ષુ વિંશ્રુતાન્ ॥

ઔષ્ણીકં કમ્બલં ચૈવ કીટજં મણિજં તથા ।
પ્રમાણરાગસ્પર્શાઢ્યં બાહ્વીચીનસમુદ્ભવમ્ ॥

રસાન્ ગન્ધાન્પ્રશંસન્તસ્તતો દ્વારમલભ્યત ।
ખર્વટાસ્તોમરાશ્ચૈવ શૂરા વર્ધનકાસ્તથા ॥

ચેલાન્બહુવિધાન્ગૃહ્ય દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ વારિતાઃ ।
પ્રાક્કોટા નાટકેયાશ્ચ નન્દીનગરકાસ્તથા ॥

નાપિતાસ્ત્રૈપુરાશ્ચૈવ પઞ્ચમેયાઃ સહોરુજાઃ ।
તથા ચાટવિકાઃ સર્વે નાનાદ્રવ્યપરિચ્છદાન્ ॥

પરિગૃહ્ય મહારાજ દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ વારિતાઃ ।
શકાસ્તુષારાઃ કૌરવ્ય રોમકાઃ શૃઙ્ગિણોશ્મકાઃ ॥

બલાદૂરુગમા રાજન્ગણિતં ચાર્બુદં મયા ।
કૂટીકૃતં સુવર્ણં ચ પદ્મકિઞ્જલ્કસન્નિભમ્ ॥

શિતાન્દીર્ઘાનસીનન્યાન્યષ્ટિશક્તિપરશ્વથાન્ ।
શ્લક્ષ્ણં વસ્ત્રમકાર્પસમાવિકં મૃદુ ચાજિનમ્ ॥

બલં મત્તં સમાદાય દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ વારિતાઃ ।
આસનાનિ મહાર્હાણિ યાનાનિ શયનાનિ ચ ॥

મણિકાઞ્ચનચિત્રાણિ ગજદન્તમયાનિ ચ ।
રથાંશ્ચ વિવિધાકારાઞ્જામ્બૂનદપરિષ્કૃતાન્ ॥

હયૈર્વિનીતૈઃ સમ્પન્નાન્વૈયાઘ્રપરિવારિતાન્ । વિચિત્રાન્સપરિસ્તોમાંશ્ચાપાનિ વિવિધાનિ ચ ।

નારાચાનર્ઘનારાચાઞ્છસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ ।
એતદ્દ્રવ્યં મહદ્ગૃહ્ય પૂર્વદેશાધિપો નૃપઃ ॥

પ્રવિષ્ટો યજ્ઞસદનં પાણ્ડવસ્ય મહાત્મનઃ ।
જન્તુચેલાન્દ્વિસાહસ્રાન્દુકૂલાન્યયુતાનિ ચ ॥

કાંસ્યાનિ ચૈવ ભાણ્ડાનિ મહાર્હાણિ કુથાનિ ચ ।
એતાન્યન્યાનિ રત્નાનિ દદૌ પાર્થસ્ય વૈ મુદા ॥

અન્યાન્બહુવિધાન્રાજન્નરઃ સાગરમાશ્રિતાઃ ।
રત્નાનિ વિવિધાન્ગૃહ્ય દદુસ્તે પાણ્ડવાય તુ ॥

માલવાશ્ચ તતો રાજન્રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ।
ગોધૂમાનાં ચ રાજેન્દ્ર દ્રોણાનાં કોટિસમ્મિતમ્ ॥

અન્યાંશ્ચ વિવિધાન્ધાન્યાન્પરિગૃહ્ય મહાબલઃ ।
પાણ્ડવાય દદૌ પ્રીત્યા પ્રવિવેશ મહાધ્વરમ્ ॥

નાનારત્નાન્બહૂન્ગૃહ્ય સુરાષ્ટ્રાધિપતિર્નૃપઃ ।
તૈલકુમ્ભાન્મહારાજ દ્રોણાનામયુતાનિ ચ ॥

