મહાભારત · અધ્યાય 15.5

તતો યયુર્દારુકઃ કેશવશ્ચ બભ્રુશ્ચ રામસ્ય પદં પતન્તઃ ।
અથાપશ્યન્રામમનન્તવીર્યં વૃક્ષાશ્રિતં ચિન્તયાનં વિવિક્તે ।

તતઃ સમાસાદ્ય મહાનુભાવઃ કૃષ્ણસ્તદા દારુકમન્વશાસત્ ।
ગત્વા કુરૂન્સર્વમિમં મહાન્તં પાર્થાય શંસસ્વ વધં યદૂનામ્ ॥

તતોઽર્જુનઃ ક્ષિપ્રમિહોપયાતુ શ્રુત્વા મૃતાન્યાદવાન્બ્રહ્મશાપાત્ ।
ઇત્યેવમુક્તઃ સ યયૌ રથેન કુરૂંસ્તદા દારુકો નષ્ટચેતાઃ ॥

તતો ગતે દારુકે કેશવોથ દૃષ્ટ્વાન્તિકે બભ્રુમુવાચ વાક્યમ્ ।
સ્ત્રિયો ભવાન્રક્ષિતું યાતુ શીઘ્રં નૈતા હિંસ્યુર્દસ્યવો વિત્તલોભાત્ ॥

સ પ્રસ્થિતઃ કેશવેનાનુશિષ્ટો મદાતુરો જ્ઞાતિવધાર્દિતશ્ચ ।
તં વૈ યાતં સન્નિધૌ કેશવસ્ય ત્વરન્તમેકં સહસૈવ બભ્રૂમ્ । બ્રહ્માનુશપ્તમવધીન્મહદ્વૈ કૂટે યુક્તં મુસલં લુબ્ધકસ્ય ॥

તતો દૃષ્ટ્વા નિહતં બભ્રુમાહ કૃષ્ણેઽગ્રજં ભ્રાતરમુગ્રતેજાઃ ।
હહૈવ ત્વં માં પ્રતીક્ષસ્વ રામ યાવત્સ્ત્રિયો જ્ઞાતિવશાઃ કરોમિ ॥

તતઃ પુરીં દ્વારવતીં પવિશ્ય જનાર્દનઃ પિતરં પ્રાહ વાક્યમ્ ।
સર્વં ભવાન્રક્ષતુ નઃ સમગ્રં ધનઞ્જયસ્યાગમનં પ્રતીક્ષન્ ॥

રામો વનાન્તે પ્રતિપાલયન્મા- માસ્તેઽદ્યાહં તેન સમાનમિષ્યે ।
દૃષ્ટં મયેદં નિધનં યદૂનાં રાજ્ઞાં ચ પૂર્વં કુરુપુઙ્ગવાનામ્ ॥

નાહં વિના યદુભિર્યાદવાનાં પુરીમિમામશકં દ્રષ્ટુમદ્ય ।
તપશ્ચરિષ્યામિ નિબોધ તન્મે રામેણિ સાર્ધં વનમભ્યુપેત્ય ॥

ઇતીદમુક્ત્વા શિરસા ચ પાદૌ સંસ્પૃશ્ય કૃષ્ણસ્ત્વરિતો જગામ ।
તતો મહાન્નિનદઃ પ્રાદુરાસી- ત્સસ્ત્રીકુમારસ્ય પુરસ્ય તસ્ય ॥

અથાબ્રવીત્કેશવઃ સન્નિવર્ત્ય શબ્દં શ્રુત્વા યોષિતાં ક્રોશતીનામ્ ।
પુરીમિમામેષ્યતિ સવ્યસાચી સ વો દુઃખાન્મોચયિતા નરાગ્ર્યઃ ॥

તતો ગત્વા કેશવસ્તં દદર્શ રામં વને સ્થિતમેકં વિવિક્તે ॥

અથાપશ્યદ્યોગયુક્તસ્ય તસ્ય નાગં મુખાન્નિસ્સરન્તં મહાન્તમ્ ।
શ્વેતં યયૌ સતતઃ પ્રેક્ષમાણો મહાર્ણવો યેન મહાનુભાવઃ ।
સહસ્રશીર્ષઃ પર્વતાભોગવર્ષ્મા રક્તાનનઃ સ્વાં તનું તાં વિમુચ્ય ॥

