મહાભારત · અધ્યાય 14.48

કેચિદ્બ્રહ્મમયં વૃક્ષં કેચિદ્બ્રહ્મમયં વનમ્ । કેચિત્પરમમવ્યક્તં કેચિત્પરમનામયમ્ ।
મન્યન્તે સર્વમપ્યેતદવ્યક્તપ્રભવાવ્યયમ્ ॥

ઉચ્છ્વાસમાત્રમપિ ચેદ્યોઽન્તકાલે સમો ભવેત્ ।
આત્માનમુપસઙ્મ્ય સોમૃતત્વાય કલ્પતે ॥

નિમેષમાત્રમપિ ચેત્સંયમ્યાત્માનમાત્મનિ ।
ગચ્છત્યાત્મપ્રસાદેન વિદુષાં પ્રાપ્તિમવ્યયામ્ ॥

પ્રાણાયામૈરથ પ્રાણાન્સંયમ્ય સ પુનઃપુનઃ ।
દશદ્વાદશભિર્વાપિ ચતુર્વિંશાત્સમન્તતઃ ॥

એવં પૂર્વં પ્રસન્નાત્મા લભતે યદ્યદિચ્છતિ ।
અવ્યક્તાત્સત્વમુદ્રિક્તમમૃતત્વાય કલ્પતે ॥

સત્વાત્પરતરં નાન્યત્પ્રશંસન્તીહ તદ્વિદઃ । અનુમાનાદ્વિજાનીમઃ પુરુષં સત્વસંશ્રયમ્ ।
ન શક્યમન્યથા ગન્તું પુરુષં દ્વિજસત્તમાઃ ॥

ક્ષમા ધૃતિરહિંસા ચ સમતા સત્યમાર્જવમ્ ।
જ્ઞાનં ત્યાગોથ સન્ન્યાસઃ સાત્વિકં વૃત્તમિષ્યતે ॥

એતેનૈવાનુમાનેન મન્યન્તે વૈ મનીષિણઃ ।
સત્વં ચ પુરુષશ્ચૈવ તત્ર નાસ્તિ વિચારણા ॥

આહુરેકે ચ વિદ્વાંસો યે જ્ઞાને સુપ્રતિષ્ઠિતાઃ ।
ક્ષેત્રજ્ઞસત્વયોરૈક્યમિત્યેતન્નોપપદ્યતે ॥

પૃથગ્ભૂતસ્તથા નિત્યમિત્યેતદવિચારિતમ્ ।
પૃથગ્ભાવશ્ચ વિજ્ઞેયઃ સહજશ્ચાપિ તત્ત્વતઃ ॥

તથૈવૈકત્વનાનાત્વમિષ્યતે વિદુષાં નયઃ ।
મશકોદુમ્બરે ચૈક્યં પૃથક્ત્વમપિ દૃશ્યતે ॥

મત્સ્યો યથાઽન્યઃ સ્યાદપ્સુ સમ્પ્રયોગસ્તથા તયોઃ ।
સમ્બન્ધસ્તોયબિન્દૂનાં પર્ણૈઃ કોકનદસ્ય ચ ॥
ગુરુરુવાચ ।

ઇત્યુક્તવન્તસ્તે વિપ્રાસ્તદા લોકપિતામહમ્ ।
પુનઃ સંશયમાપન્નાઃ પપ્રચ્છુર્મુનિસત્તમાઃ ॥