ગુડાનપિ સ તાન્સ્વાદૂન્સહસ્રશકટૈર્નૃપઃ ।
એતાનિ સર્વાણ્યાદાય દદૌ કુન્તીસુતાય સઃ ॥

અન્યે ચ પાર્થિવા રાજન્નાનાદેશસમાગતાઃ ।
રત્નાનિ વિવિધાન્ગૃહ્ય દદુસ્તે કૌરવાય તુ ॥

જમ્બૂદ્વીપે સમસ્તે તુ સરાષ્ટ્રવનપર્વતે ।
કરં તુ ન પ્રયચ્છેત નાસ્તિ પાર્થસ્ય પાર્થિવઃ ॥

નરઃ સપ્તસુ વર્ષેસુ તદ્યજ્ઞે નાસ્તિ નાગતઃ ।
ક્રતુર્નાનાગણૈઃ કીર્ણો બભૌ શક્રસદો યથા ॥

ઇમાંશ્ચ દાયાન્વિવિધાન્નિબોધ મમ પાર્થિવ ।
યજ્ઞાપ્થે રાજભિર્દત્તાન્મહતો ધનસઞ્ચયાન્ ॥

મેરુમન્દરયોર્મધ્યે શૈલોદામભિતો નદીમ્ ।
યે તે કીચકવેણૂનાં છાયાં રમ્યામુપાસતે ॥

ખષા એકાસનાદ્યર્હાઃ પ્રદરા દીર્ઘવેણવઃ ।
પારદાશ્ચ કુલિન્દાશ્ચ તઙ્કણાઃ પરતઙ્કણાઃ ॥

તદ્વૈ પિપીલિકં નામ ઉદ્ધૃતં યત્પિપીલિકૈઃ ।
જાતરૂપં દ્રોણમેયમહાર્ષુઃ કુઞ્જશો નરાઃ ॥

કૃષ્ણવાલાંશ્ચ ચમરાઞ્છુક્લવાલાંસ્તથા પરાન્ ।
હિમવત્પુષ્પજં ચૈવ સ્વાદુક્ષૌદ્રરસં બહુ ॥

ઉત્તરેભ્યઃ કુરુભ્યશ્ચ વ્યૂઢમાલ્યૈર્મહાત્મભિઃ ।
ઉત્તરાદપિ કૈલાસાદોષધીઃ સુમહાબલાઃ ॥

પાર્વતીયાશ્ચરાજાન આહૃત્ય પ્રણતાઃ સ્થિતાઃ ।
અજાતશત્રવે રાજન્દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ વારિતાઃ ॥

યે પરાર્ઘ્યા હિમવતઃ સૂર્યોદયગિરેરનુ ।
એવંરૂપાઃ સમુદ્રાન્તે લૌહિત્યમભિતશ્ચ યે ॥

--- --

-- ---

-- --

-- --

-- --

શિબિત્રૈગર્તયૌધેયા રાજન્યા મદ્રકૈઃ સહ ।
વસુતેયાઃ સમૌલેયા દાહક્ષુદ્રકમાલવૈઃ ॥

ચૌણ્ડિકાશ્ચૌદકાશ્ચૈવ સાલ્વાશ્ચૈવ વિશમ્પતે ।
અઙ્કવઙ્કાશ્ચ યવના અનવદ્યા ગયૈઃ સહ ॥

સુજાતયઃ શ્રેણિમન્તઃ શ્રેયાંસઃ શસ્ત્રધારિણઃ ।
આહાર્ષુઃ ક્ષત્રિયા વિત્તં શતશોઽજાતશત્રવૈ ॥

વઙ્કાઃ કલિઙ્ગા મગધાસ્તામ્રલિપ્તાઃ સપુણ્ડ્રકાઃ ।
દુકૂલં કૌશિકં ચૈવ પત્રોર્ણં ચૈવ ભારત ॥

ઉપાવૃત્તા નૃપાસ્તસ્ય દદુઃ પ્રીતિં ન ચાગમન્ ।
ઉચ્યન્તે તત્ર હિ દ્વાર્સ્થૈર્બલિમાદાય વિષ્ઠિતાઃ ॥

ઈષાદન્તાન્હેમકક્ષ્યાન્પદ્મવર્ણાન્કુથાવૃતાન્ ।
શૈલાભાન્નિત્યમત્તાંશ્ચાપ્યભિતઃ કામ્યકં સરઃ ॥

