મહાભારત · અધ્યાય 2.2

ઉષિત્વા ખાણ્ડવપ્રસ્થે સુખવાસં જનાર્દનઃ ।
પાર્થૈઃ પ્રીતિસમાયુક્તૈઃ પૂજનાર્હોઽભિપૂજિતઃ ॥

ગમનાય મતિં ચક્રે પિતુર્દર્શનલાલસઃ ।
ધર્મરાજમથામન્ત્ર્ય પૃથાં ચ પૃથુલોચનઃ ॥

વવન્દે ચરણૌ મૂર્ધ્ના જગદ્વન્દ્યઃ પિતૃષ્વસુઃ ।
સ તયા મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાતઃ પરિષ્વક્તશ્ચ કેશવઃ ॥

દદર્શાનન્તરં કૃષ્ણો ભગિનીં સ્વાં મહાયશાઃ ।
તામુપેત્ય હૃષીકેશઃ પ્રીત્યા બાષ્પસમન્વિતઃ ॥

અર્થ્યં તથ્યં હિતં વાક્યં લઘુ યુક્તમનુત્તરમ્ ।
ઉવાચ ભગવાન્ભદ્રાં સુભદ્રાં ભદ્રભાષિણીમ્ ॥

તયા સ્વજનગામીનિ શ્રાવિતો વચનાનિ સઃ ।
સમ્પૂજિતશ્ચાપ્યસકૃચ્છિરસા ચાભિવાદિતઃ ॥

તામનુજ્ઞાય વાર્ષ્ણેયઃ પ્રતિનન્દ્ય ચ ભામિનીમ્ ।
દદર્શાનન્તરં કૃષ્ણાં ધૌમ્યં ચાપિ જનાર્દનઃ ॥

વવન્દે ચ યથાન્યાયં ધૌમ્યં પુરુષસત્તમઃ ।
દ્રૌપદીં સાન્ત્વયિત્વા ચ સુભદ્રાં પરિદાય ચ ॥

ભ્રાતૃનભ્યગમદ્વિદ્વાન્પાર્થેન સહિતો બલી ।
ભ્રાતૃભિઃ પઞ્ચભિઃ કૃષ્ણો વૃતઃ શક્ર ઇવામરૈઃ ॥

યાત્રાકાલસ્ય યોગ્યાનિ કર્માણિ ગરુડધ્વજઃ ।
કર્તુકામઃ શુચિર્ભૂત્વા સ્નાતવાન્સમલઙ્કૃતઃ ॥

અર્ચયામાસ દેવાંશ્ચ દ્વિજાંશ્ચ યદુપુઙ્ગવઃ ।
માલ્યજાપ્યનમસ્કારૈર્ગન્ધૈરુચ્ચાવચૈરપિ ॥

સ કૃત્વા સર્વકાર્યાણિ પ્રતસ્થે તસ્થુપાં વરઃ ।
ઉપેત્ય સ યદુશ્રેષ્ઠો બાહ્યકક્ષાદ્વિનિર્ગતઃ ॥

સ્વસ્તિ વાચ્યાર્હતો વિપ્રાન્દધિપાત્રફલાક્ષતૈઃ ।
વસુ પ્રદાય ચ તતઃ પ્રદક્ષિણમથાકરોત્ ॥

કાઞ્ચનં રથમાસ્થાય તાર્ક્ષ્યકેતનમાશુગમ્ ।
ગદાચક્રાસિશાર્ઙ્ગાદ્યૈરાયુધૈરાવૃતં શુભમ્ ॥

સુતિથાવથ નક્ષત્રે મુહૂર્તે ચ ગુણાન્વિતે ।
પ્રયયૌ પુણ્ડરીકાક્ષઃ શૈબ્યસુગ્રીવવાહનઃ ॥

અન્વારુરોહ ચાપ્યેનં પ્રેમ્ણા રાજા યુધિષ્ઠિરઃ ।
અપાસ્ય ચાસ્ય યન્તારં દારુકં યન્તૃસત્તમમ્ ॥

અભીષૂન્સમ્પ્રજગ્રાહ સ્વયં કુરુપતિસ્તદા ।
ઉપારુહ્યાર્જુનશ્ચાઽપિ ચામરવ્યજનં સિતમ્ ॥

રુક્મદણ્ડં બૃહદ્બાહુર્વિદુધાવ પ્રદક્ષિણમ્ ।
તથૈવ ભીમસેનોઽપિ રથમારુહ્ય વીર્યવાન્ ॥

છત્રં શતશલાકં ચ દિવ્યમાલ્યોપશોભિતમ્ । વૈડૂર્યમણિદણ્ડં ચ ચામીકરવિભૂષિતમ્ ।

દધાર તરસા ભીમઃ મુચ્છત્રં શાર્ઙ્ગધન્વને ।
ભીમસેનાર્જુનૌ ચાપિ યમાવરિનિષૂદનૌ ॥

પૃષ્ઠતોઽનુયયુઃ કૃષ્ણમૃત્વિક્પૌરજનૈર્વૃતા ।
સ તથા ભ્રાતૃભિઃ સર્વૈઃ કેશવઃ પરવીરહા ॥

