મહાભારત · અધ્યાય 2.61

સૂદિતા દ્વારપાલાશ્ચ નિશુમ્ભનરકૌ હતૌ ।
કૃતક્ષેમઃ પુનઃ પન્થાઃ પુરં પ્રાગ્જ્યોતિષં પ્રતિ ॥

શૌરિણા પૃથિવીપાલાસ્ત્રાસિતા ભરતર્ષભ ।
ધનુષશ્ચ પ્રણાદેન પાઞ્ચજન્યસ્વનેન ચ ॥

મેઘપ્રખ્યૈરનેકૈશ્ચ દાક્ષિણાત્યાભિસંવૃતમ્ ।
રુક્મિણં ત્રાસયામાસ કેશવો ભરતર્ષભ ॥

તતઃ પર્જન્યઘોષેણ રથેનાદિત્યવર્ચસા ।
ઉવાહ મહિષીં ભોજ્યામેષ ચક્રગદાધરઃ ॥

જારૂથ્ય આહૃતક્રોધઃ શિશુપાલશ્ચ નિર્જિતઃ ।
વક્રશ્ચ સ હતઃ સઙ્ખ્યે શતધન્વા ચ ક્ષત્રિયઃ ॥

ઇન્દ્રદ્યુમ્નો હતઃ કોપાદ્યવનશ્ચ કશેરુકઃ ।
હતઃ સૌભપતિશ્ચૈવ સાલ્વશ્ચ કૃતધન્વના ॥

પર્વતાનાં સહસ્રં ચ ચક્રેણ પુરુષોત્તમઃ ।
વિભજ્ય પુણ્ડરીકાક્ષો દ્યુમત્સેનમપોથયત્ ॥

મહેન્દ્રશિખરે ચૈવ નિમેષાન્તરચારિણૌ ।
જગ્રાહ ભરતશ્રેષ્ઠ વાનરાવભિતશ્ચરૌ ॥

ઇરાવત્યાં મહાભોજો વહ્નિસૂર્યસમો બલે ।
ગોપતિસ્તાલકેતુશ્ચ નિહતૌ શાર્ઙ્ગધન્વના ॥

અક્ષપ્રપત્તને રાજન્નવહેલનતત્પરૌ ।
ઉભૌ તાવપિ કૃષ્ણેન સ્વરાષ્ટ્રે વિનિપાતિતૌ ॥

દગ્ધા વારાણસી તાત કેશવેન મહાત્મના ।
પાણ્ડ્યં પૌણ્ડ્રં ચ માત્સ્યં ચ કલિઙ્ગં ચ જનાર્દનઃ ॥

જઘાન સહિતાન્સર્વાનઙ્ગરાજં ચ માધવઃ ॥

એષ ચૈવ શતં હત્વા રથેન ક્ષત્રપુઙ્ગવાન્ ।
ગાન્ધારીમવહત્કૃષ્ણો મહિષીં યાદવર્ષભઃ ॥

અથ ગાણ્ડીવધન્વાનં ક્રીડાર્થં મધુસૂદનઃ ।
જિગાય ભરતશ્રેષ્ઠ કુન્ત્યાશ્ચ પ્રમુખે વિભુઃ ॥

દ્રૌણિં કૃપં ચ કર્ણં ચ ભીમસેનં સુયોધનમ્ ।
યુદ્ધાય સહિતાન્ત્રાજઞ્જિગાય ભરતર્ષભ ॥

બભ્રોશ્ચ પ્રિયમન્વિચ્છન્નેષ ચક્રગદાધરઃ ।
વેણુદારિવૃતાં ભાર્યાં પ્રમમાથ યુધિષ્ઠિર ॥

પર્યાપ્તાં પૃથિવીં સર્વાં સાશ્વાં સરથકુઞ્જરામ્ ।
વેણુદારિવશે યુક્તાં જિગાય મધુસૂદનઃ ॥