ક્ષમાવતઃ કુલીનાંશ્ચ કુઞ્જરાન્સપરિચ્છદાન્ ।
દત્ત્વૈકૈકો દશશતાન્દ્વારેણ પ્રવિશન્ત્વિતિ ॥

વૈદેહકાશ્ચ પુણ્ડ્રાશ્ચ ગૌલેયાસ્તામ્રલિપ્તકાઃ ।
મરુકાઃ કાશિકા દર્દા ભૌમેયા નટનાટકાઃ ॥

કર્ણાટાઃ કાંસ્યકુટ્ટાશ્ચ પદ્મજાલાઃ સતીનરાઃ ।
દાક્ષિણાત્યાઃ પુલિન્દાશ્ચ શવેરાસ્તઙ્કણાઃ શષાઃ ॥

બર્બરા યવનાશ્ચૈવ ગર્ગરાભીરકાસ્તથા ।
પલ્લવાઃ શકકારૂશાસ્તુમ્બકાઃ કાશિકાસ્તદા ॥

એતે ચાન્યે ચ બહવો નાનાદિગભ્યઃ સમાગતાઃ ।
અન્યૈશ્ચોપહૃતાન્યત્ર રત્નાનિ હિ મહાત્મભિઃ ॥

સમુદ્રસારવૈડૂર્યાન્મુક્તાઃ શઙ્ખાસ્તથૈવ ચ ।
શુભાવર્તાઞ્છુભાઞ્છુક્તીઃ સિંહલાઃ સમુપાહરન્ ॥

સમ્ભૃતાન્મણિચીરૈશ્ચ શ્યામાંસ્તામ્રાન્તલોચનાન્ । રાજા ચિત્રરથો નામ ગન્ધર્વો વાસવાનુગઃ ।
શતાનિ ચત્વાર્યદદદ્ધયાનાં વાતરંહસામ્ ॥

તુમ્બુરુસ્તુ પ્રમુદિતો ગન્ધર્વો વાજિનાં શતમ્ ।
આમ્રપત્રસવર્ણાનામદદદ્ધેમમાલિનામ્ ॥

કૃતી રાજા ચ કૌરવ્ય શૂકરાણાં વિશામ્પતે ।
અદદદ્ગજરત્નાનાં શતાનિ સુબહૂન્યથ ॥

વિરાટેન તુ મત્સ્યેન બલ્યર્થં હેમમાલિનામ્ ।
કુઞ્જરાણાં સહસ્રે દ્વે મત્તાનાં સમુપાહૃતે ॥

પાંસુરાષ્ટ્રાદ્વમુદાનો રાજા ષડ્વિંશતિં ગજાન્ ।
અશ્વાનાં ચસહસ્રે દ્વે રાજન્કાઞ્ચનમાલિનામ્ ॥

જવસત્વોપપન્નાનાં વયસ્થાનાં નરાધિપ ।
બલિં ચ કૃત્સ્નમાદાય પાણ્ડવેભ્યો ન્યવેદયત્ ॥

યજ્ઞસેનેન દાસીનાં સહસ્રાણિ ચતુર્દશ ।
દાસાનામયુતં ચૈવ સદારાણાં વિશામ્પતે ॥

ગજયુક્તા મહારાજ રથાઃ ષડ્વિંશતિસ્તથા ।
રાજ્યં ચ કૃત્સ્નં પાર્થેભ્યો યજ્ઞાર્થં વૈ નિવેદિતમ્ ॥

વાસુદેવોઽપિ વાર્ષ્ણેયો માનં કુર્વન્કિરીટિનઃ ।
અદદદ્ગજમુખ્યાનાં સહસ્રાણિ ચતુર્દશ ॥

આત્મા હિ કૃષ્ણઃ પાર્થસ્ય કૃષ્ણસ્યાત્મા ધનઞ્જયઃ ।
યદ્બ્રૂયાદર્જુનઃ કૃષ્ણં સર્વં કુર્યાદસંશયમ્ ॥

કૃષ્ણો ધનઞ્જયસ્યાર્થે સ્વર્ગલોકમપિ ત્યજેત્ ।
તથૈવ પાર્થઃ કૃષ્ણાર્થે પ્રાણાનપિ પરિત્યજેત્ ॥