અન્વીયમાનઃ શુશુભે શિષ્યૈરિવ ગુરુઃ પ્રિયૈઃ ।
અભિમન્યું ચ સૌભદ્રં વૃદ્ધૈઃ પરિવૃતસ્તથા ॥

રથમારોપ્ય નિર્યાતો ધૌમ્યો બ્રાહ્મણપુઙ્ગવઃ । ઇન્દ્રપ્રસ્થમતિક્રમ્ય ક્રોશમાત્રં મહાદ્યુતિઃ ।
પાર્થમામન્ત્ર્ય ગોવિન્દઃ પરિષ્વજ્ય સુપીડિતમ્ ॥

યુધિષ્ઠરં પૂજયિત્વા ભીમસેનં યમૌ તથા ।
પરિષ્વક્તો ભૃશં તૈસ્તુ યમાભ્યામભિવાદિતઃ ॥

યોજનાર્ધમથો ગત્વા કૃષ્ણઃ પરપુરઞ્જયઃ ।
યુધિષ્ઠિરં સમામન્ત્ર્ય નિવર્તસ્વેતિ ભારત ॥

તતોઽભિવાદ્ય ગોવિન્દઃ પાદૌ જગ્રાહ ધર્મવિત્ ।
ઉત્થાપ્ય ધર્મરાજસ્તુ મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાય કેશવમ્ ॥

પાણ્ડવો યાદવશ્રેષ્ઠં કૃષ્ણં કમલલોચનમ્ ।
ગમ્યતામિત્યનુજ્ઞાપ્ય ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ॥

તતસ્તૈઃ સંવિદં કૃત્વા યથાવન્મધુસૂદનઃ ।
નિવર્ત્ય ચ તથા કૃચ્છ્રાત્પાણ્ડવાન્સપદાનુગાન્ ॥

સ્વાં પુરીં પ્રયયૌ હૃષ્ટો યથા શક્રોઽમરાવતીમ્ ॥
લોચનૈરનુજગ્મુસ્તે તમાદૃષ્ટિપથાત્તદા ॥

મનોભિરનુજગ્મુસ્તે કૃષ્ણં પ્રીતિસમન્વયાત્ ।
અતૃપ્તમનસામેવ તેષાં કેશવદર્શને ॥

ક્ષિપ્રમન્તર્દધે શૌરિશ્ચક્ષુષાં પ્રિયદર્શનઃ ।
અકામા એવ પાર્થાસ્તે ગોવિન્દગમાનસાઃ ॥

નિવૃત્યોપયયુસ્તૂર્ણં સ્વં પુરં પુરુષર્ષભાઃ ।
સ્યન્દનેનાથ કૃષ્ણોઽપિ ત્વરિતં દ્વારકામગાત્ ॥

સાત્વતેન ચ વીરેણ પૃષ્ઠતો યાયિના તદા । દારુકેણ ચ સૂતેન સહિતો દેવકીસુતઃ ।
સ ગતો દ્વારકાં વિષ્ણુર્ગરુત્માનિવ વેગવાન્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

નિવૃત્ય ધર્મરાજસ્તુ સહ ભ્રાતૃભિરચ્યુતઃ ।
સુહૃત્પરિવૃતો રાજા પ્રવિવેશ પુરોત્તમમ્ ॥

વિસૃજ્ય સુહૃદઃ સર્વાન્ભ્રાતૄન્પુત્રાંશ્ચ ધર્મરાટ્ ।
મુમોદ પુરુષવ્યાઘ્રો દ્રૌપદ્યા સહિતો નૃપ ॥

કેશવોપિ મુદા યુક્તઃ પ્રવિવેશ પુરોત્તમમ્ ।
પૂજ્યમાનો યદુશ્રેષ્ઠૈરુગ્રસેનમુખૈસ્તથા ॥

આહુકં પિતરં વૃદ્ધં માતરં ચ યશસ્વિનીમ્ ।
અભિવાદ્ય બલં ચૈવ સ્થિતઃ કમલલોચનઃ ॥

પ્રદ્યુમ્નસામ્બનિશઠાંશ્ચરુદેષ્ણં ગદં તથા ।
અનિરુદ્ધં ચ ભાનું ચ પરિષ્વજ્ય જનાર્દનઃ ॥

સ વૃદ્ધૈરભ્યનુજ્ઞાતો રુક્મિણ્યા ભવનં યયૌ ।
સ તત્ર ભવને દિવ્યે પ્રમુમોદ સુખી સુખમ્ ॥

એતસ્મિન્નન્તરે રાજન્મયો દૈત્યાધિપસ્તદા ।
વિધિવત્કલ્પયામાસ સભાં ધર્મસુતાય વૈ ॥