અવાપ્ય તપસા વીર્યં બલમોજશ્ચ ભારત ।
ત્રાસિતાઃ સગણાઃ સર્વે બાણેન વિબુધાધિપાઃ ॥

વજ્રાશનિગદાબામૈસ્તાડયદ્ભિરનેકશઃ ।
તસ્ય નાસીદ્રણે મૃત્યુર્દેવૈરપિ સવાસવૈઃ ॥

સોઽભિભૂતશ્ચ કૃષ્ણેન ન હતશ્ચ મગાત્મના ।
છિત્વા બાહુસહસ્રં તુ ગોવિન્દેન મહાત્મના ॥

એષોઽપીડન્મહાબાહુઃ કંસં ચ મધુસૂદનઃ । અવાપ્તં તપસા વીર્યં બલમોજશ્ચ ભારત ।
કૈટભં ચાતિલોમાનિ નિજઘાન જનાર્દનઃ ॥

જમ્બુમૈરાવતં ચૈવ વિરૂપં ચ મહાયશાઃ । 2-61-22બ્જઘાન ભરતશ્રેષ્ઠ શમ્બરં ચારિમર્દનમ્ ॥

એષ ભોગવતીં ગત્વા વાસુકિં ભરતર્ષભ ।
નિર્જિત્ય પુણ્ડરીકાક્ષો રૌક્મિણેયમમોચયત્ ॥

એવં બહૂનિ કર્માણિ શિશુરેવ જનાર્દનઃ ।
કૃતવાન્પુણ્ડરીકાક્ષઃ સઙ્કર્ષણસહાયવાન્ ॥

એવમેષોઽસુરાણાં ચસુરાણામપિ સર્વશઃ ।
ભયામયકરઃ કૃષ્ણઃ સર્વલોકેશ્વરઃ પ્રભુઃ ॥

એવમેવ મહાબાહુઃ શાસ્તા સર્વદુરાત્મનામ્ ।
કૃત્વા દેવાર્થમમિતં સ્વસ્થાનં પ્રાપ્સ્યતે પુનઃ ॥

એષ ભોગવતીં પુણ્યાં રવિકાન્તિં મહાયશાઃ ।
દ્વારકામાત્મસાત્કૃત્વા સાગરં પ્લાવયિષ્યતિ ॥

સુરાસુરમનુષ્યેષુ નાભૂન્ન ભવિતા ક્વચિત્ ।
યસ્તામધ્યવસદ્રાજા નાન્યત્ર મધુસૂદનાત્ ॥

ભ્રાજમાનાસ્તુ વૈ સર્વે વૃષ્ણ્યન્ધકમહારથાઃ ।
તેજિષ્ઠં પ્રતિપત્સ્યન્તે નાકપૃષ્ટં ગતાસવઃ ॥

એવમેવ દશાર્હાણાં વિધાય વિધિના વિધિમ્ ।
વિષ્ણુર્નારાયણઃ સાક્ષાત્સ્વસ્થાનં પ્રાપ્સ્યતે ધ્રુવમ્ ॥

અપ્રમેયોઽનિયોજ્યશ્ચ યત્ર કામગમો વશી । 2-61-32અબ્ મોદતે ભગવાન્પ્રીતો વાલઃ ક્રીડાનકૈરિવ ॥

નૈષ ગર્ભત્વમાપેદે ન યોન્યામાવસત્પ્રભુઃ ।
આત્મનસ્તેજસા કૃષ્ણઃ સર્વેષાં કુરુતે ગતિમ્ ॥

યથા બુદ્બુદ ઉત્થાય તત્રૈવ પ્રવિલીયતે ।
ચરાચરાણિ ભૂતાનિ તથા નારાયણે સદા ॥

ન પ્રમાતું મહાબાહુઃ શક્યો ભારત કેશવઃ ।
પરં હિ પરતસ્તસ્માદ્વિશ્વરૂપાન્ન વિદ્યતે ॥