સુરભીંશ્ચન્દનરસાન્હેમકુમ્ભસમાસ્થિતાન્ ।
મલયાદ્દર્દુરાચ્ચૈવ ચન્દનાગુરુસઞ્ચયાન્ ॥

મણિરત્નાનિ ભાસ્વન્તિ કાઞ્ચનં સૂક્ષ્મવસ્ત્રકમ્ ।
ચોલપાણ્ડ્યાવપિ દ્વારં ન લેભાતે હ્યુપસ્થિતૌ ॥

સમુદ્રસારં વૈદૂર્યં મુક્તાસઙ્ઘાંસ્તથૈવ ચ ।
શતશશ્ચ કુથાંસ્તત્ર સિંહલાઃ સમુપાહરન્ ॥

સંવૃતા મણિચીરૈસ્તુ શ્યામાસ્તામ્રાન્તલોચનાઃ ।
તા ગૃહીત્વા નરાસ્તત્ર દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ વારિતાઃ ॥

પ્રીત્યર્થં બ્રાહ્મણશ્ચૈવ ક્ષત્રિયાશ્ચ વિનિર્જિતાઃ ।
ઉપાજહ્રુર્વિશશ્ચૈવ શૂદ્રાઃ શુશ્રૂષવસ્તથા ॥

પ્રીત્યા ચ બહુમાનાચ્ચાપ્યુપાગચ્છન્યુધિષ્ઠિરમ્ ।
સર્વે મ્લેચ્છાઃ સર્વવર્ણા આદિમધ્યાન્તજાસ્તથા ॥

નાનાદેશસમુત્થૈશ્ચન નાનાજિતિભિરેવ ચ ।
પર્યસ્ત ઇવ લોકોઽયં યુધિષ્ઠિરનિવેશને ॥

ઉચ્ચાવચાનુપગ્રાહાન્રાજભિઃ પ્રાપિતાન્બહૂન્ ।
શત્રૂણાં પશ્યતો દુઃખાન્મુમૂર્ષા મે વ્યજાયત ॥

ભૃત્યાસ્તુ યે પાણ્ડવાનાં તાંસ્તે વક્ષ્યામિ પાર્થિવ ।
યેષામામં ચ પક્વં ચ સંવિધત્તે યુધિષ્ઠિરઃ ॥

અયુતં ત્રીણિ પદ્માનિ ગજારોહાઃ સસાદિનઃ ।
રથાનામર્બુદં ચાપિ પાદાતા બહવસ્તથા ॥

પ્રમીયમાણમાં ચ પચ્યમાનં તથૈવ ચ ।
વિસૃજ્યમાનં ચાન્યત્ર પુણ્યાહસ્વન એવ ચ ॥

નાભુક્તવન્તં નાપીતં નાલઙ્કૃતમસત્કૃતમ્ ।
અપશ્યં સર્વવર્ણાનાં યુધિષ્ઠિરનિવેશને ॥

અષ્ટાશીતિસહસ્રાણિ સ્નાતકા ગૃહમેધિનઃ । ત્રિંશદ્દાસીક એકૈકો યાન્બિભર્તિ યુધિષ્ઠિરઃ ।
સુપ્રીતાઃ પરિતૃષ્ટાશ્ચ તે હ્યાશંસત્ત્યરિક્ષયમ્ ॥

દશાન્યાનિ સહસ્રાણિ યતીનામૂર્ધ્વરેતસામ્ ।
ભુઞ્જતે રુક્મપાત્રીભિર્યુધિષ્ઠિરનિવેશને ॥

અભુક્તં ભુક્તવદ્વાપિ સર્વમાકુબ્જવામનમ્ ।
અભુઞ્જાના યાજ્ઞસેની પ્રત્યવૈક્ષદ્વિશામ્પતે ॥

દ્વૌ કરૌ ન પ્રયચ્છેતાં કુન્તીપુત્રાય ભારત ।
સામ્બન્ધિકેનપાઞ્ચાલાઃ સખ્યેનાન્ધકવૃષ્ણયઃ ॥