સન્દૃશ્યન્તં સાગરાન્તં વિશન્તં સમ્યક્તદા સાગરઃ પ્રત્યગૃહ્ણાત્ ।
નાગા દિવ્યાઃ સરિતશ્ચૈવ પુણ્યાઃ કર્કોટકો વાસુકિસ્તક્ષકશ્ચ ॥

પૃથુશ્રવા અરુણઃ કુઞ્જરશ્ચ મિશ્રી શઙ્ખઃ કુમુદઃ પુણ્ડરીકઃ ।
તથા નાગો ધૃતરાષ્ટ્રો મહાત્મા હ્રાદઃ ક્રાથઃ શિતિપૃષ્ઠો નિકેતુઃ ॥

તથા નાગૌ ચક્રમન્દાતિષણ્ડૌ નાગશ્રેષ્ઠો દુર્મખશ્ચામ્બરીષઃ ।
સ્વયં રાજા વરુણશ્ચાપિ રાજ- ન્પ્રત્યુદ્ગમ્ય સ્વાગતેનાભ્યનન્દન્ ।
તેઽપૂજયંશ્ચાર્ઘ્યપાદ્યક્રિયાભિઃ સઙ્કર્ષણં ભૂધરં શુદ્ધબુદ્ધિમ્ ॥

તતો ગતે ભ્રાતરિ વાસુદેવો જાનન્સર્વા ગતયો દિવ્યદૃષ્ટિઃ ।
વને શૂન્યે વિચરંશ્ચિન્તયાનો ભૂમૌ ચાથ સંવિવેશાગ્ર્યતેજાઃ ॥

સર્વં તેન પ્રાક્તદા વિત્તમાસી- દ્ગાન્ધાર્યા યદ્વાક્યમુક્તં સ્વધર્માત્ ।
દુર્વાસસા પારસોચ્છિષ્ટલિપ્તે યચ્ચાપ્યુક્તં તચ્ચ સસ્માર કૃષ્ણઃ ॥

કુલસ્ત્રીણાં સંવૃતાનાં ગવાં ચ દ્વિજેન્દ્રાણાં બલમાદાય ધર્મે ।
યોનિર્દેવાનાં વરદો બ્રહ્મદેવો ગોવિન્દાખ્યો વાસુદેવોઽથ નિત્યઃ ॥

સઞ્ચિન્તયન્નન્ધકવૃષ્ણિનાશં કુરુક્ષયં ચૈવ મહાનુભાવઃ ।
મેને તતઃ સન્ક્રમણસ્ય કાલં તતશ્ચકારેન્દ્રિયસન્નિરોધમ્ ॥

યથા ચ લોકત્રયપાલનાર્થં દુર્વાસવાક્યપ્રતિપાલનાય ।
દેવોપિ સન્દેહવિમોક્ષહેતો- ર્નિમિત્તમૈચ્છત્સકલાર્થતત્ત્વવિત્ ॥

સ સન્નિરુદ્ધેન્દ્રિયવાઙ્મનાસ્તુ શિશ્યે મહાયોગમુપેત્ય કૃષ્ણઃ ।
જરોથ તં દેશમુપાજગામ લુબ્ધસ્તદાનીં મૃગલિપ્સુરુગ્રઃ ॥

સ કેશવં યોગયુક્તં શયાનં મૃગાસક્તો લુબ્ધકઃ સાયકેન ।
જરોઽવિધ્યત્પાદતલે ત્વરાવાં- સ્તં ચાભિતસ્તજ્જિઘૃક્ષુર્જગામ ॥

અથાપશ્યત્પુરુષં યોગયુક્તં પીતામ્બરં લુબ્ધકોઽનેકબાહુમ્ ।
મત્વાઽત્માનં ત્વપરાદ્ધં સ તસ્ય પાદૌ જરો જગૃહે શઙ્કિતાત્મા ॥

