મહાભારત · અધ્યાય 2.56

નિહત્ય નરકં ભૌમં સત્યભામાસહાયવાન્ ।
સહિતો લોકપાલૈશ્ચ દદર્શ નરકાલયમ્ ॥

અથાસ્ય ગૃહમાસાદ્ય નારકસ્ય મહાત્મનઃ । દદર્શ ધનમક્ષય્યં રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ।

મણિમુક્તાપ્રવાલાનિ વૈડૂર્યવિકૃતાનિ ચ ।
વિસ્તારાલ્પાંશ્ચાર્કમણીન્વિપુલાન્સ્ફાટિકાનપિ ॥

જામ્બૂનદમયાન્યેવ શાતકુમ્ભમયાનિ ચ ।
પ્રદીપ્તજ્વલનાભાનિ શીતરશ્મિપ્રભાણિ ચ ॥

હિરણ્યવર્ણં રુચિરં શ્વેતમભ્યન્તરં ગૃહમ્ ।
તદક્ષય્યં ગૃહે દૃષ્ટં નરકસ્ય ધનં બહુ ॥

ન હિ રાજ્ઞઃ કુબેરસ્ય તાવદ્ધનસમુચ્છ્રયઃ ।
દૃષ્ટપૂર્વઃ પુરા સાક્ષાન્મહેન્દ્રભવનેષ્વપિ ॥

હતે ભૌમે નિશુમ્ભે ચ વાસવઃ સગણોઽબ્રવીત્ ।
દાશાર્હપતિમાસીનમાહૃત્ય મણિકુણ્ડલે ॥

હેમસૂત્રા મહાકક્ષ્યાસ્તોમરૈર્વીર્યશાલિનઃ ।
વિમલાનિ પતાકાનિ વાસાંસિ વિવિધાનિ ચ ॥

ભીમરૂપાશ્ચ માતઙ્ગાઃ પ્રવાલવિકૃતાઃ કુથાઃ ।
તે ચ વિંશતિસાહસ્રા દ્વાસ્તાવત્યઃ કરેણવઃ ॥

અષ્ટૌ શતસહસ્રાણિ દેશજાશ્ચોત્તમા હયાઃ ।
ગોભિશ્ચાવિકૃતૈર્યાવત્કામાત્તવ જનાર્દન ॥

એતત્તે પ્રાપયિષ્યાણિ વૃષ્ણ્યાવાસમરિન્દમ ।
વસુ યત્રિષુ લોકેષુ ધર્મેણાવર્જિતં ત્વયા ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

દેવગન્ધર્વરત્નાનિ દૈતેયાસુરજાનિ ચ ।
યાનિ સન્તિ હિરણ્યાનિ નરકસ્ય નિવેશને ॥

એતત્તુ ગરુડે સર્વં ક્ષિપ્રમારોપ્ય વાસવઃ ।
દાર્શાર્હપતિના સાર્ધમુપાયાન્મણિપર્વતમ્ ॥

ચિત્રગ્રથિતમેઘાભઃ પ્રબભૌ મણિપર્વતઃ ।
હેમચિત્રવિતાનૈશ્ચ પ્રાસાદૈરુપશોભિતઃ ॥

હર્મ્યાણિ ચ વિશાલાનિ મણિસોપાનવન્તિ ચ ।
તત્રસ્થા વરવર્ણિન્યો દદૃશુર્મધુસૂદનમ્ ॥

ગન્ધર્વસુરમુખ્યાનાં પ્રિયા દુહિતરસ્તદા ।
ત્રિવિષ્ટપસમે દેશે તિષ્ઠન્તમપરાજિતમ્ ॥

પરિવવ્રુર્મહાબાહુમેકવેણીધરાઃ સ્ત્રિયઃ ।
પર્વાઃ કાષાયવાસિન્યઃ સર્વાશ્ચ નિયતેન્દ્રિયાઃ ॥

વ્રતસન્તાપજઃ શોકે નાત્ર કશ્ચિદપીડયત્ ।
અરજાંસિ ચ વાસાંસિ બિભ્રત્યઃ કૌશિકાન્યપિ ॥

સમેત્ય યદુસિંહસ્ય ચક્રુરસ્યાઞ્જલિં સ્ત્રિયઃ ।
ઊચુશ્ચૈનં હૃષીકેશં સર્વાસ્તાઃ કમલેક્ષણાઃ ॥

નારદેન સમાખ્યાતમસ્માકં પુરુષોત્તમ ।
આગમિષ્યતિ ગોવિન્દઃ સુરકાર્યાર્થસિદ્ધયે ॥

સોઽસુરં નરકં હત્વા નિશુમ્ભં મુરમેવ ચ ।
ભૌમં ચ સપરીવારં હયગ્રીવં ચ દાનવમ્ ॥

તથા પઞ્ચજનં ચૈવ પ્રાપ્સ્યતે ધનમક્ષયમ્ ।
સોઽચિરેણૈવ કાલેન યુષ્મન્મોક્તા ભવિષ્યતિ ॥

એવમુક્ત્વાગમદ્ધીરો દેવર્ષિર્નારદસ્તથા ।
ત્વાં ચિન્તયાનાઃ સતતં તપો ઘોરમુપાસ્મહે ॥

કાલેઽતીતે મહાબાહું કદા દ્રક્ષ્યામ માધવમ્ । ઇત્યેવં હૃદિ સઙ્કલ્પં કૃત્વા પુરુષસત્તમ ।
તપશ્ચરામ સતતં રક્ષ્યમાણા હિ દાનવૈઃ ॥

તતોઽસ્મત્પ્રિયકામાર્થં ભગવાન્મારુતોઽબ્રવીત્ ।
યથોક્તં નારદેનાથ ન ચિરાત્તદ્ભવિષ્યતિ ॥
ભીષ્ણ ઉવાચ ॥