આશ્વાસિતઃ પુણ્યફલેન ભક્તયા તથાઽનુતાપાત્કર્મણો જન્મનશ્ચ ।
દૃષ્ટ્વા તથા દેવમનન્તવીર્યં દેવૈસ્સ્વર્ગં પ્રાતિતસ્ત્યક્તદેહઃ ॥

ગણૈર્મુનીનાં પૂજિતસ્યત્ર કૃષ્ણો ગચ્છન્નૂર્દ્ધ્વં વ્યાપ્ય લોકાન્સ લક્ષ્મ્યા ॥

દિવં પ્રાપ્તં વાસવોઽથાશ્વિનૌ ચ રુદ્રાદિત્યા વસવશ્ચાથ વિશ્વે ।
પ્રત્યુદ્યયુર્મુનયશ્ચાપિ સિદ્ધા ગન્ધર્વમુખ્યાશ્ચ સહાપ્સરોભિઃ ॥

તતો રાજન્ભગવાનુગ્રતેજા નારાયણઃ પ્રભવશ્ચાવ્યયશ્ચ ।
યોગાચાર્યો રોદસી વ્યાપ્ય લક્ષ્મ્યા સ્થાનં પ્રાપ સ્વં મહાત્માઽપ્રમેયમ્ ॥

તતો દેવૈરૃષિભિશ્ચાપિ કૃષ્ણઃ સમાગતશ્ચારણૈશ્ચૈવ રાજન્ ।
ગન્ધર્વાગ્ર્યૈરપ્સરોભિર્વરાભિઃ સિદ્ધૈઃ સાધ્યૈશ્ચાનતૈઃ પૂજ્યમાનઃ ॥

તં વૈ દેવાઃ પ્રત્યનન્દન્ત રાજ- ન્મુનિશ્રેષ્ઠા ઋગ્ભિરાનર્ચુરીશમ્ ।
તં ગન્ધર્વાશ્ચાપિ તસ્થુઃ સ્તુવન્તઃ પ્રીત્ય ચૈનં પુરુહૂતોઽભ્યનન્દત્ ॥

નમોનમસ્તે ભગવઞ્શાર્ઙ્ગધન્વ- ન્ધર્મસ્થિત્યા પ્રાદુરાસીર્ધરાયામ્ ।
કંસાખ્યાદીન્દેવશત્રૂંશ્ચ સર્વા- ન્હત્વા ભૂમિઃ સ્થાપિતા ભારતપ્તા ॥

દિવ્યં સ્થાનમજરં ચાપ્રમેયં દુર્વિજ્ઞેયં ચાગમૈર્ગમ્યમગ્ર્યમ્ ।
ગચ્છ પ્રભો રક્ષ ચાર્તિં પ્રપન્ના- ન્કલ્પેકલ્પે જાયમાનાંશ્ચ મર્ત્યાન્ ॥

ઇત્યેવમુક્ત્વા દેવસન્ઘોઽનુગમ્ય શ્રિયા યુક્તં પુષ્પવૃષ્ટ્યા વવર્ષ ।
વાણી ચાસીત્સંશ્રિતા રૂપિણી સા ભાનોર્મધ્યે પ્રવિશ ત્વં તુ રાજન્ ॥

ભુજૈશ્ચતુર્ભિઃ સમુપેતં મમેદં રૂપં વિશિષ્ટં જીવિતં સંસ્થિતં ચ ।
ભૂમૌ ગતં પૂજયતાપ્રમેયં સદા હિ તસ્મિન્નિવસામીતિ દેવાઃ ॥

દેવા નિવૃત્તાસ્તત્પદં નાપ્નુવન્તો બુદ્ધ્યા દેવં સંસ્મરન્તઃ પ્રતીતાઃ ।
બ્રહ્માદ્યાસ્તે તદ્ગુણાન્કીર્તયન્તઃ શુભાઁલ્લોકાન્સ્વાન્પ્રપેદુઃ સુરેન્દ્રાઃ ॥