તાસાં પરમનારીણામૃષભાક્ષં પુરઃ સ્થિતમ્ ।
દદૃશુર્દેવગન્ધર્વા ગૃષ્ટીનામિવ ગોપતિમ્ ॥

તસ્ય ચન્દ્રોપમં વક્ત્રમુદીક્ષ્ય મુદિતેન્દ્રિયાઃ । સમ્પ્રહૃષ્ટા મહાબાહુમિદં વચનમબ્રુવન્ ।

સત્યવ્રત પુરા વાયુરિદમસ્માનિહાબ્રવીત્ ।
સર્વભૂતહિતજ્ઞશ્ચ મહર્ષિરપિ નારદઃ ॥

વિષ્ણુર્નારાયણો દેવઃ શઙ્ખચક્રગદાસિભૃત્ ।
સ ભૌમં નરકં હત્વા ભર્તા વો ભવિતા ધ્રુવમ્ ॥

દિષ્ટ્યા તસ્યર્ષિમુખ્યસ્ય નારદસ્ય મહાત્મનઃ ।
વચનાદેવ સત્યં નો ભર્તા ભવિતુમર્હસિ ॥

યત્પ્રિયં બત પશ્યામ શ્રુતં પ્રિયમરિન્દમ ।
દર્શનેન કૃતાર્થાઃ સ્મો વયમસ્ય મહાત્મનઃ ॥

ઉવાચ હિ યદુશ્રેષ્ઠઃ સર્વાસ્તા જાતમન્મથાઃ ।
યથા બ્રૂત વિશાલાક્ષ્યસ્તત્સર્વં વો ભવિષ્યતિ ॥

તતસ્તા ગરુડે સર્વાઃ સરત્નધનસઞ્ચયાઃ ।
ક્ષિપ્રમારોપયાઞ્ચક્રે ભગવાન્દેવકીસુતઃ ॥

સપક્ષિગણમાતઙ્ગં સવ્યાલમૃગપન્નગમ્ ।
શાખામૃગગણૈર્જુષ્ટં સપ્રસ્તરશિલાતલમ્ ॥

ન્યઙ્કુભિશ્ચ વરાહૈશ્ચ રુરુભિશ્ચ નિષેવિતમ્ ।
સપ્રપાતમહાસાનું વિચિત્રશિખિસઙ્કુલમ્ ॥

સ મહેન્દ્રાનુજઃ શૌરિશ્ચકાર ગુરુડોપરિ ।
પશ્યતાં સર્વભૂતાનામુત્પાટ્ય મણિપર્વતમ્ ॥

ઉપેન્દ્રં બલદેવં ચ વાસવં ચ મહાબલમ્ ।
સ્વપક્ષબલવિક્ષેપૈર્મહાદ્રિશિખરોપમઃ ॥

દિક્ષુ સર્વાસુ સંરાવં સ ચક્રે ગરુડો વહન્ ।
આરુજન્પર્વતાગ્રાણિ પાદપાંશ્ચ સમુત્ક્ષિપન્ ॥

સઞ્જહાર મહાભ્રાણિ વૈશ્વાનરપથં ગતઃ ।
ગ્રહનક્ષત્રતારાણાં સપ્તર્ષીણાં સ્વતેજસા ॥

પ્રભાજાલમતિક્રમ્ય ચાશ્વિનોશ્ચ પરન્તપ ।
પ્રાપ્ય પુણ્યતમં સ્થાનં દેવલોકમરિન્દમઃ ॥

શક્રસદ્મ સમાસાદ્ય ચાવરુહ્ય જનાર્દનઃ । સોઽભિવાદ્યાદિતેઃ પાદાવર્ચિતઃ સર્વદૈવતૈઃ ।
બ્રહ્મદક્ષપુરોગૈશ્ચ પ્રજાપતિભિરેવ ચ ॥

અદિતેઃ કુણ્ડલે દિવ્યે દદાવથ તદા વિભુઃ ।
રત્નાન ચ પરાર્ઘ્યાણિ રામેણ સહ કેશવઃ ॥

પ્રતિગૃહ્ય ચ તત્સર્વમદિતિર્વાસવાનુજમ્ ।
પૂજયામાસ દાશાર્હં રામં ચ વિગતજ્વરા ॥

શચી મહેન્દ્રમહિષી કૃષ્ણસ્ય મહિષીં તદા ।
સત્યભામાં તુ સઙ્ગૃહ્ય અદિત્યૈ સા ન્યવેદયત્ ॥

સા તસ્યાઃ સત્યભામાયાઃ કૃષ્ણાપ્રિયચિકીર્ષયા ।
વરં પ્રાદાદ્દેવમાતા સત્યાયૈ વિગતજ્વરા ॥

જરાં ન યાસ્યસિ શુભે યાવત્કૃષ્ણોઽસ્તિ ભૂતલે ।
સર્વગન્ધગુણોપેતા ભવિષ્યસિ વરાનને ॥

વિસૃજ્ય સત્યભામા વૈ પૌલોમીં ચ સુમધ્યમા ।
શચ્યાપિ સમનુજ્ઞાતા યયૌ કૃષ્ણનિવેશનમ્ ॥

સમ્પૂજ્યમાનસ્ત્રિદશૈર્મહર્ષિગણસેવિતઃ ।
દ્વારકાં પ્રયયૌ કૃષ્ણો દેવલોકાદરિન્દમઃ ॥

શીઘ્રાદેત્ય મહાબાહુર્દીર્ઘમધ્વાનમચ્યુતઃ ।
વર્ઘમાનપુરદ્વારમાસસાદ સુરોત્તમઃ ॥